शिवपुराणम्

प्रयागे, गङ्गायामुनयोः संगमस्थले, धर्मक्षेत्रे महति, ब्रह्मलोकमार्गे, महर्षयः सत्यव्रतम् आत्मन्युत्तिष्ठन्ति, महाशक्तिमन्तः, भाग्यशाली च, एकं महत्संस्कारसत्रं सम्पादयन्ति। तत्र सुतः, व्यासस्य शिष्यः, पुराणानां कथायाम् अग्रगण्यः, महर्षीणां प्रमुखं द्रष्टुं आगच्छत्। सुतस्य आगमनं दृष्ट्वा, तः महर्षयः प्रसन्नमना उपास्यन्ति, सुसंस्कृतं पूजनं तस्मै कुर्वन्ति। ततः, नम्रता सह, हस्तान् जोङ्कृत्य, ताः महात्मनः, संतोषिताः, तव स्तुतिं यथाशास्त्रं समर्पयन्ति। "हे रोमहर्षण, सर्वज्ञ, तव पुण्यभारात्, त्वं व्यासात् प्रत्यक्षतः पुराणज्ञानं प्राप्नोति। अतः, त्वं अद्भुतकथानां पात्रं, यथा समुद्रः अनन्तरत्नानां भण्डारम्। यत्किञ्चित् अस्ति, यद्वद भविष्यति च, यदपि अस्ति—त्रिभुवनस्य किञ्चन अप्रकाशं तव ज्ञातम्। त्वं एषः समागमः मम भाग्यस्य इच्छया आगतः, अतः, किमर्थं व्यर्थं आगच्छसि? सर्वाणि सत्यानि, शुभानि च अशुभानि च, तव कर्णे पूर्वं श्रुतानि, किन्तु अस्माकं श्रवणस्य तृष्णा पुनः पुनः जातम्।" "अद्य, हे बुद्धिमन् सुत, एकं श्रव्यम् अस्ति; तदपि यदि तव कृपा दास्यते, तच्छ्रुत्वा वद। जब कालियुगस्य आगमनं भविष्यति, तदा जनाः पुण्यविहीनाः, दुष्कृत्येषु रमन्ति, सत्यं धर्मं च परित्यजन्ति। परस्परं निन्दन्ति, परस्य धनस्य इच्छया, परस्य स्त्रीणां प्रति मनः संलग्नं, परान् हन्तुं संकल्पिताः।" "आत्मानं देहं इव मन्यन्ते, नास्तिकाः, पशुवत् मनसः, मातरं पितरं च द्वेषन्ति, स्त्रीणां देवतानां च पूजां कुर्वन्ति, इच्छापाशबद्धाः। ब्राह्मणाः लोभाद्विभ्रान्ताः, वेदांश्च विक्रयन्ति, धनार्थं अध्ययनं कुर्वन्ति, मदोत्कृष्टाः च भ्रमिताः।" "स्वकर्माणि परित्यज्य, प्रायः परान् धोक्ष्यन्ति, त्रिदिनं यज्ञं च त्यजन्ति, ब्रह्मज्ञानं विना। निर्दयाः, ज्ञातिमन्तः मन्यन्ते, स्ववृत्तिं च व्रतं च परित्यजन्ति, कृष्याय समर्पिताः, निर्दयप्रवृत्तयः, अशुद्धभावनाः।" "तथा सर्वे क्षत्रियाः, स्वकर्माणि परित्यज्य, दुष्कृत्येषु रमन्ति, व्यभिचारस्य प्रति समर्पिताः। ते न वीराः, वनं प्रियं कर्तुं, पलायनाय च अभिरुचिन्ति, चौर्ये जीवन्ति, मनः इच्छापाशे बन्धितम्।" "शस्त्राणां ज्ञानं विना, गोब्राह्मणं च परित्यज्य, रक्षणं च आश्रयं विना, सदा कामनायाम् मृगाणां इव। उचितशासनं विना, धर्माचरणं च, सुखेषु आसक्ताः, जीवितानां हननं कुर्वन्ति, प्राणिनां प्रति हर्षिताः हिंसां कुर्वन्ति।" "वैश्याः उचितविधिं विना, स्वकर्माणि परित्यज्य, विपथेषु गच्छन्ति, आत्मलाभाय समर्पिताः, चोरविभागं च कुर्वन्ति।" "गुरूणां, देवतानां, द्विजानां च भक्तिः विना, भ्रष्टबुद्धयः, प्रायः ब्राह्मणानां भोजनं न ददाति, कंजुसः च।" "व्यभिचारसंबन्धेषु, यौनसंयोगे च अशुद्धं मनः, लोभभ्रमिताः, पुण्यकर्माणि परित्यजन्ति।" "तथा, ताः शूद्राः, ब्राह्मणवृत्तिं अनुयन्ति, यद्यपि शोभायुक्ताः, मूढाः च स्वकर्माणि परित्यजन्ति।" "ताः तपः कुर्वन्ति, किन्तु द्विजातीयाणां तेजः क्षीणयन्ति, बालानां शीघ्रमृतिं कारणं, मन्त्रपठनाय समर्पिताः।" "पत्थराणां, ग्रामदेवतानां च पूजकाः, अर्पणाय इच्छन्ति, तेषां चित्तानि विकृतानि, विकृतानि च, द्विजातीयाणां निन्दन्ति।" "धन्याः, किन्तु दुष्कृत्येषु संलग्नाः, ज्ञाताः च विवादिताः, धर्मकथाः च वदन्ति, किन्तु धर्मं अपघातयन्ति।" "उत्तमराजाः प्रकट्यन्ति, गर्विताः, उदाराः, अतिविशालाः, ब्राह्मणानां च सेवां स्वामित्वं मन्यन्ते।" "स्वकर्माणि विना, मूढाः, मिश्रजातीयाः, निर्दयमनसः, सदा गर्विताः, चतुर्वर्णानां विनाशं कुर्वन्ति।" "सद्भवेषु जन्मिनः, आत्मानं श्रेष्ठं मन्यन्ति, चतुर्वर्णानां मध्ये संमिश्रं, सर्वजातीनां भ्रष्टयन्ति, मूढाः, यद्यपि पुण्यकर्माणि कुर्वन्ति।" "अधिकाः स्त्रियः पतिं प्रति अपमानं कुर्वन्ति, सस्र्याः, पितृसंबन्धिनां प्रति हानिः, निर्भयाः, अशुद्धं भोजनं खादन्ति।" "छद्मे च कृत्येषु, चतुर्यां कुशलाः, कामनायाम् अभिभूताः, सदा व्यभिचारेषु संलग्नाः, पतिं च परित्यजन्ति।" "पुत्राः, मातरं पितरं च भक्तिं विना, दुष्कृत्येषु प्रवृत्ताः, ज्ञानं न शिक्षन्ति, चिरकालं रोगैः अपद्रुताः।" "येषां बुद्धिः लुप्तं, स्वकर्माणि परित्यजन्ति, कथं, हे सूत, एषां मार्गः कः अस्ति, न च परलोकः।" "इत्येवम्, अस्माकं मनः एषां चिन्तायाम् सदा व्यथितं; न हि अधिकं धर्मं अस्ति, परोपकारं यथा।" "किम् साधारणं उपायं, तेषां दुःखस्य भारी भारं नाशयितुं? दयायुक्तः, कृपया यत् सर्वे धर्माः यथार्थतः ज्ञायन्ति, तत् प्रकटय।" सुतस्य वचः श्रुत्वा, यः महर्षयः, शुद्धमनसः, सुतः, हृदये शङ्करं स्मृत्वा, तान् महर्षीन् उवाच। "हे धर्मात्मनः, युष्माकं प्रश्नः उत्तमः अस्ति, सर्वजगतां हिताय। गुरुं स्मृत्वा, युष्माकं प्रति स्नेहेन, अहं वदामि—श्रुत्वा श्रद्धया शृणुत।" "एषः सर्वोत्तमः शैवपुराणः, वेदान्तस्य सारः च सम्पूर्णः, सर्वदुष्कृत्याणां भारं नाशयितुं, परलोकं च उच्चतमं सत्यं ददाति।