ਨਿਃਸ੍ਪृਹਸ੍ਯ ਚ ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯਤਸ੍ਯ ਪੂਜਾਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ਸ਼ਿਵੋਦ੍ਦੇਸ਼ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸਾਦਜਨਕਂ ਭਵੇਤ੍
ਪਰ ਜੋ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨੀਤਿ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਿਂਗੇਬੇਰੇਭਕ੍ਤਜਨੇਸ਼ਿਵਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਪੂਜਯੇਤ੍ ਕਾਯੇਨਮਨਸਾਵਾਚਾਧਨੇਨਾਪਿਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਭਗਤ ਮਨੁੱਖ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ; ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।
ਪੁਜਯਾ ਤੁ ਮਹੇਸ਼ੋ ਹਿ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮਃ ਸ਼ਿਵਃ ਪ੍ਰਸਾਦਂਕੁਰੁਤੇਸਤ੍ਯਂਪੂਜਕਸ੍ਯਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਪਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਸੱਚਮੁਚ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਕ ਉੱਤੇ।
ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਦ੍ਯਂਕ੍ਰਮੇਣਸ੍ਵਵਸ਼ਂਭਵੇਤ੍ ਕਰ੍ਮਾਰਭ੍ਯਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਂਤਂਯਦਾਸਰ੍ਵਂ ਵਸ਼ਂਭਵੇਤ੍
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਦਰਤ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋਵਿਰਾਜਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯਕਰ੍ਮ ਦੇਹੋਯਦਾਵਸ਼ਃ
ਫਿਰ, ਉਹ 'ਮੁਕਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕਰਮ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਵੈਸ਼ਿਵਲੋਕੇਤੁਵਾਸਃਸਾਲੋਕ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਾਮੀਪ੍ਯਂਯਾਤਿਸਾਂਬਸ੍ਯਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇਚਵਸ਼ਂਗਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ 'ਸਾਲੋਕਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣਾ 'ਸਾਮੀਪਿਆ' ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦਾਤੁਸ਼ਿਵਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਯੁਧਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਦਿਭਿਃ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦਲਾਭੇਚਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਾਪਿਵਸ਼ਾਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ (ਸਾਯੁਜਿਆ) ਹਥਿਆਰ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਂ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁਕਾਰ੍ਯਂਪ੍ਰਕृਤੇਸ੍ਤਤ੍ਸृष੍ਟਿਰਿਤਿਕਥ੍ਯਤੇ ਪੁਨਰ੍ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦੇਨਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਵਸ਼ਮੇष੍ਯਤਿ
ਮਨ, ਜੋ ਕਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਮਾਨਸੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂਤਦਾ ऽਯਤ੍ਨਂਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਾਰ੍ਵਜ੍ਞਾਦ੍ਯਂਸ਼ਿਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂਲਬ੍ਧ੍ਵਾਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਰਾਜਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਾਯੁਜ੍ਯਮਿਤਿਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਵੇਦਾਗਮਪਰਾਯਣਾਃ ਏਵਂਕ੍ਰਮੇਣਮੁਕ੍ਤਿਃਸ੍ਯਾਲ੍ਲਿਂਗਾਦੌਪੂਜਯਾਸ੍ਵਤਃ
ਇਹ ਮਿਲਾਪ (ਸਾਯੁਜਿਆ), ਵੇਦ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਤਃਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਾਰ੍ਥਂਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਯੈਃਪੂਜਯੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ਸ਼ਿਵਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਿਵਤਪਃ ਸ਼ਿਵਮਂਤ੍ਰਜਪਃ ਸਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਰਮ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਤਪ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਜਪ — ਹਮੇਸ਼ਾ।
ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਂਸ਼ਿਵਧ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮਭ੍ਯਸੇਤ੍ ਆਸੁਪ੍ਤੇਰਾਮृਤੇਃਕਾਲਂਨਯੇਦ੍ਵੈਸ਼ਿਵਚਿਂਤਯਾ
ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ, ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਰਨ ਤੱਕ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਿਂਗਾਦੌਸ਼ਿਵਪੂਜਾਯਾਵਿਧਾਨਂਬ੍ਰੂਹਿਸਰ੍ਵਤਃ
ਹੁਣ, ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਲਿਂਗਾਨਾਂਚਕ੍ਰਮਂਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇਯਥਾਵਚ੍ਛृਣੁਤ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਤਦੇਵਲਿਂਗਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪ੍ਰਣਵਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮਿਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੋ, ਉਹ ਲਿੰਗ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪ੍ਰਣਵਰੂਪਂਹਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਂਤੁਨਿष੍ਫਲਮ੍ ਸ੍ਥੂਲਲਿਂਗਂ ਹਿ ਸਕਲਂਤਤ੍ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਮ ਓਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ। ਜੋ ਥੋਸ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਯੋਃ ਪੂਜਾਤਪਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦੇ ਉਭੇ ਪੌਰੁषਪ੍ਰਕृਤਿਭੂਤਾਨਿਲਿਂਗਾਨਿਸੁਬਹੂਨਿਚ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਸਿੱਧਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਖ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਲਿੰਗ ਵੀ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋਵਕ੍ਤੁਂ ਸ਼ਿਵੋ ਵੇਤ੍ਤਿਨਚਾਪਰਃ ਭੂਵਿਕਾਰਾਣਿਲਿਂਗਾਨਿਜ੍ਞਾਤਾਨਿਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮਿਵਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਲਿਂਗਂਪ੍ਰਥਮਂਬਿਂਦੁਲਿਂਗਂਦ੍ਵਿਤੀਯਕਮ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂਚਰਂਚੈਵਗੁਰੁਲਿਂਗਂਤੁ ਪਞ੍ਚਮਮ੍
ਸਵਯੰਭੂ ਲਿੰਗ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਬਿੰਦੂ ਲਿੰਗ ਦੂਜਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਤੇ ਚੌਥਾ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਲਿੰਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ।
ਦੇਵਰ੍षਿਤਪਸਾ ਤੁष੍ਟਃ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਰ੍ਥਂਤੁਤਤ੍ਰਵੈ ਪृਥਿਵ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਗਤਃਸ਼ਰ੍ਵੋਬੀਜਂ ਵੈ ਨਾਦਰੂਪਤਃ
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਰਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ।
ਸ੍ਥਾਵਰਾਂਕੁਰਵਦ੍ਭੂਮਿਮੁਦ੍ਭਿਦ੍ਯ ਵ੍ਯਕ੍ਤ ਏਵ ਸਃ ਸ੍ਵਯਂਭੂਤਂ ਜਾਤਮਿਤਿ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰਿਤਿ ਤਂ ਵਿਦੁਃ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਕੁਰ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਯੰਭੂ ਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਲ੍ਲਿਂਗਪੂਜਯਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਾਦੌ ਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂਸ੍ਥਿਂਡਿਲੇਪਿਵਾ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਚਿਕਣੀ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਾਲ੍ਲਿਖਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਪ੍ਰਣਵਮਂਤ੍ਰਕਮ੍ ਯਂਤ੍ਰਲਿਂਗਂ ਸਮਾਲਿਖ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਵਾਹਨਂ ਚਰੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਲਿੰਗ, ਸ਼ੁੱਧ ਓਮ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਯੰਤਰ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਿਂਦੁਨਾਦਮਯਂਲਿਂਗਂਸ੍ਥਾਵਰਂਜਂਗਮਂਚਯਤ੍ ਭਾਵਨਾਮਯਮੇਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ਿਵਦृष੍ਟਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਨਾਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ, ਚਾਹੇ ਥੋਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਤੇ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮੈ ਫਲਪ੍ਰਦਃ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਾਲ੍ਲਿਖ੍ਯਤੇ ਯਂਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਾਵਰਾਦਾਵਕृਤ੍ਰਿਮੇ
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਯੰਤਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਥੋਸ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਆਵਾਹ੍ਯਪੂਜਯੇਚ੍ਛਂਭੁਂषੋਡਸ਼ੈਰੁਪਚਾਰਕੈਃ ਸ੍ਵਯਮੈਸ੍ਵਰ੍ਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿਜ੍ਞਾਨਮਭ੍ਯਾਸਤੋਭਵੇਤ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਆਦਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵਹਿ ਸਮਂਤ੍ਰੇਣਾਤ੍ਮਹਸ੍ਤੇਨਕृਤਂਯਚ੍ਛੁਦ੍ਧਮਂਡਲੇ
ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਨਯਾ ਚੈਵਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਲਿਂਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂਪੌਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪੁਰਖ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਲ੍ਲਿਂਗਪੂਜਯਾਨਿਤ੍ਯਂਪੌਰੁषੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚਮਹਾਧਨੈਃ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਆਦਮੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਧਨਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਾਕਲ੍ਪਿਤਂਲਿਂਗਂਮਂਤ੍ਰੇਣਸ੍ਥਾਪਿਤਂਚਯਤ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂਪ੍ਰਾਕृਤਂਹਿਪ੍ਰਾਕृਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਭੋਗਦਮ੍
ਕਿਸੇ ਕਾਰੀਗਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿੰਗ, ਸਥਾਪਿਤ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਦੂਰ੍ਜਿਤਂਚਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਤਦ੍ਧਿ ਪੌਰੁषਮੁਚ੍ਯਤੇ ਯਦ੍ਦੁਰ੍ਬਲਮਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਤਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਾਕृਤਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅਸਥਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।