ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਿषੁਲਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕੋਟਿਭ੍ਯਃ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕੋਟੀਆਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰ ਵੈ ਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍ ਫਲਂਵੈਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਰੂਪਞ੍ਚਦੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਂਮਨੀषਿਭਿਃ

ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਹਰ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਚ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯਮਹਿਮਾਨਂਵੇਤ੍ਤਿਕੋਨਰਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੋਃ ਪੂਜਨਂ ਚ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਜਨਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਦਰ—

ਕੁਰੁਤੇਯੋਨਰੋਭਕ੍ਤ੍ਯਾਸਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵਮੇਧਤੇ ਯ ਇਮਂ ਪਠਤੇ ऽਧ੍ਯਾਯਮਰ੍ਥਵਦ੍ਵੇਦਸਂਮਤਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਭ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਅਰਥਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨੀਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃਸ਼ਿਵੇਨ ਸਹਮੋਦਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛਿਵਭਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞੋ ਮਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਸ਼ਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਸ੍ਯਕृਪਯਾ ਬੁਧਾਃ

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਇਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਓ।

ਬਂਧਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਹਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ਤਮ ਬਂਧਮੋਕ੍ਸ਼ਂਤਥੋਪਾਯਂਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ऽਹਂਸ਼ृਣੁਤਾਦਰਾਤ੍

ਹੇ ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਦੱਸੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੰਧਨ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਾਏ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦ੍ਯष੍ਟਬਂਧੇਨਬਦ੍ਧੋਜੀਵਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦ੍ਯष੍ਟਬਂਧੇਨਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋਮੁਕ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਜੀਵ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੰਧਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਜੀਵ, ਮੁਕਤ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ੀਕਾਰੋਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇਸ੍ਵਤਃ ਬਦ੍ਧਜੀਵਸ੍ਤੁਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋਮੁਕ੍ਤਜੀਵਃ ਸ ਕਥ੍ਯਤੇ

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਬੰਧਨ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਮੁਕਤੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਜੀਵ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਗ੍ਰੇਤਤੋਬੁਦ੍ਧਿਰਹਂਕਾਰੋਗੁਣਾਤ੍ਮਕਃ ਪਞ੍ਚਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯੇਤੇਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦ੍ਯष੍ਟਕਂਵਿਦੁਃ

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਬੁੱਧੀ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੁਖਮ ਤੱਤ—ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਕृਟ੍ਯਾਦ੍ਯष੍ਟਜੋਦੇਹੋਦੇਹਜਂਕਰ੍ਮ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚਕਰ੍ਮਜੋਦੇਹੋਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਪੁਨਃਪੁਨਃ

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰੀਰਂਤ੍ਰਿਵਿਧਂਜ੍ਞੇਯਂਸ੍ਥੂਲਂਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂਚਕਾਰਣਮ੍ ਸ੍ਥੂਲਂਵ੍ਯਾਪਾਰਦਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਿਂਦ੍ਰਿਯਭੋਗਦਮ੍

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਣੋ: ਸਥੂਲ, ਸੁਖਮ ਅਤੇ ਕਾਰਣ। ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰਣਂਤ੍ਵਾਤ੍ਮਭੋਗਾਰ੍ਥਂਜੀਵਕਰ੍ਮਾਨੁਰੂਪਤਃ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਕਾਰਣ ਸਰੀਰ ਜੀਵ ਦੇ ਭੋਗ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਫਲ ਵਜੋਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿਕਰ੍ਮਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਹਿ ਬਦ੍ਧੋ ਜੀਵਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ਰੀਰਤ੍ਰਯਕਰ੍ਮਭ੍ਯਾਂ ਚਕ੍ਰਵਦ੍ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਸਦਾ

ਇਸ ਲਈ, ਜੀਵ ਕਰਮ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਚਕ੍ਰਭ੍ਰਮਨਿਵृਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਕ੍ਰਕਰ੍ਤਾਰਮੀਡਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦਿ ਮਹਾਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਤਃ ਸ਼ਿਵਃ

ਚੱਕਰ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾ ਚੱਕਰ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

ਚਕ੍ਰਕਰ੍ਤਾਮਹੇਸ਼ੋ ਹਿ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਤੋਯਤਃ ਪਿਬਤਿਵਾਥਵਮਤਿਜੀਵਨ੍ਬਾਲੋਜਲਂਯਥਾ

ਸਚਮੁਚ, ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦਿ ਵਸ਼ੀਕृਤ੍ਯਾਧਿਤਿष੍ਠਤਿ ਸਰ੍ਵਂਵਸ਼ੀਕृਤਂਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਿਵ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ਿਵ ਏਵ ਹਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤਾਤृਪ੍ਤਿਰਨਾਦਿਬੋਧਃ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮਲੁਪ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਅਨਂਤਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਯਨ੍ਮਾਨਸੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਵੈਤਿ ਵੇਦਃ

ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਗਿਆਨ, ਸਦਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਕਦੇ ਨਾ ਘਟਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ — ਇਹ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਅਤਃ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਂਭਵੇਤ੍ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਲਾਭਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਿਵਮੇਵਪ੍ਰਪੂਜਯਤੇਤ੍

ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤ ਆਦਿ ਦੇ ਵਸ਼ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਿਃਸ੍ਪृਹਸ੍ਯ ਚ ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯਤਸ੍ਯ ਪੂਜਾਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ਸ਼ਿਵੋਦ੍ਦੇਸ਼ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸਾਦਜਨਕਂ ਭਵੇਤ੍

ਪਰ ਜੋ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨੀਤਿ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲਿਂਗੇਬੇਰੇਭਕ੍ਤਜਨੇਸ਼ਿਵਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਪੂਜਯੇਤ੍ ਕਾਯੇਨਮਨਸਾਵਾਚਾਧਨੇਨਾਪਿਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍

ਭਗਤ ਮਨੁੱਖ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ; ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।

ਪੁਜਯਾ ਤੁ ਮਹੇਸ਼ੋ ਹਿ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮਃ ਸ਼ਿਵਃ ਪ੍ਰਸਾਦਂਕੁਰੁਤੇਸਤ੍ਯਂਪੂਜਕਸ੍ਯਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਉਪਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਸੱਚਮੁਚ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਕ ਉੱਤੇ।

ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਦ੍ਯਂਕ੍ਰਮੇਣਸ੍ਵਵਸ਼ਂਭਵੇਤ੍ ਕਰ੍ਮਾਰਭ੍ਯਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਂਤਂਯਦਾਸਰ੍ਵਂ ਵਸ਼ਂਭਵੇਤ੍

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਦਰਤ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਦਾਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋਵਿਰਾਜਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯਕਰ੍ਮ ਦੇਹੋਯਦਾਵਸ਼ਃ

ਫਿਰ, ਉਹ 'ਮੁਕਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕਰਮ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਤਦਾਵੈਸ਼ਿਵਲੋਕੇਤੁਵਾਸਃਸਾਲੋਕ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਾਮੀਪ੍ਯਂਯਾਤਿਸਾਂਬਸ੍ਯਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇਚਵਸ਼ਂਗਤੇ

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ 'ਸਾਲੋਕਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣਾ 'ਸਾਮੀਪਿਆ' ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਦਾਤੁਸ਼ਿਵਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਯੁਧਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਦਿਭਿਃ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦਲਾਭੇਚਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚਾਪਿਵਸ਼ਾਭਵੇਤ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ (ਸਾਯੁਜਿਆ) ਹਥਿਆਰ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਂ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁਕਾਰ੍ਯਂਪ੍ਰਕृਤੇਸ੍ਤਤ੍ਸृष੍ਟਿਰਿਤਿਕਥ੍ਯਤੇ ਪੁਨਰ੍ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦੇਨਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਵਸ਼ਮੇष੍ਯਤਿ

ਮਨ, ਜੋ ਕਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਮਾਨਸੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂਤਦਾ ऽਯਤ੍ਨਂਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਾਰ੍ਵਜ੍ਞਾਦ੍ਯਂਸ਼ਿਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂਲਬ੍ਧ੍ਵਾਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਰਾਜਤੇ

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਸਾਯੁਜ੍ਯਮਿਤਿਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਵੇਦਾਗਮਪਰਾਯਣਾਃ ਏਵਂਕ੍ਰਮੇਣਮੁਕ੍ਤਿਃਸ੍ਯਾਲ੍ਲਿਂਗਾਦੌਪੂਜਯਾਸ੍ਵਤਃ

ਇਹ ਮਿਲਾਪ (ਸਾਯੁਜਿਆ), ਵੇਦ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।