ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਂਤ੍ਰਵਿਪ੍ਰਤ੍ਵਮਾਪਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਨਾਰੀਵਾਥ ਨਰੋ ਵਾਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾਨ੍ਯ ਏਵ ਵਾ

ਮੰਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ।

ਨਮੋਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਮਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਤੁਰਃ ਸਰ੍ਵਮਾਤੁਰਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਜਪੇਤ੍ ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂਤਥੈਵੋਹ੍ਯਗੁਰੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍

'ਨਮਹ' ਸ਼ਬਦ ਚਾਹੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਾ ਮੰਤਰ ਜਪੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਿਖਾਵੇ।

ਸਾਧਕਃ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਹਿ ਮਹਾਭਿषੇਕ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍

ਸਾਧਕ ਪੰਜ ਲੱਖ ਜਪ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ, ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਏ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਪੂਜਯਾ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਃ ਪ੍ਰੀਤਤਰੋ ਭਵੇਤ੍ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇਦੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਿਵੋ ਹਿ ਸਃ

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਨ।

ਸ਼ਿਵਸ੍ਵਰੂਪਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯਧਾਰਣਾਚ੍ਛਿਵ ਏਵ ਹਿ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰੇ ਹਿ ਸ਼ਿਵੇਤਤ੍ਪਰਮੋਭਵੇਤ੍

ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵੇਦਸਰ੍ਵਕ੍ਰਿਯਾਂਵਿਦੁਃ ਯਾਵਦ੍ਯਾਵਚ੍ਛਿਵਂਮਂਤ੍ਰਂਯੇਨਜਪ੍ਤਂਭਵੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਾਵਦ੍ਵੈਸ਼ਿਵਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਦੇਵੀਲਿਂਗਂਭਵੇਦ੍ਰੂਪਂ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਥਾ

ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਜਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਲਿੰਗ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਦ।

ਯਾਵਨ੍ਮਂਤ੍ਰਂਜਪੇਦ੍ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਹਿ ਸ਼ਿਵਂਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ਸ੍ਵਯਂਵੈਸ਼ਬ੍ਦਰੂਪਭਾਕ੍

ਜਦ ਤੱਕ ਦੇਵੀ ਮੰਤਰ ਜਪਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹਾਜਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਸ੍ਵਯਂਚੈਵਸ਼ਿਵੋਭੂਤ੍ਵਾਪਰਾਂਸ਼ਕ੍ਤਿਂਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂਬੇਰਂਚਲਿਂਗਂ ਚ ਹ੍ਯਾਲੇਖ੍ਯਾਮਾਯਯਾਯਜੇਤ੍

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਬਣਾਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ, ਮੂਰਤੀ ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚਿੱਤਰਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਬਣੀ ਹੋਈ।

ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਂ ਸ਼ਿਵਂਮਤ੍ਵਾਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪਕਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਲਿਂਗਂਚਦੇਵੀਂਚਮਤ੍ਵਾਸ੍ਵਂਸ਼ਿਵਰੂਪਕਮ੍

ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ-ਸਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀ-ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ।

ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਂਨਾਦਰੂਪਬਿਂਦੁਰੂਪਂਤੁਸ਼ਕ੍ਤਿਕਮ੍ ਉਪਪ੍ਰਧਾਨਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਸਕ੍ਤਲਿਂਗਕਮ੍

ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਨਾਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਲਿੰਗ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਸ਼ਿਵਂਸ਼ਕ੍ਤਿਸਸ਼ਿਵੋਮੂਲਭਾਵਨਾਤ੍ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਞ੍ਛਿਵਮਤ੍ਰਰੂਪਕਾਞ੍ਛਿਵਰੂਪਕਾਨ੍

ਮੂਲ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹਨ।

षੋਡਸ਼ੈਰੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚਪੂਜਯੇਦਿष੍ਟਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਯੇਨਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਿਂਗਿਨਃ

ਸੋਲੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੇਵਾ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਨਂਦਂਜਨਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਛਿਵਃਪ੍ਰੀਤਤਰੋ ਭਵੇਤ੍ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਨ੍ਸਪਤ੍ਨੀਕਾਨ੍ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਸਹਸਦੈਵਤਤ੍

ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦਿਵਿਆ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ।

ਪੂਜਯੇਦ੍ਭੋਜਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚਪਞ੍ਚਵਾਦਸ਼ਵਾਸ਼ਤਮ੍ ਧਨੇਦੇਹੇਚਮਂਤ੍ਰੇਚਭਾਵਨਾਯਾਮਵਂਚਕਃ

ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ, ਦਸ ਜਾਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਧਨ, ਸਰੀਰ, ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਠੱਗੀ ਕਰੇ—

ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪੇਣਨਪੁਨਰ੍ਜਾਯਤੇ ਭੁਵਿ ਨਾਭੇਰਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਗਮਾਕਂਠਂਵਿष੍ਣੁਭਾਗਕਮ੍

ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਗਲੇ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ।

ਮੁਖਂਲਿਂਗਮਿਤਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ ਮृਤਾਨ੍ਦਾਹਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਵਾਦਾਹਾਦਿਰਹਿਤਾਨ੍ਮृਤਾਨ੍

ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਿਨਾ ਰੀਤ ਦੇ ਹੋਈ—

ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਪੂਜਯੇਦਾਦਿਪਿਤਰਂਸ਼ਿਵਮੇਵਹਿ ਪੂਜਾਂਕृਤ੍ਵਾਦਿਮਾਤੁਸ਼੍ਚਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍

ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਨਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਦਿ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤृਲੋਕਂਸਮਾਸਾਦ੍ਯਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋਭਵੇਨ੍ਮृਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੁਕ੍ਤਦਸ਼ਭ੍ਯਸ਼੍ਚਤਪੋਯੁਕ੍ਤੋਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਤਪੋਯੁਕ੍ਤਸ਼ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਜਪਯੁਕ੍ਤੋਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਜਪਯੁਕ੍ਤਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨੀ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਿषੁਲਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਧ੍ਯਾਨਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕੋਟਿਭ੍ਯਃ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕੋਟੀਆਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰ ਵੈ ਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮ੍ ਫਲਂਵੈਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਰੂਪਞ੍ਚਦੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਂਮਨੀषਿਭਿਃ

ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਹਰ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਚ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯਮਹਿਮਾਨਂਵੇਤ੍ਤਿਕੋਨਰਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੋਃ ਪੂਜਨਂ ਚ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਜਨਮ੍

ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਦਰ—

ਕੁਰੁਤੇਯੋਨਰੋਭਕ੍ਤ੍ਯਾਸਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵਮੇਧਤੇ ਯ ਇਮਂ ਪਠਤੇ ऽਧ੍ਯਾਯਮਰ੍ਥਵਦ੍ਵੇਦਸਂਮਤਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਭ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਅਰਥਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨੀਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃਸ਼ਿਵੇਨ ਸਹਮੋਦਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛਿਵਭਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞੋ ਮਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦਸ਼ਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਸ੍ਯਕृਪਯਾ ਬੁਧਾਃ

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਇਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਓ।

ਬਂਧਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਹਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ਤਮ ਬਂਧਮੋਕ੍ਸ਼ਂਤਥੋਪਾਯਂਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ऽਹਂਸ਼ृਣੁਤਾਦਰਾਤ੍

ਹੇ ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਦੱਸੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੰਧਨ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਾਏ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦ੍ਯष੍ਟਬਂਧੇਨਬਦ੍ਧੋਜੀਵਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦ੍ਯष੍ਟਬਂਧੇਨਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋਮੁਕ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਜੀਵ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੰਧਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਅੱਠ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਜੀਵ, ਮੁਕਤ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ੀਕਾਰੋਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇਸ੍ਵਤਃ ਬਦ੍ਧਜੀਵਸ੍ਤੁਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋਮੁਕ੍ਤਜੀਵਃ ਸ ਕਥ੍ਯਤੇ

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਬੰਧਨ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਮੁਕਤੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਜੀਵ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।