ਦੁष੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਦੁਰ੍ਭੋਜ੍ਯਦੁਰਾਲਾਪਾਦਿਸਂਭਵਮ੍ ਪਾਪਂ ਸਕृਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨੇਨ ਸਂਹਿਤਾ ਸਾ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਗਲਤ ਦਾਨ ਲੈਣ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਹਿਤਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਾਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਾਲਯੇ ਵਿਲ੍ਵਵਨੇ ਸਂਹਿਤਾਂ ਤਾਂ ਪਠੇਤ੍ਤੁ ਯਃ ਸ ਤਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦ੍ਵਾਚੋ ऽਪਿ ਨ ਗੋਚਰੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਂਹਿਤਾਂ ਤਾਂ ਪਠਨ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਭੋਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਤਸ੍ਯ ਯੇ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਂਭੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਸਂਹਿਤਾਂ ਚ ਤਾਮ੍ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲੇ ਸ਼ਿਵਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਆ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਾਪਿ ਸਂਹਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਾ ਉਭੇ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਲੀਲਾਵਿਜ੍ਞਾਨਪੂਰਿਤੇ
ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਤਦਿਦਂ ਸ਼ੈਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵੇਦਸਂਮਿਤਮ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਤਚ੍ਛਿਵੇਨੈਵ ਪ੍ਰਥਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਂਚ ਤਥਾਰੌਦ੍ਰਂ ਵੈਨਾਯਕਮਥੌਮਿਕਮ੍ ਮਾਤ੍ਰਂ ਰੁਦ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ਕਂ ਕੈਲਾਸਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਕਮ੍
ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼, ਤਾਰਾ-ਰੌਦ੍ਰ, ਵੈਨਾਇਕ, ਔਮਿਕ, ਮਾਤ੍ਰ, ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਹਨ।
ਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਦ੍ਯਂ ਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ ਵਾਯਵੀਯਂ ਧਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਂ ਪੁਰਾਣਮਿਤਿ ਭੇਦਤਃ
ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਾਯਵੀਯ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਣ ਹਨ।
ਸਂਹਿਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਿਤਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਤਰਾ ਮਤਾ ਤਾਸਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰੁਵੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼ृਣੁਤਾਦਰਤੋਖਿਲਮ੍
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਂ ਦਸ਼ਾਸਾਹਸ੍ਰਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਵੈਨਾਯਕਂ ਤਥਾ ਔਮਂ ਮਾਤृਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਇੰਝ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਵੈਨਾਇਕ, ਔਮਿਕ ਤੇ ਮਾਤ੍ਰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇਕ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਹਿ ਰੁਦ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ਕਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਕੈਲਾਸਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਂ ਤਦਰ੍ਧਕਮ੍
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਗਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ; ਕੈਲਾਸਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ; ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੈ।
ਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਿਤਮੇਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਮੁਦਿਤਂ ਗ੍ਰਂਥਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਵਾਯਵੀਯਂ ਖਾਬ੍ਧਿਸ਼ਤਂ ਘਰ੍ਮਂ ਰਵਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ਤਦੇਵਂ ਲਕ੍ਸ਼ਸਂਖ੍ਯਾਕਂ ਸ਼ੈਵਸਂਖ੍ਯਾਵਿਭੇਦਤਃ
ਵਾਯਵੀਯਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਘਰਮਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਵ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਤਤ੍ਤੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ਸ਼ੈਵਂ ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਵੈ ਪੁਰਾਣਂ ਸਪ੍ਤਸਂਹਿਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣਾ ਚੌਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵੇ ਸਂਕਲ੍ਪਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਰਾਣਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਸਂਖ੍ਯਯਾ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਪੁਰਾ ਸृष੍ਟੌ ਸੁਵਿਸ੍ਮृਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਗਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋ ਕੋਟੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਵ੍ਯਸ੍ਤੇष੍ਟਾਦਸ਼ਧਾ ਚੈਵ ਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਾਪਰਾਦਿषੁ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇ ਕृਤੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਦਿਭਿਃ
ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਠਾਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਦਵਾਪਰ ਆਦਿਕ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਵੈਪਾਯਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਸਪ੍ਤਸਂਹਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਮਿਤਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਖ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਰੌਦ੍ਰੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਿਕਾ ਤृਤੀਯਾ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਾ ਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰਾ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਰੌਦ੍ਰੀ, ਤੀਜਾ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ।
ਪਞ੍ਚਮੀ ਚੈਵ ਮੌਮਾਖ੍ਯਾ षष੍ਠੀ ਕੈਲਾਸਸਂਜ੍ਞਿਕਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਵਾਯਵੀਯਾਖ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤੈਵਂ ਸਂਹਿਤਾਮਤਾਃ
ਪੰਜਵਾਂ ਉਮਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੇਵਾਂ ਕੈਲਾਸਾ ਨਾਮਕ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵਾਯਵੀਯਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਸਪ੍ਤਸਂਹਿਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ਿਵਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ ਵਰੀਵਰ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੁਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੋਪਰਿ ਗਤਿਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਹ ਦਿਵਯ ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚਾ ਲਕੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ਛਿਵਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਸਪ੍ਤਸਂਹਿਤਮਾਦਰਾਤ੍ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਂ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ, ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਪੁਰਾਣੇਤਿਹਾਸਾਗਮਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ਏਤਚ੍ਛਿਵਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਨਾਰ੍ਹਂਤ੍ਯਲ੍ਪਾਂ ਕਲਾਮਪਿ
ਸ੍ਰੁਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਰਾਣਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗਰੰਥ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸ਼ੈਵਂ ਪੁਰਾਣਮਮਲਂ ਸ਼ਿਵਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਸੇਨ ਸ਼ੈਵਪ੍ਰਵਣੇਨ ਨ ਸਂਗृਹੀਤਮ੍ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸਕਲਜੀਵਗੁਣੋਪਕਾਰੇ ਤਾਪਤ੍ਰਯਘ੍ਨਮਤੁਲਂ ਸ਼ਿਵਦਂ ਸਤਾਂ ਹਿ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੈਵ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ; ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਿਕੈਤਵੋ ਧਰ੍ਮ ਇਹ ਪ੍ਰਗੀਤੋ ਵੇਦਾਂਤਵਿਜ੍ਞਾਨਮਯਃ ਪ੍ਰਧਾਨਃ ਅਮਤ੍ਸਰਾਂਤਰ੍ਬੁਧਵੇਦ੍ਯਵਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਕॢਪ੍ਤਮਤ੍ਰੈਵ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਵਿਅੰਗਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਵੇਦਾਂਤ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਅੰਗਤਾ ਰਹਿਤ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੈਵਂ ਪੁਰਾਣਤਿਲਕਂ ਖਲੁ ਸਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਵੇਦਾਂਤਵੇਦਵਿਲਸਤ੍ਪਰਵਸ੍ਤੁਗੀਤਮ੍ ਯੋ ਵੈ ਪਠੇਚ੍ਚ ਸ਼ृਣੁਯਾਤ੍ਪਰਮਾਦਰੇਣ ਸ਼ਂਭੁਪ੍ਰਿਯਃ ਸ ਹਿ ਲਭੇਤ੍ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਂ ਵੈ
ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣਾ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਮੋਤੀ, ਵੇਦਾਂਤ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਸਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਃ ਸੌਤਂ ਪ੍ਰੋਚੁਸ੍ਤੇ ਪਰਮਰ੍षਯਃ ਵੇਦਾਂਤਸਾਰਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਓ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਸਾਰ ਤੇ ਸਰਵਸ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨੀਨਾਂ ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਃ ਸਂਸ੍ਮਰਞ੍ਛਂਕਰਂ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤੁ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਮਨਾਮਯਮ੍ ਪੁਰਾਣਪ੍ਰਵਣਂ ਸ਼ੈਵਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵੇਦਸਾਰਜਮ੍
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਣਨ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੈ—ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ।
ਯਤ੍ਰ ਗੀਤਂ ਤ੍ਰਿਕਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਵਿਰਾਗਕਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਂਤਵੇਦ੍ਯਂ ਸਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਵਰ੍ਣਿਤਮ੍
ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।