ਦਸ਼ਾਰੇ ਵਾ षਡਸ੍ਰੇ ਵਾ ਚਤੁਰਸ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਭ੍ਰੁਵੋਰਂਤਰਤਃ ਪਦ੍ਮਂ ਦ੍ਵਿਦਲਂ ਤਡਿਦੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਦਸ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਛੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ; ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਰਵਿਨ੍ਦਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸਮਾਨਵਰ੍ਣੇ ਚ ਪਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਣਾਵਸਾਨਕੇ
ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪੱਤੇ ਹਨ, ਹਰ ਪੱਤੇ 'ਅੱਖਰ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹਨ।
षੋਡਸ਼ਾਰਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰਾਃ षੋਡਸ਼ ਤਾਨਿ ਵੈ ਪੂਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਕ੍ਰਮਾਦੇਤਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਕਨ੍ਦਸ੍ਯ ਮੂਲਤਃ
ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੁਰ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਮਲ ਮੂਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਕਕਾਰਾਦਿਟਕਾਰਾਂਤਾ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
'ਕ' ਤੋਂ 'ਠ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਧਵਲਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਡਾਦਿਫਾਨ੍ਤਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਸਾਫ਼ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਡ' ਤੋਂ 'ਫ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਿਧੂਮਾਂਗਾਰਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਾ ਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਲਾਨ੍ਤਿਮਾਃ ਮੂਲਾਧਾਰਾਰਵਿਂਦਸ੍ਯ ਹੇਮਾਭਸ੍ਯ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਵਕਾਰਾਦਿਸਕਾਰਾਨ੍ਤਾ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪਰ੍ਣਮਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਬਿਨਾ ਧੂੰਏ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਬ' ਤੋਂ 'ਲ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹਨ; ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਵ' ਤੋਂ 'ਸ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਏਤੇष੍ਵਥਾਰਵਿਂਦੇषੁ ਯਤ੍ਰੈਵਾਭਿਰਤਂ ਮਨਃ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦੇਵਂ ਦੇਵੀਂ ਚ ਚਿਂਤਯੇਦ੍ਧੀਰਯਾ ਧਿਯਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।
ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਮਮਲਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸਮਂਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੀਪਸ਼ਿਖਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀ, ਸਾਫ਼ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਬਣੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰੂਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦੁਰੇਖਾਸਮਾਕਾਰਂ ਤਾਰਾਰੂਪਮਥਾਪਿ ਵਾ ਨੀਵਾਰਸ਼ੂਕਸ੍ਸਦृਸ਼ਂ ਬਿਸਸੁਤ੍ਰਾਭਮੇਵ ਵਾ
ਉਹ ਰੂਪ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਵਾਂਗ, ਤਾਰੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੀ ਤੰਦ ਵਾਂਗ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਦਮ੍ਬਗੋਲਕਾਕਾਰਂ ਤੁषਾਰਕਣਿਕੋਪਮਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਯਾਦਿਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜਯਂ ਧ੍ਯਾਤਾ ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਕਦੰਬ ਦੇ ਗੇਂਦੇ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਹਿਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਤਤ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਪਾਮੇਵ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥੂਲਾਂ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍ ਸਦਾਸ਼ਿਵਾਂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਭਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮੂਰ੍ਤਯਃ
ਹਰ ਤੱਤ ਦੇ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ, ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਤੱਕ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤਯਃ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ ਘੋਰਾ ਮਿਸ਼੍ਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਯਸ੍ਤਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਭਿਆਨਕ, ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਫਲਾਭਿਲਾषਰਹਿਤੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ ਘੋਰਾਸ਼੍ਚੇਚ੍ਚਿਂਤਿਤਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਪਾਪਰੋਗਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਜੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਿਰੇਣ ਮਿਸ਼੍ਰੇ ਸੌਮ੍ਯੇ ਤੁ ਨ ਸਦ੍ਯੋ ਨ ਚਿਰਾਦਪਿ ਸੌਮ੍ਯੇ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਦੂ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ; ਪਰ ਮ੍ਰਿਦੂ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇੱਥੇ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰੀਕਂਠਨਾਥਂ ਸ੍ਮਰਤਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯਃ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਂਤੀਤਿ ਮਤ੍ਵੈਕੇ ਤਂ ਵੈ ਧ੍ਯਾਯਂਤਿ ਯੋਗਿਨਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸ੍ਰੀਕੰਠ ਨਾਥ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਯੋਗੀ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਨਸਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਥੂਲਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ ਸ੍ਥੂਲਂ ਤੁ ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ ਚੇਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਸਥੂਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਸਥੂਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਢਿੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ।
ਸ਼ਿਵੇ ਤੁ ਚਿਂਤਿਤੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਂਤਰੇषੁ ਧ੍ਯਾਤੇषੁ ਸ਼ਿਵਰੂਪਂ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਮਨਸਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਧ੍ਯਾਨਮਾਦੌ ਸਵਿषਯਂ ਤਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਜਗੁਃ
ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਠਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵ ਸਤਾਂ ਮਤਮ੍ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ਕਾਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਨਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕੇਵਲੇਹ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਵਿषਯਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਬਾਲਾਰ੍ਕਕਿਰਣਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਬੁੱਧੀ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਨਾਪਰਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ਯਦ੍ਵਾ ਸਵਿषਯਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਤ੍ਸਾਕਾਰਸਮਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਧਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜਾਂ, ਵਿਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਆਕਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਾਕਾਰਾਤ੍ਮਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਮਤਮ੍ ਨਿਰ੍ਬੀਜਂ ਚ ਸਬੀਜਂ ਚ ਤਦੇਵ ਧ੍ਯਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਨਿਰਾਕਾਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੀਜ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰਾਕਾਰਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵੇਨ ਸਾਕਾਰਾਸ਼੍ਰਯਤਸ੍ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਵਿषਯਂ ਧ੍ਯਾਨਮਾਦੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਬੀਜਕਮ੍
ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਆਕਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੀਜ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਂਤੇ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਬੀਜਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਯੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੇਨ ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਂਤ੍ਯਾਦਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ ਸ਼ਮਃ ਸਰ੍ਵਾਪਦਾਂ ਚੈਵ ਸ਼ਾਂਤਿਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਹਿਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਚਮਕ, ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਸਾਫ਼ਤਾ—ਇਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਤਮਸੋ ऽਨ੍ਤਬਹਿਰ੍ਨਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਪਰਿਗੀਯਤੇ ਬਹਿਰਨ੍ਤਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਯੋ ਦੀਪ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਹੀ ਗਹਿਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾ ਯਾ ਤੁ ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਕਾਰਣਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰਾਣਿ ਚ
ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਫ਼ਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ, ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ,
ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ਧ੍ਯਾਤਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਥਾ ਧ੍ਯੇਯਂ ਯਦ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ ਏਤਚ੍ਚਤੁष੍ਟਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸਾਫ਼ਤਾ ਨਾਲ ਚੌਂਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼—ਇਹ ਚਾਰਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਸਂਪਨ੍ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਾਨਸਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਤਾ ਸਦ੍ਭਿਰੁਦਾਹृਤਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੰਗਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।