ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਦ੍ਮਕਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਦੀਨਾਮਭ੍ਯਸੇਦਾਸਨੇषੁ ਚ ਅਭਿਵਂਦ੍ਯ ਸ੍ਵਗੁਰ੍ਵਂਤਾਨਭਿਵਾਦ੍ਯਾਨਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਪਦਮ ਆਸਨ ਜਾਂ ਸਵਸਤਿਕ ਆਸਨ ਵਰਗੇ ਆਸਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—

ऋਜੁਗ੍ਰੀਵਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਤਿष੍ਠੇਚ੍ਛਿष੍ਟਲੋਚਨਃ ਕਿਂਚਿਦੁਨ੍ਨਾਮਿਤਸ਼ਿਰਾ ਦਂਤੈਰ੍ਦਂਤਾਨ੍ਨ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍

ਗਰਦਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਸਿੱਧੇ ਰੱਖੋ, ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਗੱਡੋ, ਸਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਚਾ ਰੱਖੋ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲਗਣ ਦਿਓ—

ਦਂਤਾਗ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਜਿਹ੍ਵਾਮਚਲਾਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਚ ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਭ੍ਯਾਂ ਵृषਣੌ ਰਕ੍ਸ਼ਂਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਜਨਨਂ ਪੁਨਃ

ਜਿਭ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖੋ; ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਐੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—

ਊਰ੍ਵੋਰੁਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਬਾਹੂ ਤਿਰ੍ਯਗਯਤ੍ਨਤਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕਰਪृष੍ਠਂ ਤੁ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਮਤਲੋਪਰਿ

ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆੜੇ ਰੱਖੋ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ—

ਉਨ੍ਨਾਮ੍ਯ ਸ਼ਨਕੈਃ ਪृष੍ਠਮੁਰੋ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਂ ਸ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨਵਲੋਕਯਨ੍

ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖੋ, ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਓ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨਾ ਵੇਖੋ—

ਸਂਭृਤਪ੍ਰਾਣਸਂਚਾਰਃ ਪਾषਾਣ ਇਵ ਨਿਸ਼੍ਚਲਃ ਸ੍ਵਦੇਹਾਯਤਨਸ੍ਯਾਂਤਰ੍ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਸ਼ਿਵਮਂਬਯਾ

ਸਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖੋ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲੋ ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ—

ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਪੀਠਿਕਾਮਧ੍ਯੇ ਧ੍ਯਾਨਯਜ੍ਞੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਮੂਲੇ ਨਾਸਾਗ੍ਰਤੋ ਨਾਭੌ ਕਂਠੇ ਵਾ ਤਾਲੁਰਂਧ੍ਰਯੋਃ

ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਧਿਆਨ ਰੂਪ ਯਗ਼ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ—ਮੂਲ ਵਿਚ, ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ, ਨਾਭੀ ਤੇ, ਗਲੇ ਜਾਂ ਤਾਲੂ ਦੇ ਥਾਂ—

ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ੇ ਵਾ ਲਲਾਟੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਾ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ਼ਿਵਯੋਃ ਪਰਮਾਸਨਮ੍

ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖੋ—

ਤਤ੍ਰ ਸਾਵਰਣਂ ਵਾਪਿ ਨਿਰਾਵਰਣਮੇਵ ਵਾ ਦ੍ਵਿਦਲੇषੋਡਸ਼ਾਰੇ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰੇ ਯਥਾਵਿਧਿ

ਉਥੇ, ਚਾਹੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਪਰਦੇ ਦੇ, ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ, ਧਿਆਨ ਕਰੋ—

ਦਸ਼ਾਰੇ ਵਾ षਡਸ੍ਰੇ ਵਾ ਚਤੁਰਸ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਭ੍ਰੁਵੋਰਂਤਰਤਃ ਪਦ੍ਮਂ ਦ੍ਵਿਦਲਂ ਤਡਿਦੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍

ਦਸ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਛੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ; ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਰਵਿਨ੍ਦਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸਮਾਨਵਰ੍ਣੇ ਚ ਪਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਣਾਵਸਾਨਕੇ

ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪੱਤੇ ਹਨ, ਹਰ ਪੱਤੇ 'ਅੱਖਰ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹਨ।

षੋਡਸ਼ਾਰਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰਾਃ षੋਡਸ਼ ਤਾਨਿ ਵੈ ਪੂਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਕ੍ਰਮਾਦੇਤਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਕਨ੍ਦਸ੍ਯ ਮੂਲਤਃ

ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੁਰ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹਨ; ਇਹ ਕਮਲ ਮੂਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਕਕਾਰਾਦਿਟਕਾਰਾਂਤਾ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍

'ਕ' ਤੋਂ 'ਠ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਧਵਲਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਡਾਦਿਫਾਨ੍ਤਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

ਸਾਫ਼ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਡ' ਤੋਂ 'ਫ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਵਿਧੂਮਾਂਗਾਰਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਾ ਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਲਾਨ੍ਤਿਮਾਃ ਮੂਲਾਧਾਰਾਰਵਿਂਦਸ੍ਯ ਹੇਮਾਭਸ੍ਯ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਵਕਾਰਾਦਿਸਕਾਰਾਨ੍ਤਾ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪਰ੍ਣਮਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਬਿਨਾ ਧੂੰਏ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਬ' ਤੋਂ 'ਲ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗੇ ਹਨ; ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਵ' ਤੋਂ 'ਸ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਏਤੇष੍ਵਥਾਰਵਿਂਦੇषੁ ਯਤ੍ਰੈਵਾਭਿਰਤਂ ਮਨਃ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦੇਵਂ ਦੇਵੀਂ ਚ ਚਿਂਤਯੇਦ੍ਧੀਰਯਾ ਧਿਯਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।

ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਮਮਲਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਸਮਂਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੀਪਸ਼ਿਖਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਿਤਮ੍

ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀ, ਸਾਫ਼ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਬਣੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰੂਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦੁਰੇਖਾਸਮਾਕਾਰਂ ਤਾਰਾਰੂਪਮਥਾਪਿ ਵਾ ਨੀਵਾਰਸ਼ੂਕਸ੍ਸਦृਸ਼ਂ ਬਿਸਸੁਤ੍ਰਾਭਮੇਵ ਵਾ

ਉਹ ਰੂਪ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਵਾਂਗ, ਤਾਰੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੀ ਤੰਦ ਵਾਂਗ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਦਮ੍ਬਗੋਲਕਾਕਾਰਂ ਤੁषਾਰਕਣਿਕੋਪਮਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਯਾਦਿਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜਯਂ ਧ੍ਯਾਤਾ ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਾਞ੍ਛਤਿ

ਕਦੰਬ ਦੇ ਗੇਂਦੇ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਹਿਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

ਤਤ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਪਾਮੇਵ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥੂਲਾਂ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍ ਸਦਾਸ਼ਿਵਾਂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਭਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮੂਰ੍ਤਯਃ

ਹਰ ਤੱਤ ਦੇ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ, ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਤੱਕ।

ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤਯਃ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ ਘੋਰਾ ਮਿਸ਼੍ਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਯਸ੍ਤਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰੈਃ

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਭਿਆਨਕ, ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਫਲਾਭਿਲਾषਰਹਿਤੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ ਘੋਰਾਸ਼੍ਚੇਚ੍ਚਿਂਤਿਤਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਪਾਪਰੋਗਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਮ੍

ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਜੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਚਿਰੇਣ ਮਿਸ਼੍ਰੇ ਸੌਮ੍ਯੇ ਤੁ ਨ ਸਦ੍ਯੋ ਨ ਚਿਰਾਦਪਿ ਸੌਮ੍ਯੇ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ

ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਦੂ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ; ਪਰ ਮ੍ਰਿਦੂ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਧ੍ਯਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਇੱਥੇ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੀਕਂਠਨਾਥਂ ਸ੍ਮਰਤਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯਃ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਂਤੀਤਿ ਮਤ੍ਵੈਕੇ ਤਂ ਵੈ ਧ੍ਯਾਯਂਤਿ ਯੋਗਿਨਃ

ਕੁਝ ਲੋਕ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸ੍ਰੀਕੰਠ ਨਾਥ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਯੋਗੀ ਹਨ।

ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਨਸਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਥੂਲਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ ਸ੍ਥੂਲਂ ਤੁ ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ ਚੇਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਰਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ, ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਸਥੂਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਸਥੂਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਢਿੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ।

ਸ਼ਿਵੇ ਤੁ ਚਿਂਤਿਤੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਂਤਰੇषੁ ਧ੍ਯਾਤੇषੁ ਸ਼ਿਵਰੂਪਂ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍

ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਮਨਸਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਧ੍ਯਾਨਮਾਦੌ ਸਵਿषਯਂ ਤਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਜਗੁਃ

ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਠਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵ ਸਤਾਂ ਮਤਮ੍ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ਕਾਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਨਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ

ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।