ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਛੇਦਨਂ ਤਾਡਨਂ ਚੈਵ ਬਂਧਨਂ ਮੋਚਨਂ ਤਥਾ ਗ੍ਰਹਣਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍

ਕੱਟਣਾ, ਮਾਰਨਾ, ਬੰਨ੍ਹਣਾ, ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣਾ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣਾ।

ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲਜਯਸ੍ਤਥਾ ਆਭਿਮਾਨਿਕਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ

ਸਭ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨੀ, ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਾ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

ਏਤਚ੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸੈਰ੍ਭੋਗੈਃ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਗੁਣਂ ਮਹਤ੍ ਸਰ੍ਗਃ ਸਂਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਰਾਣਂ ਸਂਹਰਣਂ ਤਥਾ

ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੀਆਂ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਛਪੰਜਾ (ਛਪੰਜਾ = ਛਪੰਜਾ) ਗੁਣੀ ਹੈ: ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਤੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨਾ।

ਸ੍ਵਾਧਿਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੂਤਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍ ਅਸਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਜਗਤਃ ਪृਥਕ੍

ਸਭ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਰੱਖਣਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾਪਣ ਲਿਆਉਣਾ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ।

ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਸ੍ਯ ਕਰਣਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਮ੍ ਚਤੁष੍षष੍ਠਿਗੁਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ

ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ; ਇਹ ਚੌਂਸਠ ਗੁਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰਾਜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੌਦ੍ਧਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਂ ਗੌਣਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਵਿਦੁਃ ਵੈष੍ਣਵਂ ਤਤ੍ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਭੁਵਨਸ੍ਥਿਤਿਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਪਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ

ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਦੂਸਰਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਜ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦਾ।

ਤਤ੍ਪੌਰੁषਂ ਚ ਗੌਣਂ ਚ ਗਣੇਸ਼ਂ ਪਦਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਤਤ੍ਪਦਂ ਕਿਂਚਿਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ

ਉਹ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ, ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ—ਇਹ ਦਰਜਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਵਿਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾ ਏਵੌਪਸਰ੍ਗਿਕਾਃ ਨਿਰੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਰ੍ਰਾਗ੍ਯੇਣ ਪਰੇਣ ਤੁ

ਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵੈਰਾਗੀ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਭਾਸੇष੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧੇषੁ ਗੁਣੇष੍ਵਾਸਕ੍ਤਚੇਤਸਃ ਨ ਸਿਧ੍ਯੇਤ੍ਪਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਭਯਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮਿਕਮ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ, ਨਿਡਰ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਸੁਰਮਹੀਭृਤਾਮ੍ ਤृਣਵਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪਰਾ ਭਵੇਤ੍

ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਨਕਾ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਥਵਾਨੁਗ੍ਰਹੇਚ੍ਛਾਯਾਂ ਜਗਤੋ ਵਿਚਰੇਨ੍ਮੁਨਿਃ ਯਥਾਕਾਮਂਗੁਣਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ

ਜਾਂ, ਜੇ ਸੰਤ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਣ ਤੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਖਰ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਥ ਪ੍ਰਯੋਗਂ ਯੋਗਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਸਮਾਹਿਤਃ ਸ਼ੁਭੇ ਕਾਲੇ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ਿਵਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਕੇ ਪੁਨਃ ਵਿਜਨੇ ਜਂਤੁਰਹਿਤੇ ਨਿਃਸ਼ਬ੍ਦੇ ਬਾਧਵਰ੍ਜਿਤੇ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਯੋਗ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਚੰਗੇ ਵੇਲੇ, ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁੰਨ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਨਾ ਹੋਣ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ—

ਸੁਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤੇ ਸ੍ਥਲੇ ਸੌਮ੍ਯੇ ਗਨ੍ਧਧੂਪਾਦਿਵਾਸਿਤੇ ਮੁਕ੍ਤਪੁष੍ਪਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਵਿਤਾਨਾਦਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ

—ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਪ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਧੂਪ-ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਛਤਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਵੇ—

ਕੁਸ਼ਪੁष੍ਪਸਮਿਤ੍ਤੋਯਫਲਮੂਲਸਮਨ੍ਵਿਤੇ ਨਾਗ੍ਨ੍ਯਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਜਲਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸ਼ੁष੍ਕਪਰ੍ਣਚਯੇ ऽਪਿ ਵਾ

—ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ, ਫੁੱਲ, ਸਮਿੱਧਾਂ, ਪਾਣੀ, ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਹੋਣ; ਚਾਹੇ ਅੱਗ ਕੋਲ, ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—

ਨ ਦਂਸ਼ਮਸ਼ਕਾਕੀਰ੍ਣੇ ਸਰ੍ਪਸ਼੍ਵਾਪਦਸਂਕੁਲੇ ਨ ਚ ਦੁष੍ਟਮृਗਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨ ਭਯੇ ਦੁਰ੍ਜਨਾਵृਤੇ

ਜਿੱਥੇ ਡੰਗਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਮੱਛਰ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸੱਪ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਡਰ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਥਾਂ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ—

ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚੈਤ੍ਯਵਲ੍ਮੀਕੇ ਜੀਰ੍ਣਾਗਾਰੇ ਚਤੁष੍ਪਥੇ ਨਦੀਨਦਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤੀਰੇ ਰਥ੍ਯਾਂਤਰੇ ऽਪਿ ਵਾ

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਟਿੱਲ੍ਹੀ, ਢਹਿ ਗਏ ਘਰ, ਚੌਰਾਹੇ, ਦਰਿਆ, ਨਦੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ—

ਨ ਜੀਰ੍ਣੋਦ੍ਯਾਨਗੋष੍ਠਾਦੌ ਨਾਨਿष੍ਟੇ ਨ ਚ ਨਿਂਦਿਤੇ ਨਾਜੀਰ੍ਣਾਮ੍ਲਰਸੋਦ੍ਗਾਰੇ ਨ ਚ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਦੂषਿਤੇ

ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਗ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਜਾਂ ਬਦਨਾਮ ਥਾਂ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਪਚਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗੰਦਗੀ, ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ—

ਨਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਮਾਤਿਸਾਰੇ ਵਾ ਨਾਤਿਭੁਕ੍ਤੌ ਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਵਿਤੇ ਨ ਚਾਤਿਚਿਂਤਾਕੁਲਿਤੋ ਨ ਚਾਤਿਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਿਤਃ

ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਦਸਤਾਂ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾ ਲੈਣ ਉੱਤੇ, ਥਕਾਵਟ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ—

ਨਾਪਿ ਸ੍ਵਗੁਰੁਕਰ੍ਮਾਦੌ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਯੋਗਮਾਚਰੇਤ੍ ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਚੇष੍ਟਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਸੁ

ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਆਰੀ ਰਹੋ—

ਯੁਕ੍ਤਨਿਦ੍ਰਾਪ੍ਰਬੋਧਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਯਾਸਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ਆਸਨਂ ਮृਦੁਲਂ ਰਮ੍ਯਂ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਸਮਂ ਸ਼ੁਚਿ

ਨੀਂਦ ਤੇ ਜਾਗਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖੋ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਨਰਮ, ਸੁਹਾਵਣੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਸਮਤਲ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ—

ਪਦ੍ਮਕਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਦੀਨਾਮਭ੍ਯਸੇਦਾਸਨੇषੁ ਚ ਅਭਿਵਂਦ੍ਯ ਸ੍ਵਗੁਰ੍ਵਂਤਾਨਭਿਵਾਦ੍ਯਾਨਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਪਦਮ ਆਸਨ ਜਾਂ ਸਵਸਤਿਕ ਆਸਨ ਵਰਗੇ ਆਸਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ—

ऋਜੁਗ੍ਰੀਵਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਤਿष੍ਠੇਚ੍ਛਿष੍ਟਲੋਚਨਃ ਕਿਂਚਿਦੁਨ੍ਨਾਮਿਤਸ਼ਿਰਾ ਦਂਤੈਰ੍ਦਂਤਾਨ੍ਨ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍

ਗਰਦਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਸਿੱਧੇ ਰੱਖੋ, ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਗੱਡੋ, ਸਿਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਚਾ ਰੱਖੋ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲਗਣ ਦਿਓ—

ਦਂਤਾਗ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਜਿਹ੍ਵਾਮਚਲਾਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਚ ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਭ੍ਯਾਂ ਵृषਣੌ ਰਕ੍ਸ਼ਂਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਜਨਨਂ ਪੁਨਃ

ਜਿਭ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖੋ; ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਐੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—

ਊਰ੍ਵੋਰੁਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਬਾਹੂ ਤਿਰ੍ਯਗਯਤ੍ਨਤਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕਰਪृष੍ਠਂ ਤੁ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਮਤਲੋਪਰਿ

ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆੜੇ ਰੱਖੋ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ—

ਉਨ੍ਨਾਮ੍ਯ ਸ਼ਨਕੈਃ ਪृष੍ਠਮੁਰੋ ਵਿष੍ਟਭ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਂ ਸ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨਵਲੋਕਯਨ੍

ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖੋ, ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਓ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨਾ ਵੇਖੋ—

ਸਂਭृਤਪ੍ਰਾਣਸਂਚਾਰਃ ਪਾषਾਣ ਇਵ ਨਿਸ਼੍ਚਲਃ ਸ੍ਵਦੇਹਾਯਤਨਸ੍ਯਾਂਤਰ੍ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਸ਼ਿਵਮਂਬਯਾ

ਸਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖੋ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲੋ ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ—

ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਪੀਠਿਕਾਮਧ੍ਯੇ ਧ੍ਯਾਨਯਜ੍ਞੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਮੂਲੇ ਨਾਸਾਗ੍ਰਤੋ ਨਾਭੌ ਕਂਠੇ ਵਾ ਤਾਲੁਰਂਧ੍ਰਯੋਃ

ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਧਿਆਨ ਰੂਪ ਯਗ਼ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ—ਮੂਲ ਵਿਚ, ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ, ਨਾਭੀ ਤੇ, ਗਲੇ ਜਾਂ ਤਾਲੂ ਦੇ ਥਾਂ—

ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ੇ ਵਾ ਲਲਾਟੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਾ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸ਼ਿਵਯੋਃ ਪਰਮਾਸਨਮ੍

ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖੋ—

ਤਤ੍ਰ ਸਾਵਰਣਂ ਵਾਪਿ ਨਿਰਾਵਰਣਮੇਵ ਵਾ ਦ੍ਵਿਦਲੇषੋਡਸ਼ਾਰੇ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰੇ ਯਥਾਵਿਧਿ

ਉਥੇ, ਚਾਹੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਪਰਦੇ ਦੇ, ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ, ਧਿਆਨ ਕਰੋ—