ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੌਰੁषਂ ਚ ਤਥੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਿਤ੍ਥਂ ਸਾਮ੍ਨਾ ਤਤਂ ਜਗਤ੍ ਅਥਾਥਰ੍ਵਾਹ ਨੈਰ੍ਗੁਣ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਥਮਮਾਤ੍ਮਨਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਵੀ ਹੈ; ਸਾਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਥਰਵਣ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਮੂਲ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿष੍ਵਪਿ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਿੱਧਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

ਭੂਤਾਨੁਗ੍ਰਹਣਂ ਚੈਵ ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਯੇਨ ਜਂਤਵਃ ਲੋਕੇष੍ਵਪਿ ਯਤੋ ਵਾਚੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਮਨਸਾ ਸਹ

ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਵੇਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਨ੍ਮਨਾ ਲੋਕਾਤ੍ਸੋਮਲੋਕਮਲੌਕਿਕਮ੍ ਸੋਮਸ੍ਸਹੋਮਯਾ ਯਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਵਸਤੀਸ਼੍ਵਰਃ

ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਨਮਨਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਸੋਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਤੇ ਹੋਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ ਵਸਦਾ ਹੈ।

ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਨ੍ਮਨਾ ਲੋਕਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿਂ ਚ ਸ਼ਾਂਤ੍ਯਤੀਤਾਂ ਚ ਵ੍ਯਾਪਿਕਾਂ ਚੈ ਕਲਾਸ੍ਵਪਿ

ਉਸ ਉਨਮਨਾ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀ।

ਤਤ੍ਪੂਰੁषਂ ਤਥੇਸ਼ਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਮੂਰ੍ਧਾਨਮਪਿ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਨਾਦਭਾਗੇष੍ਵਨੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼, ਉਹ ਈਸ਼ਾਨ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਨਾਦ ਦੇ ਉੱਤਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ।

ਯਤ੍ਰਾਵਾਹ੍ਯ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯਃ ਕੇਵਲੋ ਨਿष੍ਕਲਃ ਸ਼ਿਵਃ ਤਤ੍ਤੇष੍ਵਪਿ ਤਦਾ ਬਿਂਦੋਰ੍ਨਾਦਾਚ੍ਛਕ੍ਤੇਸ੍ਤਤਃ ਪਰਾਤ੍

ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੁੱਧ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਸ਼ਿਵ ਆਰਾਧਨਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੀ, ਬਿੰਦੂ, ਨਾਦ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਹ ਤੋਂ ਪਰੇ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਪਿ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ਕਾਰਣੇषੁ ਤ੍ਰਯਾਤੀਤਾਨ੍ਮਾਯਾਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਕਾਰਣਾਤ੍

ਉਸ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਨਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਮੂਲ।

ਅਨਂਤਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਪਰਸ੍ਤਾਚ੍ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਧੀਸ਼ਾਨ੍ਨ ਪਰਾਚ੍ਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵਾਤ੍

ਅਨੰਤ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੇ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ।

ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰਤਨੋਰ੍ਦੇਵਾਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤ੍ਰਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਦਸ਼ਭੁਜਾਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਕਲਨਿष੍ਕਲਾਤ੍

ਸਭ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ।

ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਪਰਾਦ੍ਬਿਂਦੋਰਰ੍ਧੇਦੋਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਪਰਾਤ੍ ਤਤਃ ਪਰਾਨ੍ਨਿਸ਼ਾਧੀਸ਼ਾਨ੍ਨਾਦਾਖ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤਤਃ ਪਰਾਤ੍

ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਾਦ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਤੋਂ।

ਤਤਃ ਪਰਾਤ੍ਸੁषੁਮ੍ਨੇਸ਼ਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਂਧ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਾਦਪਿ ਤਤਃ ਪਰਸ੍ਮਾਚ੍ਛਕ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਪਰਸ੍ਤਾਚ੍ਛਿਵਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ

ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਰੰਧਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਤੋਂ ਵੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ ਤੋਂ।

ਪਰਮਂ ਕਾਰਣਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਨਿष੍ਕਾਰਣਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਧਾਤਾਰਂ ਧ੍ਯਾਤਾਰਾਂ ਧ੍ਯੇਯਮਵ੍ਯਯਮ੍

ਸਿੱਧਾ ਪਰਮ ਕਾਰਣ, ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧਿਆਨਯੋਗ, ਅਟੱਲ।

ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣ ਸਂਪਨ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਮਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਨਹੀਂ।

ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਪਿ ਮਾਯੇਯਾਦਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ਮਾਨੁषਾਦਿਕਾਤ੍ ਅਪਰਾਚ੍ਚ ਪਰਾਤ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਦਧਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਧ੍ਵਗੋਚਰਾਤ੍

ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਤੋਂ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ, ਨੀਚ ਤੋਂ, ਉੱਚ ਤੋਂ, ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ।

ਤਤ੍ਪਰਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਯਾਦੁਨ੍ਮਨਾਂਤਾਤ੍ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੁਨ੍ਮਨਾਦ੍ਯਮਨਾਦਿ ਚ

ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ, ਉਨਮਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ, ਪਰਮ, ਪਰਮ ਸਰਵਭੌਮਤਾ, ਉਨਮਨਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਆਰੰਭ-ਰਹਿਤ।

ਅਪਾਰਮਪਰਾਧੀਨਂ ਨਿਰਸ੍ਤਾਤਿਸ਼ਯਂ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ ਇਤ੍ਥਮਰ੍ਥੈਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧੈਰਿਯਮਾਥਰ੍ਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ

ਅਸੀਮ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਵਧੇਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਟੱਲ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਥਰਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗਰੀਯਸੀ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਥਰ੍ਵਣਾਤ੍ ऋਗ੍ਵੇਦਃ ਪੁਨਰਾਹੇਦਂ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ਰੂਪਂ ਮਯੋਚ੍ਯਤੇ

ਕਿਉਂਕਿ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕਹਿਆ ਹੈ।

ਯੇਨਾਹਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮਸ੍ਮ੍ਯਭਿਧਾਯਕਃ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੋ ऽਵਦਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਸ੍ਥਾ ਮਯੋਚ੍ਯਤੇ

ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਵੀ ਇਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹੀ ਹੈ।

ਭੋਗ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ ਪਰਿਣਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾਵੇਦ੍ਯਾ ਯਤੋ ਮਯਿ ਸਾਮ ਚਾਹ ਸੁषੁਪ੍ਤ੍ਯਾਖ੍ਯਮੇਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯੋਚ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੋਗਯ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਵੇਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਿਆ ਹੈ।

ਮਮਾਰ੍ਥੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨੇਦਂ ਤਾਮਸੇਨਾਭਿਧੀਯਤੇ ਅਥਰ੍ਵਾਹ ਤੁਰਾਯਾਖ੍ਯਂ ਤੁਰੀਯਾਤੀਤਮੇਵ ਚ

ਮੇਰੇ ਅਰਥ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਇਹ ਤਾਮਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਥਰਵਵੇਦ ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਮਯਾਭਿਧੀਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦਧ੍ਵਾਤੀਤਪਦੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ ਅਧ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਸ਼ਿਵਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍

ਇਹ ਮੈਂ ਕਹਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਹ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਤ੍ਰੈਗੁਣ੍ਯਂ ਤ੍ਰਯੀਸਾਧ੍ਯਂ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਂ ਚ ਪਦੈषਿਣਾ ਅਧ੍ਵਾਤੀਤਂ ਤੁਰੀਯਾਖ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍

ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਦ ਹੈ।

ਤਦਤੀਤਂ ਚ ਨੈਰ੍ਗੁਣ੍ਯਾਦਧ੍ਵਨੋਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਧਕਮ੍ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪ੍ਰਮਾਪਕੋ ਨਾਦੋ ਨਦਾਂਤਸ਼੍ਚ ਮਦਾਤ੍ਮਕਃ

ਉਹ ਜੋ ਉਪਰ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧੁਨੀ, ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸੁਰਤ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮਾਰ੍ਥਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਯਦਸ੍ਤਿ ਵਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਗੁਣਪ੍ਰਧਾਨ੍ਯਯੋਗਤਃ

ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੈ।

ਸਮਸ੍ਤਂ ਵ੍ਯਸ੍ਤਮਪਿ ਚ ਪ੍ਰਣਵਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਸਵਾਰ੍ਥਵਾਚਕਂ ਤਸ੍ਮਾਦੇਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮ੍

ਸਮੂਹਕ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਕ, ਦੋਵੇਂ 'ਓਮ' ਦੇ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਸਮਝਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਇਕ ਅਟੱਲ ਅੱਖਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਤੇਨੋਮਿਤਿ ਜਗਤ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵੋ ਹਿ ਪ੍ਰਣਵੋ ਹ੍ਯੇष ਪ੍ਰਣਵੋ ਹਿ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ

'ਓਮ' ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਹੀ 'ਓਮ' ਹੈ, ਅਤੇ 'ਓਮ' ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕਯੋਰ੍ਭੇਦੋ ਨਾਤ੍ਯਂਤਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਤਃ ਚਿਂਤਯਾ ਰਹਿਤੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਾਚੋਯਨ੍ਮਨਸਾ ਸਹ

ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਵਾਚਯ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।

ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਵਾਚ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਸਃ ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰਾਦਕਾਰਾਖ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭਿਧੀਯਤੇ

ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਾਚਯ ਇਕ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਅ' ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।