ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਲਯਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਨ੍ਯਾਸੋ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍

ਨਿਆਸ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਥਿਤੀ, ਉਤਪੱਤੀ, ਲਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਸਥਿਤੀ-ਨਿਆਸ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਉਤਪੱਤੀ-ਨਿਆਸ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਹੈ।

ਯਤੀਨਾਂ ਸਂਹृਤਿਨ੍ਯਾਸੋ ਵਨਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ਸ ਏਵ ਭਰ੍ਤृਹੀਨਾਯਾਃ ਕੁਟੁਂਬਿਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍

ਯਤੀ ਲਈ ਲਯ-ਨਿਆਸ ਹੈ, ਤੇ ਵਨ-ਵਾਸੀ ਲਈ ਵੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਘਰ-ਵਾਲੀ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸਥਿਤੀ-ਨਿਆਸ ਹੈ।

ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਂਗੁष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਠਾਂਤਂ ਸ੍ਥਿਤਿਨ੍ਯਾਸ ਉਦਾਹृਤਃ

ਕੰਨਿਆ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਤਪੱਤੀ-ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੱਕ ਸਥਿਤੀ-ਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਗੁष੍ਠਮਾਰਭ੍ਯ ਵਾਮਾਂਗੁष੍ਠਾਨ੍ਤਮੇਵ ਚ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਯਾਸ ਆਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤੁ ਸਂਹृਤਿਃ

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੱਕ, ਇਹ ਉਤਪੱਤੀ-ਨਿਆਸ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਲਯ-ਨਿਆਸ ਹੈ।

ਸਬਿਂਦੁਕਾਨ੍ਨਕਾਰਾਦੀਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਦਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਅਂਗੁਲੀषੁ ਸ਼ਿਵਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਤਲਯੋਰਪ੍ਯਨਾਮਯੋਃ

‘ਨ’ ਤੋਂ ‘ਮ’ ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ, ਬਿੰਦੂ ਸਮੇਤ, ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਉਂਗਲ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਤ੍ਰਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਂਤ੍ਰਤਃ ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਲਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਭੂਤਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਃ

ਫਿਰ ਅਸਤਰ-ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ 'ਚ ਅਸਤਰ-ਮੰਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਲਾ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੱਖਣੀਆਂ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਧਿਪੈਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਤਚ੍ਚਿਹ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ਹृਤ੍ਕਣ੍ਟਤਾਲੁਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ

ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਕਲਾ ਹਿਰਦੇ, ਗਲਾ, ਤਾਲੂ, ਭ੍ਰੂ-ਮੱਧ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਟਿਕਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਦ੍ਤਦ੍ਬੀਜੇਨ ਸਂਗ੍ਰਂਥੀਸ੍ਤਦ੍ਤਦ੍ਬੀਜੇषੁ ਭਾਵਯੇਤ੍ ਤਾਸਾਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੀਂ ਜਪੇਤ੍

ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਵਾਯੁਂ ਚ ਗੁਣਸਂਖ੍ਯਾਨੁਸਾਰਤਃ ਭੂਤਗ੍ਰਂਥਿਂ ਤਤਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰੇਣੈਵਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਰਯਾ

ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਸ ਰੋਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਅਸਤਰ-ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਅਸਤਰ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਕੱਟਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਾਡ੍ਯਾ ਸੁषੁਮ੍ਨਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਵਾਯੁਨਾ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰੇਣ ਯੋਜਯੇਚ੍ਛਿਵਤੇਜਸਾ

ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਨਾਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਹੁ ਨੂੰ ਚਲਾਕੇ, ਆਤਮ ਨੂੰ ਉਪਰ ਭੇਜ ਕੇ, ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੋष੍ਯ ਵਾਯੁਨਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੇਹਂ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍ ਤਤਸ਼੍ਚੋਪਰਿਭਾਵੇਨ ਕਲਾਸ੍ਸਂਹृਤ੍ਯ ਵਾਯੁਨਾ

ਸਾਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਕਾਲ-ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਪਰ ਵਾਹੁ ਨਾਲ ਕਲਾ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦੇਹਂ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਵੈ ਦਗ੍ਧਂ ਕਲਾਸ੍ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਾਬ੍ਧਿਨਾ ਪ੍ਲਾਵਯਿਤ੍ਵਾਮृਤੈਰ੍ਦੇਹਂ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਤੇ ਸਾੜ ਕੇ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਥ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਵੈ ਦਗ੍ਧਃ ਕਲਾਸਰ੍ਗਂ ਵਿਨੈਵ ਤੁ ਅਮृਤਪ੍ਲਾਵਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਸ੍ਯ ਵੈ ਤਤਃ

ਫਿਰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਤੇ ਸਾੜ ਕੇ, ਕਲਾ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਜੋ ਭਸਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਮਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹੇ ਦੀਪਸ਼ਿਖਾਕृਤਿਮ੍ ਸ਼ਿਵਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਂਧ੍ਰੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍

ਫਿਰ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀਪ ਦੀ ਲੌ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰੰਧਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੇਹਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਤਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਹृਦਯਪਂਕਜੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਮृਤਵਰ੍षੇਣ ਸਿਂਚੇਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਮਯਂ ਵਪੁਃ

ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਏ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਿੰਚਨਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਕਰਸ਼ੋਧਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ਦੇਹਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਮੁਦ੍ਰਯਾ ਚਰੇਤ੍

ਫਿਰ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੀ ਮুদ্রਾ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਂਗਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵੋਕ੍ਤੇਨ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ ਵਰ੍ਣਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਸਂਧਿषੁ

ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

षਡਂਗਾਨਿ ਤਤੋ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਜਾਤਿषਟ੍ਕਯੁਤਾਨਿ ਚ ਦਿਗ੍ਬਂਧਮਾਚਰੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਗ੍ਨੇਯਾਦਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

ਫਿਰ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਂਧਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ।

ਯਦ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਚਾਂਗਂ ਨ੍ਯਾਸਮੇਵ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਤਥਾ षਡਂਗਨ੍ਯਾਸਂ ਚ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਿਨਾ

ਜਾਂ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਭੂਤ ਸ਼ੁਧੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।

ਏਵਂ ਸਮਾਸਰੂਪੇਣ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਹਾਤ੍ਮਸ਼ੋਧਨਮ੍ ਸ਼ਿਵਭਾਵਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਥ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਯਵਸਰੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਾ ਮਤਿਵਿਭ੍ਰਮਃ ਸ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇਨ ਕਲ੍ਪੇਨ ਨ੍ਯਾਸਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍

ਜੇ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯੋ ਮਾਤृਕਾਨ੍ਯਾਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤਤਃ ਪਰਃ ਤृਤੀਯਃ ਪ੍ਰਣਵਨ੍ਯਾਸੋ ਹਂਸਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤਦੁਤ੍ਤਰਃ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਨਿਆਸ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਆਸ, ਤੀਜਾ ਪ੍ਰਣਵ ਨਿਆਸ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੰਸ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਨ੍ਯਾਸਃ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਾਤ੍ਮਕਃ ਏਤੇष੍ਵੇਕਮਨੇਕਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਦਿ ਕਰ੍ਮਸੁ

ਪੰਜਵਾਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ, ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਆਸ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਨਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਕਾਰਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਆਕਾਰਂ ਚ ਲਲਾਟਕੇ ਇਂ ਈਂ ਚ ਨੇਤ੍ਰਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਉਂ ਊਂ ਸ਼੍ਰਵਣਯੋਸ੍ਤਥਾ

‘ਅ’ ਸਿਰ 'ਤੇ, ‘ਆ’ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ‘ਇ’ ਤੇ ‘ਈ’ ਦੋ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ, ‘ਉ’ ਤੇ ‘ਊ’ ਦੋ ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ऋਂ ਃਂ ਕਪੋਲਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ऌਂ ॡਂ ਨਾਸਾਪੁਟਦ੍ਵਯੇ ਏਮੇਮੋष੍ਠਦ੍ਵਯੋਰੋਮੌਂ ਦਂਤਪਂਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯੋਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

‘਋’ ਤੇ ‘੠’ ਦੋ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ, ‘਌’ ਤੇ ‘੡’ ਦੋ ਨੱਕਾਂ 'ਤੇ, ‘ਏ’ ਤੇ ‘ਐ’ ਦੋ ਹੋਠਾਂ 'ਤੇ, ‘ਓ’ ਤੇ ‘ਔ’ ਦੋ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਂ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਮਥੋ ਤਾਲੁਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਕਵਰ੍ਗਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਹਸ੍ਤੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਂਧਿषੁ

‘ਅੰ’ ਜੀਭ 'ਤੇ ਅਤੇ ਤਾਲੂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਕ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਰਗ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪੰਜ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਵਰ੍ਗਂ ਚ ਤਥਾ ਵਾਮਹਸ੍ਤਸਂਧਿषੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਟਵਰ੍ਗਂ ਚ ਤਵਰ੍ਗਂ ਚ ਪਾਦਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ

‘ਚ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਰਗ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ‘ਟ’ ਤੇ ‘ਤ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਫੌ ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਪृष੍ਠੇ ਨਾਭੌ ਚਾਪਿ ਬਭੌ ਤਤਃ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮਕਾਰਂ ਹृਦਯੇ ਤ੍ਵਗਾਦਿषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

‘ਪ’ ਤੇ ‘ਫ’ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਪਿੱਠ 'ਤੇ, ‘ਬ’ ਤੇ ‘ਭ’ ਨਾਭੀ 'ਤੇ, ਫਿਰ ‘ਮ’ ਦਿਲ 'ਤੇ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਆਦਿ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਕਰਾਦਿਸਕਾਰਾਂਤਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਸਪ੍ਤਸੁ ਧਾਤੁषੁ ਹਂਕਾਰਂ ਹृਦਯਸ੍ਯਾਂਤਃ ਕ੍ਸ਼ਕਾਰਂ ਭ੍ਰੂਯੁਗਾਂਤਰੇ

‘ਯ’ ਤੋਂ ‘ਸ’ ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਸੱਤ ਧਾਤੂਆਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਹੰ’ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ‘ਕ੍ਸ਼’ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।