ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮਂਡਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਦਂਗੈਃ ਪਰਿਪੂਜ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਹੇਮਪਾਤ੍ਰਂ ਮਾਗਧਪ੍ਰਸ੍ਥਸਂਮਿਤਮ੍

ਫਿਰ, ਗੋਲ ਚੌਕ ਬਣਾਕੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਮਾਗਧ ਪ੍ਰਸਤ ਦੇ ਮਾਪ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

ਪੂਰਯੇਦ੍ਗਂਧਤੋਯੇਨ ਰਕ੍ਤਚਂਦਨਯੋਗਿਨਾ ਰਕ੍ਤਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤਿਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਤਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ

ਉਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਤਿਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇ।

ਦੂਰ੍ਵਾਪਾਮਾਰ੍ਗਗਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲੇਨ ਜਲੇਨ ਵਾ ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਂ ਧਰਣੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਚ ਮਂਡਲੇ

ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਗੁੱਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੀਏ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਤਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਾਯ ਤਤ੍ ਅਥਵਾਂਜਲਿਨਾ ਤੋਯਂ ਸਦਰ੍ਭਂ ਮੂਲਵਿਦ੍ਯਯਾ

ਉਹ ਪਾਤਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਵੇ; ਜਾਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

ਉਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਮ੍ਬਰਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ਿਵਾਯਾਦਿਤ੍ਯਮੂਰ੍ਤਯੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਕਰਸ਼ੋਧਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍

ਉਸ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ, ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਕਰੀਏ।

ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੇਸ਼ਾਨਾਦਿਸਦ੍ਯਾਂਤਂ ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭਸਿਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਮृਜ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍

ਈਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸਦਯੰਤ ਤੱਕ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਭਸਮ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਈਏ।

ਯਾ ਦਿਨਾਂਤੈਸ਼੍ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਹृਦ੍ਗੁਹ੍ਯਚਰਣਾਨ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤਤੋ ਮੂਲੇਨ ਸਰ੍ਵਾਂਗਮਾਲਭ੍ਯ ਵਸਨਾਨ੍ਤਰਮ੍

ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਹਿਰਦਾ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਛੂਹ ਕੇ, ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਲੈਣ।

ਪਰਿਧਾਯ ਦ੍ਵਿਰਾਚਮ੍ਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯੈਕਾਦਸ਼ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੈਃ ਜਲੈਰਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਵਾਸੋ ऽਯਦ੍ਦ੍ਵਿਰਾਚਮ੍ਯ ਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍

ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਰਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ; ਜਾਂ, ਕਪੜਾ ਢੱਕ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਪੁਨਰ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਕਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਲਿਖੇਤ੍ ਅਵਕ੍ਰਮਾਯ ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਲਲਾਟੇ ਗਨ੍ਧਵਾਰਿਣਾ

ਫਿਰ, ਹੱਥ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਧਕ ਭਸਮ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਿਖੇ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਲਾਟ ਉੱਤੇ।

ਵृਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਵਾ ਬਿਨ੍ਦੁਮਰ੍ਧੇਨ੍ਦੁਮੇਵ ਵਾ ਲਲਾਟੇ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਲਿਖਿਤਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਪੁਨਃ

ਚਾਹੇ ਗੋਲ, ਚੌਕ, ਬਿੰਦੂ ਜਾਂ ਅਰਧਚੰਦ, ਜੋ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਲਾਟ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—

ਤਾਦृਸ਼ਂ ਭੁਜਯੋਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਤਨਯੋਰਂਤਰੇ ਲਿਖੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਗੋਦ੍ਧੂਲਨਂ ਚੈਵ ਨ ਸਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕੈਃ

ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਾਂਹਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਲਿਖੋ; ਪਰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਸਮ, ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਮੇਵੈਕਂ ਲਿਖੇਦੁਦ੍ਧੂਲਨਂ ਵਿਨਾ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਧਾਰਯੇਦ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਂਠੇ ਸ਼੍ਰੋਤੇ ਕਰੇ ਤਥਾ

ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਹੀ ਲਿਖੋ, ਪੂਰੀ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ; ਤੇ ਰੁਦਰਾਖ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸਿਰ, ਗਲ, ਕੰਨ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨੋ।

ਸੁਵਰ੍ਣਵਰ੍ਣਮਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ੁਭਂ ਨਾਨ੍ਯੈਰ੍ਧृਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਰਮਾਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਂ ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਮਥਾਸਿਤਮ੍

ਉਹ ਮਾਲਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਰੰਗ ਦੀ, ਟੁੱਟੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਪੀਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ, ਫਿਰ ਲਾਲ, ਫਿਰ ਕਾਲੀ।

ਤਦਲਾਭੇ ਯਥਾਲਾਭਂ ਧਾਰਣੀਯਮਦੂषਿਤਮ੍ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਨੀਚੈਰ੍ਧਾਰ੍ਯਂ ਨੀਚਮਥੋਤ੍ਤਰੈਃ

ਜੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਨੀ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਉੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਹੇਠੀ ਮਾਲਾ ਨਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਹੇਠੇ ਵੱਲੋਂ ਉੱਚੀ ਨਾ।

ਨਾਸ਼ੁਚਿਰ੍ਧਾਰਯੇਦਕ੍ਸ਼ਂ ਸਦਾ ਕਾਲੇषੁ ਧਾਰਯੇਤ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਸਂਧ੍ਯਮਥਵਾ ਦ੍ਵਿਸਂਧ੍ਯਂ ਸਕृਦੇਵ ਵਾ

ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਲਾ ਨਾ ਪਹਿਨੇ; ਮਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਪਹਿਨੀ ਜਾਵੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਰੁਚਿਰਮਾਸਨਮ੍

ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਜਿਤਨਾ ਸਮਰਥ ਹੋ ਸਕੇ, ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੋਹਣਾ ਅਸਨ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਚ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾਪ੍ਯੁਦਙ੍ਮੁਖਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਦੀਨ੍ਨਕੁਲੀਸ਼ਾਂਤਾਂਸ੍ਤਚ੍ਛਿष੍ਯਾਨ੍ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍

ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਚੇਲੇਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁਨਰ੍ਦੇਵਂ ਸ਼ਿਵਂ ਨਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨਾਮਾष੍ਟਕਂ ਜਪੇਤ੍ ਸ਼ਿਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਿਤਾਮਹਃ

ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਠ ਨਾਂ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਸ਼ਿਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪਿਤਾਮਹ,

ਸਂਸਾਰਵੈਦ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਚਾष੍ਟਕਮ੍ ਅਥਵਾ ਸ਼ਿਵਮੇਵੈਕਂ ਜਪਿਤ੍ਵੈਕਾਦਸ਼ਾਧਿਕਮ੍

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਾਕਟਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ—ਇਹ ਅਠ ਨਾਂ ਹਨ। ਜਾਂ, ਕੇਵਲ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਰਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ।

ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਤੇਜਸੋ ਰਾਸ਼ਿਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦਿਸ਼ਾਂਤਯੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚਰਣੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰੌ ਚਂਦਨਚਰ੍ਚਿਤੌ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਕਰਸ਼ੋਧਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍

ਜਿਹਵਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚਮਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਰੋਗ ਆਦਿ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ ਕਰ-ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਲਯਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਨ੍ਯਾਸੋ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍

ਨਿਆਸ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਥਿਤੀ, ਉਤਪੱਤੀ, ਲਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਸਥਿਤੀ-ਨਿਆਸ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਉਤਪੱਤੀ-ਨਿਆਸ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਹੈ।

ਯਤੀਨਾਂ ਸਂਹृਤਿਨ੍ਯਾਸੋ ਵਨਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ਸ ਏਵ ਭਰ੍ਤृਹੀਨਾਯਾਃ ਕੁਟੁਂਬਿਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍

ਯਤੀ ਲਈ ਲਯ-ਨਿਆਸ ਹੈ, ਤੇ ਵਨ-ਵਾਸੀ ਲਈ ਵੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਘਰ-ਵਾਲੀ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸਥਿਤੀ-ਨਿਆਸ ਹੈ।

ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਂਗੁष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਠਾਂਤਂ ਸ੍ਥਿਤਿਨ੍ਯਾਸ ਉਦਾਹृਤਃ

ਕੰਨਿਆ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਤਪੱਤੀ-ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੱਕ ਸਥਿਤੀ-ਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਗੁष੍ਠਮਾਰਭ੍ਯ ਵਾਮਾਂਗੁष੍ਠਾਨ੍ਤਮੇਵ ਚ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਯਾਸ ਆਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤੁ ਸਂਹृਤਿਃ

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੱਕ, ਇਹ ਉਤਪੱਤੀ-ਨਿਆਸ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਲਯ-ਨਿਆਸ ਹੈ।

ਸਬਿਂਦੁਕਾਨ੍ਨਕਾਰਾਦੀਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਦਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਅਂਗੁਲੀषੁ ਸ਼ਿਵਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਤਲਯੋਰਪ੍ਯਨਾਮਯੋਃ

‘ਨ’ ਤੋਂ ‘ਮ’ ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ, ਬਿੰਦੂ ਸਮੇਤ, ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਉਂਗਲ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਤ੍ਰਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਂਤ੍ਰਤਃ ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਲਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਭੂਤਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਃ

ਫਿਰ ਅਸਤਰ-ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ 'ਚ ਅਸਤਰ-ਮੰਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਲਾ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਰੱਖਣੀਆਂ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਧਿਪੈਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਤਚ੍ਚਿਹ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ਹृਤ੍ਕਣ੍ਟਤਾਲੁਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ

ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਕਲਾ ਹਿਰਦੇ, ਗਲਾ, ਤਾਲੂ, ਭ੍ਰੂ-ਮੱਧ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਟਿਕਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਦ੍ਤਦ੍ਬੀਜੇਨ ਸਂਗ੍ਰਂਥੀਸ੍ਤਦ੍ਤਦ੍ਬੀਜੇषੁ ਭਾਵਯੇਤ੍ ਤਾਸਾਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੀਂ ਜਪੇਤ੍

ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਵਾਯੁਂ ਚ ਗੁਣਸਂਖ੍ਯਾਨੁਸਾਰਤਃ ਭੂਤਗ੍ਰਂਥਿਂ ਤਤਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰੇਣੈਵਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਰਯਾ

ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਸ ਰੋਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਅਸਤਰ-ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਅਸਤਰ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਕੱਟਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।