ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤੇਨ ਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ੈਵਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਨਃ ਨਾਂਤਰ੍ਨ ਚ ਬਹਿਃ ਕृष੍ਣ ਕृਤ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰਮੇਣ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਂਤਰਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਜ੍ਞੇਯਮਾਲੋਕ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਂ ਚਾਪਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖੋ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਤਿਆਗੋ।
ਨੈਕਾਗ੍ਰਂ ਚੇਚ੍ਛਿਵੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਂ ਕृਤੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ ਏਕਾਗ੍ਰਮੇਵ ਚੇਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਂ ਕृਤੇਨਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਜੇ ਮਨ ਸ਼ਿਵ ਉੱਤੇ ਇਕਾਗਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ? ਜੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਕृਤ੍ਵਾ ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਂਤਰ੍ਬਹਿਃਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਸ਼ਿਵੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੇ ਨਿਵਿष੍ਟਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਧਿਯਾਂ ਸਤਾਮ੍ ਪਰਤ੍ਰੇਹ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ ਪਰਮਾ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਚੀ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹੋਨ੍ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਸ ਤਸ੍ਮਾਦਧਿਗਂਤਵ੍ਯਃ ਪਰਾਵਰਵਿਭੂਤਯੇ
ਇੱਥੇ 'ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਿਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉ।
ਮਹਰ੍षਿਵਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਮਹੋਦਧੇ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਰ੍षਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ ਅਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣ।
ਵੇਦੇ ਸ਼ਿਵਾਗਮੇ ਚਾਯਮੁਭਯਤ੍ਰ षਡਕ੍ਸ਼ਰੇਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਨਾਮਸ਼ੇषਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ
ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਲ੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਰਮਰ੍ਥਾਢ੍ਯਂ ਵੇਦਸਾਰਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ਆਜ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧਮਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਚ੍ਛਿਵਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਹ ਮੰਤਰ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਵੇਦ ਦਾ ਸਰ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਨਾਨਾਸਿਦ੍ਧਿਯੁਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਲੋਕਚਿਤ੍ਤਾਨੁਰਂਜਕਮ੍ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਂ ਗਂਭੀਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਾਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਿਵਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੱਕਾ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਰਥ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਇਹ ਵਾਕ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਖਮੁਕੋਚ੍ਚਾਰ੍ਯਮਸ਼ੇषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯੇ ਪ੍ਰਾਹੋਨ੍ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯੇਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਇਹ ਮੰਤਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ; ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ 'ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਬੀਜਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਮਂਤ੍ਰਮਾਦ੍ਯਂ षਡਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਅਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦ੍ਵਟਬੀਜਵਤ੍
ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰ, ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਰਥ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਨੂੰ ਵਟ ਦੇ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੋ ਗੁਣਤ੍ਰਯਾਤੀਤਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਕृਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ਓਮਿਤ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਦੇਵਤਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ 'ਓਮ' ਇਕ ਅੱਖਰ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਇਸ਼ਾਨਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਤੁ ਮਂਤ੍ਰੇ ਨਮਸ਼੍ਸ਼ਿਵਾਯੇਤਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਮਂਤ੍ਰੇ षਡਕ੍ਸ਼ਰੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਤਨੁਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਨੂ ਸੁਖਮ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਇਕ-ਅੱਖਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ, 'ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਯ' ਮੰਤਰ ਵਿਚ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਛੇ-ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਖਮ ਮੰਤਰ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕਭਾਵੇਨ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਵਾਚ੍ਯਸ਼੍ਸ਼ਿਵੋਪ੍ਰਮੇਯਤ੍ਵਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਤਦ੍ਵਾਚਕਸ੍ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵਾਚਕ ਤੇ ਵਾਚਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵਾਚਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਤਰ ਉਸ ਦਾ ਵਾਚਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚ੍ਯਵਾਚਕਭਾਵੋ ऽਯਮਨਾਦਿਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਯੋਃ ਯਥਾ ऽਨਾਦਿਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋਯਂ ਘੋਰਸਂਸਾਰਸਾਗਰਃ
ਇਹ ਵਾਚਕ-ਵਾਚਿਆ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੋ ऽਪਿ ਹਿ ਤਥਾਨਾਦਿਸਂਸਾਰਾਨ੍ਮੋਚਕਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਭੇषਜਂ ਯਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਂਸਾਰਦੋषਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਸ੍ਮृਤਃ ਅਸਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਤਮੋਭੂਤਮਿਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਲਟ ਸ਼ਿਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ।
ਅਚੇਤਨਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤੇਰਜ੍ਞਤ੍ਵਾਤ੍ਪੁਰषਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਪਰਮਾਣ੍ਵਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ਕਿਂਚਿਦਚੇਤਨਮ੍
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚੇਤਤਾ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤੱਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੀ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤृ ਸ੍ਵਯਂ ਦृष੍ਟਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਬਂਧਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਵਿਚਾਰਣਾਤ੍
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਵਿਨਾ ਪੁਂਸਾਮਾਦਿਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਵੈਦ੍ਯਂ ਵਿਨਾ ਨਿਰਾਨਂਦਾਃ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਂਤੇ ਰੋਗਿਣੋ ਯਥਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਵੈਦ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਰੋਗੀ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨਾਦਿਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸ੍ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਥਃ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਾ ਪੁਂਸਾਂ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਂਤਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਮਲਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵੋ ਜ੍ਞੇਯਸ਼੍ਸ਼ਿਵਾਗਮੇ
ਉਹ ਆਰੰਭ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਅਗਮ ਵਿਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਧਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਯਮਭਿਧੇਯਸ਼੍ਚ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ਅਭਿਧਾਨਾਭਿਧੇਯਤ੍ਵਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਪਰਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਹ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੰਤਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਤੇ ਨਾਮੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
ਏਤਾਵਤ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਮੇਤਾਵਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ਯਦੋਂਨਮਸ਼੍ਸ਼ਿਵਾਯੇਤਿ ਸ਼ਿਵਵਾਕ੍ਯਂ षਡਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ: 'ਓਮ ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਯ' ਛੇ-ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ-ਵਾਕ।
ਵਿਧਿਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼ੈਵਂ ਨਾਰ੍ਥਵਾਦਂ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਸੁਸਂਪੂਰ੍ਣਃ ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਮਲਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਵਾਕ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸ ਮृषਾਰ੍ਥਂ ਕਥਂ ਵਦੇਤ੍ ਯਦ੍ਯਥਾਵਸ੍ਥਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਗੁਣਦੋषੈਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਉਹ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਫਲਂ ਚ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਵਦੇਤ੍ ਰਾਗਾਜ੍ਞਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਦੋषੈਰ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਵਾਦਨृਤਂ ਵਦੇਤ੍
ਜੋ ਫਲ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਜੋ ਰਾਗ, ਅਗਿਆਨ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਚੇਸ਼੍ਵਰੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਸ ਕਥਮਨ੍ਯਥਾ ਅਜ੍ਞਾਤਾਸ਼ੇषਦੋषੇਣ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇਯ ਸ਼ਿਵੇਨ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਣੀਤਮਮਲਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਮਾਲਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਰ ਬੋਲ ਸਕਦਾ? ਜੋ ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਅਣਜਾਣ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਕ ਬਣਾਏ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਮਾਣਤਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।