ਅਥ ਭਰ੍ਤृਵਿਹੀਨਾਯਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਂ ਤਪਃ ਸ਼ੌਚਂ ਭੂਸ਼ਯ੍ਯਾਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍
ਹੁਣ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਨਾਰੀ ਲਈ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਵ੍ਰਤ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਸਦਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਸਲਿਲੇਨ ਵਾ ਸ਼ਾਂਤਿਰ੍ਮੌਨਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਵਿਭਾਗੋ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਰੋਜ਼ ਭਸਮ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੌਨ, ਸਦਾ ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਣਾ ਨਿਯਮ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਧਿਵਦੁਪਵਾਸੋਮਮਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਅਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾਸ਼੍ਰਮਨਿषੇਵਿਣਾਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਂ ਦੇਵਿ ਯਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਯਤੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ—ਦਾ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮਥ ਨਾਰੀਣਾਂ ਧਰ੍ਮ ਏष ਸਨਾਤਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰਿ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਧ੍ਯੇਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਸਦਾ ਜਾਪ੍ਯਃ षਡਕ੍ਸ਼ਰਃ ਵੇਦੋਕ੍ਤਮਖਿਲਂ ਧਰ੍ਮਮਿਤਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕਰ—ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।
ਅਥ ਯੇ ਮਾਨਵਾ ਲੋਕੇ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਧृਤਵਿਗ੍ਰਹਾਃ ਭਾਵਾਤਿਸ਼ਯਸਂਪਨ੍ਨਾਃ ਪੂਰ੍ਵਸਂਸ੍ਕਾਰਸਂਯੁਤਾਃ
ਹੁਣ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੰਜਮ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹਨ—
ਵਿਰਕ੍ਤਾ ਵਾਨੁਰਕ੍ਤਾ ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਵਿषਯੇष੍ਵਪਿ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਵਿਰਕਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਵੀ।
ਤੇषਾਂ ਮਮਾਤ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਵੇਕਿਨਾਮ੍ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਦੁਃਖਮਾਸ਼੍ਰਮਰਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਝੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਕृਤ੍ਯਮਕृਤ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਧਿਰ੍ਵਾ ਪਰਾਯਣਮ੍ ਨ ਵਿਧਿਰ੍ਨ ਨਿषੇਧਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਮਮ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਨਾ ਅਕਰਤਵ, ਨਾ ਸਮਾਧੀ ਹੈ, ਨਾ ਉੱਚਾ ਲਕੜ; ਨਾ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਨਾ ਮਨਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।
ਤਥੇਹ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸਾਧ੍ਯਂ ਮਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਥੈਵ ਕृਤਕृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤੇषਾਮਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਮਾਨੁषਂ ਭਾਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਾਤ੍ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਰੁਦਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਰੁਦਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਮਾਨੁਸ਼ਾਸਨਂ ਯਦ੍ਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍ ਤਥਾ ਨਰਾਣਾਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਤਨ੍ਨਿਯੋਗਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਕੰਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਮਮਾਜ੍ਞਾਧਾਰਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਭਾਵਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਚ ਤਦਾਲੋਕਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਸੱਚੀ ਨਿਭੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਫਲਸੂਚਕਾਃ ਮਯਿ ਭਾਵਵਤਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਪ੍ਰਾਗਦृष੍ਟਾਰ੍ਥਗੋਚਰਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਲਕੜ ਅਜੇ ਮਿਲਿਆ ਨਹੀਂ।
ਕਂਪਸ੍ਵੇਦੋ ऽਸ਼੍ਰੁਪਾਤਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਠੇ ਚ ਸ੍ਵਰਵਿਕ੍ਰਿਯਾ ਆਨਂਦਾਦ੍ਯੁਪਲਬ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਭਵੇਦਾਕਸ੍ਮਿਕੀ ਮੁਹੁਃ
ਕੰਪਣਾ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਣਾ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਬਦਲਾਵ, ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਹਿਰ — ਇਹ ਸਭ ਅਣਜਾਣੇ ਵਕਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਸ੍ਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਲਿਂਗੈਰਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਭਿਃ ਮਂਦਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮੈਰ੍ਭਾਵੈਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੇ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹ ਪਛਾਣਵਾਂ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ, ਤੇ ਹੌਲੀ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਯੋਗ੍ਨਿਸਮਾਵੇਸ਼ਾਨ੍ਨਾਯੋ ਭਵਤਿ ਕੇਵਲਮ੍ ਸ ਤਥੈਵ ਮਮ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤੇ ਕੇਵਲਮਾਨੁषਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿਰਫ ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਵਪੁਰ੍ਧਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨਿਵ ਮਨ੍ਵਾਨੋ ਨਾਵਜਾਨੀਤ ਪਂਡਿਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੁਦਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਅਵਜ੍ਞਾਨਂ ਕृਤਂ ਤੇषੁ ਨਰੈਰ੍ਵ੍ਯਾਮੂਢਚੇਤਨੈਃ ਆਯੁਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਲਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯਮਾਵਹੇਤ੍
ਜੇ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਵਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਧਨ, ਵੰਸ਼, ਤੇ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਖੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸੁਰੇਸ਼ਾਨਾਮਪਿ ਤੂਲਾਯਤੇ ਪਦਮ੍ ਮਤ੍ਤੋਨ੍ਯਦਨਪੇਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮੁਦ੍ਧृਤਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵੀ ਘਾਸ ਦੇ ਟੰਡੀ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਬੌਦ੍ਧਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਪੌਰੁषਂ ਤਥਾ ਗੁਣੇਸ਼ਾਨਾਮਤਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਗੁਣਾਤੀਤਪਦੈषਿਣਾਮ੍
ਅਸ਼ੁੱਧ, ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜ — ਇਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹਾਲਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਕਿਂ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੈਕਸਾਧਨਮ੍ ਮਯਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਸਂਗੋ ਯੇਨ ਕੇਨਾਪਿ ਹੇਤੁਨਾ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ — ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲੈਣਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਨਾਥੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ ਹਿਤਾਯ ਜਗਤਾਮੁਕ੍ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਸਾਰਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀਕੰਠ ਨਾਥ ਸ਼ਿਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਸਂਗ੍ਰਹਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ਸੇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਇਸ ਗਿਆਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵਿਅਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮਨੁष੍ਠੇਯਮਧਿਕਾਰੋ ऽਥ ਸਾਧਨਮ੍ ਸਾਧ੍ਯਂ ਚੇਤਿ षਡਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਂਗ੍ਰਹਤ੍ਵੇष ਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਕਰਨਾ ਵਾਲਾ ਕੰਮ, ਯੋਗਤਾ, ਸਾਧਨ ਤੇ ਮਕਸਦ — ਇਹ ਛੇ ਵਿਸ਼ੇ ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਗੁਰੋਰਧਿਕृਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਾਸ਼ਃ ਪਸ਼ੁਃ ਪਤਿਃ ਲਿਂਗਾਰ੍ਚਨਾਦ੍ਯਨੁष੍ਠੇਯਂ ਭਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕृਤੋ ऽਪਿ ਯਃ
ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬੰਧਨ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਹਰ ਭਗਤ, ਜੋ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਵੱਲੋਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਧਨਂ ਸ਼ਿਵਮਂਤ੍ਰਾਦ੍ਯਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਸਮਾਨਤਾ षਡਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤੋਚ੍ਯਤੇ
ਸਾਧਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਹਨ; ਲਕੜੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਕਰ੍ਮ ਯਜ੍ਞਾਦੇਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਤਃ ਬਾਹ੍ਯੇਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼ਿਵਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦਂਤਰ੍ਯਾਗਰਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਜਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਤਿਰਭ੍ਯਂਤਰੇ ਯਸ੍ਯ ਨ ਬਾਹ੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਗੌਰਵਾਤ੍ ਨ ਕਰ੍ਮ ਕਰਣੀਯਂ ਹਿ ਬਹਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।