ਕ੍ਰਮੋ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਨੂਨਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮਣੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਸਤਿ ਸਾ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਰਤਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਜੋ ਕਰਮਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੂਪ ਇੰਝ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਦੇਵੋ ਵਾ ਦਾਨਵੋ ਵਾਪਿ ਪਸ਼ੁਰ੍ਵਾ ਵਿਹਗੋ ऽਪਿ ਵਾ ਕੀਰੋ ਵਾਥ ਕृਮਿਰ੍ਵਾਪਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ, ਦੈਤ ਹੋਵੇ, ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਤੋਤਾ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੀੜਾ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਥੋ ਜਾਯਮਾਨੋ ਵਾ ਬਾਲੋ ਵਾ ਤਰੁਣੋ.ਪਿ ਵਾ ਵृਦ੍ਧੋ ਵਾ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੋ ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥੋ ਵਾਥ ਨਾਰਕੀ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਗਰਭ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਬੁੱਢਾ ਹੋਵੇ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿਚ—
ਪਤਿਤੋ ਵਾਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਂਡਿਤੋ ਮੂਢ ਏਵ ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਚਾਹੇ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੂਰਖ—ਜਦੋਂ ਦਇਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਯੋਗ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਵਿਗृਹ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਮਲਾਨ੍
ਜੋ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਦਾਦੇਵ ਸਾ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਭਕ੍ਤਿਸਂਭਵਃ ਅਵਸ੍ਥਾਭੇਦਮੁਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਭਗਤੀ ਸਿਰਫ ਦਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦਇਆ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਉਥੇ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਸਾਦਪੂਰ੍ਵਿਕਾ ਯੇਯਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਵਿਧਾਯਿਨੀ ਨੈਵ ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਨਰੈਰੇਕੇਨ ਜਨ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਦਇਆ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ਵਿਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਸਿਧ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੇਦ ਤੇ ਸਮਰਤੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਵਿਅਰਾਗੀ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਸਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਪਸ਼ੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਥੋ ਮਮੇਤ੍ਯਲ੍ਪਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਪੁਰਸ੍ਸਰਾ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਦਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਇੱਕ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਪਸਾ ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਸ਼ੈਵੈਰ੍ਧਰ੍ਮੈਸ੍ਸਂਯੁਜ੍ਯਤੇ ਨਰਃ ਤਤ੍ਰ ਯੋਗੇ ਤਦਭ੍ਯਾਸਸ੍ਤਤੋ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਭਵੇਤ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਿਵ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਧਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਯਾ ਚ ਤਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਲਭ੍ਯਤੇ ਪਰਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਸ਼ੇਭ੍ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਉਸ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਇਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਲਈ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਲ੍ਪਭਾਵੋ ऽਪਿ ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਸੋ ऽਪਿ ਜਨ੍ਮਤ੍ਰਯਾਤ੍ਪਰਮ੍ ਨਯੋਨਿਯਂਤ੍ਰਪੀਡਾਯੈ ਭਵੇਨ੍ਨੈਵਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਭਾਵ ਜੇਕਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨੀਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸਾਂਗਾ ऽਨਂਗਾ ਚ ਯਾ ਸੇਵਾ ਸਾ ਭਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਾ ਪੁਨਰ੍ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰੇਧਾ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਸਾਧਨੈਃ
ਜੋ ਸੇਵਾ ਸਰੀਰਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਗਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ—ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ।
ਸ਼ਿਵਰੂਪਾਦਿਚਿਂਤਾ ਯਾ ਸਾ ਸੇਵਾ ਮਾਨਸੀ ਸ੍ਮृਤਾ ਜਪਾਦਿਰ੍ਵਾਚਿਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰ੍ਮਪੂਜਾਦਿ ਕਾਯਿਕੀ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਮਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਪ ਆਦਿ ਬੋਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ; ਕਰਮ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ।
ਸੇਯਂ ਤ੍ਰਿਸਾਧਨਾ ਸੇਵਾ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸ ਤੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਤਪਃ ਕਰ੍ਮ ਜਪੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚੇਤਿ ਸਮਾਸਤਃ ਕਰ੍ਮਲਿਙ੍ਗਾਰ੍ਚਨਾਦ੍ਯਂ ਚ ਤਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਦਿਕਮ੍
ਤਪ, ਕਰਮ, ਜਪ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਪੰਜ ਹਨ। ਕਰਮ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਗੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ।
ਜਪਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਿਵਾਗਮੋਕ੍ਤਂ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਦਤ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਪ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਚਿੰਤਨ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਹੈ; ਜੋ ਗਿਆਨ ਸ਼ਿਵ ਅਗਮਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕਂਠੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਾਯੈ ਚ ਸ਼ਿਵਾਗਮਃ ਸ਼ਿਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸਾਮੇਕਸਾਧਨਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਗਮ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਹਨ। ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਇਕੋ ਰਸਤਾ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ਿਵੇ ਪਰਮਕਾਰਣੇ ਤ੍ਯਜੇਚ੍ਚ ਵਿषਯਾਸਂਗਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ऽਰ੍ਥੀ ਮਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਧਾਵੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍ ਵੇਦਸਾਰੇ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਭਕ੍ਤਾਨਾਮਬੁਦ੍ਧੀਨਾਮਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮਗੋਚਰਮ੍ ਅਰ੍ਥੈਰ੍ਦਸ਼ਰ੍ਧੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਗੂਢਮਪ੍ਰਾਜ੍ਞਨਿਂਦਿਤਮ੍
ਇਹ ਗਿਆਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਅਕਲ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਇਹ ਦੱਸੀਆਂ ਦੱਸ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਾਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਕृਤੈਰ੍ਧਰ੍ਮੈਰ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸਮਮ੍ ਵੇਦਾਤ੍षਡਂਗਾਦੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸਾਂਖ੍ਯਾਦ੍ਯੋਗਾਚ੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਰਣਾਂ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ, ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਜੋਗ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਗ੍ਰਂਥਸਂਖ੍ਯਯਾ ਕਥਿਤਂ ਪਰਮੇਸ਼ੇਨ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾ ਕਥਂ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਲੋਂ ਲੱਖਾਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਕਸ੍ਯਾਧਿਕਾਰਃ ਪੂਜਾਦੌ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਾਦਯਃ ਕਥਮ੍ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦੇਵ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਲਈ ਕੌਣ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਸੁਚੱਜੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ।
ਸ਼ੈਵਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍ ਸ੍ਤੁਤਿਨਿਂਦਾਦਿਰਹਿਤਂ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਣਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਿਵ ਮਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ ਨਾ ਨਿੰਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ।
ਗੁਰੁਪ੍ਰਸਾਦਜਂ ਦਿਵ੍ਯਮਨਾਯਾਸੇਨ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ਕਥਯਿष੍ਯੇ ਸਮਾਸੇਨ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਨ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ ਪੁਰਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਚ੍ਛਿਵਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਤ੍ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣੋਪੇਤਸ੍ਸ੍ਵਯਮਾਵਿਰਭੂਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ-ਫਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਣਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਜਨਯਾਮਾਸ ਚ ਤਦਾ ऋषਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਿਕਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਦੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਪਿਤਰਂ ਦੇਵਂ ਜਾਯਮਾਨਂ ਨ੍ਯਵੈਕ੍ਸ਼ਤ ਤਂ ਜਾਯਮਾਨਂ ਜਨਕੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਦਾਜ੍ਞਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦृष੍ਟੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਦੇਵੋ ऽਸਾਵਸृਜਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਚ ਚਕਾਰ ਸ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਰੁਦਰ ਵਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਧੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਥਾ ਬਣਾਈ।