ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਥ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸਿਕਮ੍ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।

ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਂ ਕृष੍ਣਂ ਮੁਨਯਸ਼੍ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾਃ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਵृਤ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਤਤੋ ਗੁਰੁਨਿਯੋਗਾਦ੍ਵੈ ਕृष੍ਣਃ ਪਰਮਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਸਾਂਬਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਮ੍

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਤਪਸੋ ਤੇਨ ਵਰ੍षਾਂਤੇ ਦृष੍ਟੋ ऽਸੌ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਸਾਂਬਸ਼੍ਚ ਸਗਣਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ

ਤਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ, ਸਾਂਬ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੀ।

ਵਰਾਰ੍ਥਮਾਵਿਰ੍ਭੂਤਸ੍ਯ ਹਰਸ੍ਯ ਸੁਭਗਾਕृਤੇਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕਾਰ ਨਤ੍ਵਾਸੌ ਕृष੍ਣਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕृਤਾਂਜਲਿਃ

ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੀ।

ਸਾਂਬਂ ਸਮਗਣਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਤਪਸਾ ਤੁष੍ਟਚਿਤ੍ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਸ਼ਿਵੇਨ ਵੈ

ਆਪਣੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਤਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਂਬੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਪੁਤ੍ਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਂਬਵਤੀਸੂਨੁਂ ਸਾਂਬਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਨਾਮਤਃ

ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਾਂਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਂਬ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਜਾਂਬਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

ਤਦੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਮਿਤਕਰ੍ਮਣਃ ਮਹਰ੍षੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਲਾਭਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਲਾਭਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂਕਰਾਤ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਾ, ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਯ ਇਦਂ ਕੀਰ੍ਤਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਤਥਾ ਸ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਜ੍ਞਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੇਨੈਵ ਸਹ ਮੋਦਤੇ

ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਂ ਤਤ੍ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਥਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ ਕਥਂ ਧੌਮ੍ਯਾਗ੍ਰਜਃ ਪृष੍ਟਃ ਕृष੍ਣੇਨਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ

ਉਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਗਿਆਨ ਕੀ ਹੈ? ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ? ਧੌਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ?

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਾਯੋ ਸ਼ਂਕਰਵਿਗ੍ਰਹ ਤਤ੍ਸਮੋ ਨ ਹਿ ਵਕ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇष੍ਵਪਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਹੇ ਵਾਯੂ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ—ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ।

ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਪ੍ਰਭਂਜਨਃ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸ਼ਿਵਮੀਸ਼ਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਪੁਰਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਹੇਸ਼ੇਨ ਸ਼੍ਰੀਕਂਠਾਖ੍ਯੇਨ ਮਨ੍ਦਰੇ ਦੇਵ੍ਯੈ ਦੇਵੇਨ ਕਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਪਰਮ੍

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮਹੇਸ਼—ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਗਿਆਨ ਸਿੱਧਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਤਦੇਵ ਪृष੍ਟਂ ਕृष੍ਣੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਯੋਨਿਨਾ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਚ ਸੁਰਾਦੀਨਾਂ ਪਤਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ

ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ—ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ—ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਸ਼ੁਤਾਈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਬਾਰੇ।

ਯਥੋਪਦਿष੍ਟਂ ਕृष੍ਣਾਯ ਮੁਨਿਨਾ ਹ੍ਯੁਪਮਨ੍ਯੁਨਾ ਤਥਾ ਸਮਾਸਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਚ੍ਛृਣੁਧ੍ਵਮਤਂਦ੍ਰਿਤਾਃ

ਜਿਵੇਂ ਉਪਮਨ्यु ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਪੁਰੋਪਮਨ੍ਯੁਮਾਸੀਨਂ ਵਿष੍ਣੁਃਕृष੍ਣਵਪੁਰ੍ਧਰਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ—ਉਪਮਨ्यु ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।

ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦੇਵ੍ਯੈ ਦੇਵੇਨ ਭਾषਿਤਮ੍ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਭੂਤਿਂ ਵਾਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ

ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਗਿਆਨ ਸੁਣਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ।

ਕਥਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਦੇਵਃ ਪਸ਼ਵਃ ਕੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਕੈਃ ਪਾਸ਼ੈਸ੍ਤੇ ਨਿਬਧ੍ਯਂਤੇ ਵਿਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਚ ਤੇ ਕਥਮ੍

ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ? ਕਿਹੜੇ ਜੀਵ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਛੁਟਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ?

ਇਤਿ ਸਂਚੋਦਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੁਪਮਨ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦੇਵਂ ਦੇਵੀਂ ਚ ਪ੍ਰਾਹ ਪੁष੍ਟੋ ਯਥਾ ਤਥਾ

ਉਪਮਨ्यु ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਂਤਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ ਪਸ਼ਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਂਤੇ ਸਂਸਾਰਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਃ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਜੀਵ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਪਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸ਼ਿਵਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਮਲਮਾਯਾਦਿਭਿਃ ਪਾਸ਼ੈਃ ਸ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਪਸ਼ੂਨ੍ਪਤਿਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਲਕੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲ, ਮਾਇਆ ਆਦਿ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਸ ਏਵ ਮੋਚਕਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਯਗੁਪਾਸਿਤਃ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਮਾਯਾਕਰ੍ਮਗੁਣਾ ਅਮੀ

ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਤੀ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ। ਚੌਵੀ ਤੱਤ—ਮਾਇਆ, ਕਰਮ, ਤੇ ਗੁਣ—ਇਹ ਹਨ।

ਵਿषਯਾ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਸ਼ਾ ਜੀਵਨਿਬਨ੍ਧਨਾਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਂਤਾਨ੍ ਪਸ਼ੂਨ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਪਾਸ਼ੈਰੇਤੈਃ ਪਤਿਰ੍ਦੇਵਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰਯਤਿ ਸ੍ਵਕਮ੍ ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੁਰੁषੋਚਿਤਾਮ੍

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਲਕ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜੋ ਢੰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਂਕਾਰਮਹਂਕृਤਿਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਦਸ਼ੈਕਂ ਚ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਪਞ੍ਚਕਂ ਤਥਾ

ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਦਸ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਮਨ, ਤੇ ਪੰਜ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਵੀ।

ਸ਼ਾਸਨਾਦ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਦਾਯਿਨਃ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਾਸਨੇਨ ਮਹੀਯਸਾ

ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੰਜ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਭੂਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਭਾਵਯਂਤ੍ਯਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਤृਣਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਦੇਹਿਨਾਂ ਦੇਹਸਂਗਤਿਮ੍

ਸਾਰੇ ਮਹਾ-ਤੱਤ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਭੂਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਜਨਯਂਤਿ ਸ਼ਿਵਾਜ੍ਞਯਾ ਅਧ੍ਯਵਸ੍ਯਤਿ ਵੈ ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਂਕਾਰੋਭਿਮਨ੍ਯਤੇ

ਸਾਰੇ ਮਹਾਂ ਤੱਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬੁੱਧੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵਜੂਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਯਤੇ ਚਾਪਿ ਮਨਃ ਸਂਕਲ੍ਪਯਤ੍ਯਪਿ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦੀਨਿ ਚ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨ੍ਵਿषਯਾਨ੍ ਪृਥਕ੍

ਚਿੱਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਇਰਾਦੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੰਨ ਆਦਿ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਧੁਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕੜਦੀਆਂ ਹਨ।