ਦੇਸ਼ਿਕੇਨਾਪ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾਪ੍ਯੁਦਙ੍ਮੁਖਃ ਦਰ੍ਭਾਸਨੋ ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਨਿਯਮ੍ਯ ਚ
ਅਚਾਰਯ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਸਾਸ-ਉਸਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ।
ਜਪਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਮੂਲਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸਾਮ੍ਬਂ ਤ੍ਰਿਯਮ੍ਬਕਮ੍ ਅਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ, ਅੰਬਾ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ।
ਸਮੁਤ੍ਸृਜਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਯਾ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਿਂਗਮੂਲਸ੍ਥਾਨ੍ਦਰ੍ਭਾਨੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਕਹੋ, 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ,' ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਤਲੇ ਰੱਖੀ ਦਰਭਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖ ਦਿਓ।
ਤਤੋ ਦਣ੍ਡਜਟਾਚੀਰਮੇਖਲਾ ਅਪਿ ਚੋਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ਪੁਨਰਾਚਮ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਦੰਡ, ਜਟਾ, ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ ਹਟਾ ਦਿਓ; ਮੁੜ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੋ।
ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾਤ੍ਯਂਤਿਕੀਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਮਾਦੇਹਾਨ੍ਤਮਨਾਕੁਲਃ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ ਤੁ ਵੈ ਨੈष੍ਠਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਖਰੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਹ ਵਰਤ ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਠਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੀ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਮਹਾਪਾਸ਼ੁਪਤਸ੍ਤਥਾ ਸ ਏਵ ਤਪਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ ਏਵ ਚ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਹਾਨ ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਾਵਰਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁषੁ ਯੋ ਯਤਿਰ੍ਨੈष੍ਠਿਕੋ ਜਾਤਸ੍ਤਮਾਹੁਰ੍ਨੈष੍ਠਿਕੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਯਤੀ ਨੈਸ਼ਠਿਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੈਸ਼ਠਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ऽਨ੍ਵਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਸੋ ऽਪਿ ਨੈष੍ਠਿਕਤੁਲ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੀਵ੍ਰਵ੍ਰਤਸਮਨ੍ਵਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਰਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੀਬਰ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨੈਸ਼ਠਿਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਾਕ੍ਤੋ ਯਸ਼੍ਚਰੇਦੇਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰੈਕਦਿਵਸਂ ਵਾਪਿ ਸ ਚ ਕਸ਼੍ਚਨ ਨੈष੍ਠਿਕਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਘੀ ਲਗਾ ਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ, ਤੇ ਜੋ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਤਿਆਗੀ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਯਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਪਿਤਾਤ੍ਮਾ ਸਤਤਂ ਨ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਕਰਤਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਪਾਤਕਸਂਭਵੈਃ ਪਾਪੈਸ੍ਸੁਦਾਰੁਣੈਸ੍ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਭਸਮ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਰੁਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਰ੍ਯਤ੍ਪਰਂ ਵੀਰ੍ਯਨ੍ਤਦ੍ਭਸ੍ਮ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਾਲੇषੁ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਭਸ੍ਮਸਂਯੁਤਃ
ਰੁਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਸਮ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਸਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮਨਿष੍ਠਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇषਾ ਭਸ੍ਮਾਗ੍ਨਿਸਂਗਮਾਤ੍ ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਭਸ੍ਮਨਿष੍ਠ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਭਸਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਭਸਮ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੋ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਸਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮਨਾ ਦਿਗ੍ਧਸਰ੍ਵਾਂਗੋ ਭਸ੍ਮਦੀਪ੍ਤਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਃ ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਯੀ ਚ ਪੁਰੁषੋ ਭਸ੍ਮਨਿष੍ਠ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਸਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਪਿਸ਼ਾਸਾਸ਼੍ਚ ਰੋਗਾਸ਼੍ਚਾਤੀਵ ਦੁਸ੍ਸਹਾਃ ਭਸ੍ਮਨਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਰਵਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੇ ਰੋਗ ਭਸਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਭਾਸਨਾਦ੍ਭਾਸਿਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਸ੍ਮ ਕਲ੍ਮषਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਭੂਤਿਭੂਤਿਕਰੀ ਚੈਵ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਕਰੀ ਪਰਮ੍
ਭਸਮ ਨੂੰ 'ਭਸਮ' ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਮਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕਿਮਨ੍ਯਦਿਹ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਕਾਰਣਮ੍ ਵ੍ਰਤੀ ਚ ਭਸ੍ਮਨਾ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਖੁਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ੈਵਾਨਾਂ ਭਸ੍ਮੈਤਤ੍ਪਾਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਧੌਮ੍ਯਾਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ਤਪਸਿ ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਯਨ੍ਨਿਵਾਰਿਤਾਃ
ਇਹ ਭਸਮ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧੌਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਤਪस्या ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤਵ੍ਰਤਮ੍ ਧਨਵਦ੍ਭਸ੍ਮ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਰਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਭਸਮ ਨੂੰ ਧਨ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲੋ ਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ।
ਧੌਮ੍ਯਾਗ੍ਰਜੇਨ ਸ਼ੁਸ਼ੁਨਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਤਪਃ ਕृਤਮ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵੋ ਦਤ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਵੇਨ ਸ਼ੂਲਿਨਾ
ਧੌਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਨਾ ਨੇ ਦੁੱਧ ਲਈ ਤਪस्या ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਕਥਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਕੋ ਲੇਭੇ ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਕ੍ਤृਤਾਮ੍ ਕਥਂ ਵਾ ਸ਼ਿਵਸਦ੍ਭਾਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਪਸਿ ਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਹ ਬੱਚਾ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣਿਆ? ਜਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਤਪस्या ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖੀ?
ਕਥਂ ਚ ਲਬ੍ਧਵਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਣਪਰ੍ਵਣਿ ਰੁਦ੍ਰਾਗ੍ਨੇਰ੍ਯਤ੍ਪਰਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਲਭੇ ਭਸ੍ਮ ਸ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਤਪस्या ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰੁਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਸਮ—ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਿਆ?
ਨ ਹ੍ਯੇष ਸ਼ਿਸ਼ੁਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਪਃ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਨਯੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਪਾਦਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਇਹ ਬੱਚਾ ਕੋਈ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਤਪस्या ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਘਰਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ।
ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸਂਸਿਦ੍ਧਃ ਕੇਨਾਪਿ ਖਲੁ ਹੇਤੁਨਾ ਸ੍ਵਪਦਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤੋ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੁਨਿਕੁਮਾਰਤਾਮ੍
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਯ ਭਾਗ੍ਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਭਾਵਿਨਃ ਦੁਗ੍ਧਾਭਿਲਾषਪ੍ਰਭਵਦ੍ਵਾਰਤਾਮਗਮਤ੍ਤਪਃ
ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪस्या ਕੀਤੀ।
ਅਤਃ ਸਰ੍ਵਗਣੇਸ਼ਤ੍ਵਂ ਕੁਮਾਰਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ਸਹ ਦੁਗ੍ਧਾਬ੍ਧਿਨਾ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ਼ਂਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਆਪ ਦਿੱਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਗਮੋਪ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦੇਵ ਸ਼ਾਂਕਰਾਤ੍ ਕੌਮਾਰਂ ਹਿ ਪਰਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਸਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਮਾਰਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਕ੍ਤृਤ੍ਵਮਪਿ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਤਤ੍ਕृਤਮ੍ ਕੁਮਾਰੋ ਮੁਨਿਤੋ ਲਬ੍ਧਜ੍ਞਾਨਾਬ੍ਧਿਰਿਵ ਨਨ੍ਦਨਃ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣਨਾ ਵੀ ਉਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਕੌਮਾਰਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਨੰਦਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਸਮਨ੍ਵਯੇ ਸ੍ਵਮਾਤृਵਚਨਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛੋਕਜਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸਦੇ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ: ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਬੋਲ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਪੀਤਵਾਨ੍ਮਾਤੁਲਾਸ਼੍ਰਮੇ ਈਰ੍षਯਯਾ ਮਾਤੁਲਸੁਤਂ ਸਂਤृਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ੀਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮਾਮੇ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਈਰਖਾ ਕਰੀ।