ਤਤੋ ਹृष੍ਟਤਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨष੍ਟਾਸ਼ੇषਸਂਸ਼ਯਾਃ ਮੁਨਯੋ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰੇਣੇਮੁਃ ਪਵਨਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਪਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਥਾ ਵਿਗਤਸਨ੍ਦੇਹਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਪਵਨੋ ਮੁਨੀਨ੍ ਨੈਤੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਜ੍ਞਾਨਾ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵੈਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਪਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪੱਕਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜ੍ਞਾਨਮਿष੍ਯਤੇ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਥਿਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਸੁਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪਰੋਕਸ਼ ਤੇ ਅਪਰੋਕਸ਼। ਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੇਤੂਪਦੇਸ਼ਗਮ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਦਨੁष੍ਠਾਨਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤਰਕ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰੋਕਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਾਦृਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁष੍ਠਾਨਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਤਧ੍ਵਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ
ਮੁਕਤੀ ਸਿੱਧੀ ਤਬ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਕਿਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਟਮਨੁष੍ਠਾਨਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯੇਨਪਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਾਧਨਂ ਚਾਦ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਰੁਤ
ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮਾਰੁਤ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਸ਼ੈਵੋ ਹਿ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁष੍ਠਾਨਸ਼ਬ੍ਦਿਤਃ ਯਤ੍ਰਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਸ਼ਿਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਤਪੋਜਪਧ੍ਯਾਨਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਭਿਰਨੁਤ੍ਤਰੈਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਪੜਾਅ: ਕਰਮ, ਤਪ, ਜਪ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਤੈਰੇਵ ਸੋਤ੍ਤਰੈਸ੍ਸਿਦ੍ਧੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਪਰਮੋ ਮਤਃ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪਰੋਕਸ਼ ਤੇ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮੋ ऽਪਰਮਸ਼੍ਚੋਭੌ ਧਰ੍ਮੌ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਚੋਦਿਤੌ ਧਰ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਾਭਿਧੇਯੇਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰੇਵ ਨਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; 'ਧਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਸਾਡਾ ਆਧਾਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ।
ਪਰਮੋ ਯੋਗਪਰ੍ਯਨ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਿਰੋਗਤਃ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਪਰਮਸ੍ਤਦ੍ਵਦਧਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮੁਖੋਤ੍ਥਿਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ, ਜੋ ਯੋਗ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੈ; ਨੀਵਾਂ ਧਰਮ ਵੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਅਪਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾਧਿਕਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ਯੋ ਧਰਮਃ ਪਰਮੋ ਮਤਃ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਧਿਕਾਰਤਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਆਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਸ ਚਾਯਂ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਾਧਨਮ੍ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਸ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਾਂਗ ਏਵੋਪਬृਂਹਿਤਃ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੈਵੋ ਯਃ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁष੍ਠਾਨਸ਼ਬ੍ਦਿਤਃ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਕਥਂਚਿਦੁਪਬृਂਹਿਤਃ
ਸ਼ਿਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੈਵਾਗਮੈਸ੍ਤੁ ਸਂਪਨ੍ਨਃ ਸਹਾਂਗੋਪਾਂਵਿਸ੍ਤਰਃ ਤਤ੍ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਧਿਕਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਗੇਵੋਪਬृਂਹਿਤਃ
ਇਹ ਸ਼ਿਵਾ ਆਗਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੈਵਾਗਮੋ ਹਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸ਼੍ਰੌਤੋ ऽਸ਼੍ਰੌਤਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕृਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਾਰਮਯਃ ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰ ਇਤਰੋ ਮਤਃ
ਸ਼ਿਵਾ ਆਗਮ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਅਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਸਾਫ; ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਅਜ਼ਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਧਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥਾष੍ਟਾਦਸ਼ਧਾ ਪੁਨਃ ਕਾਮਿਕਾਦਿਸਮਾਖ੍ਯਾਭਿਸ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਅਜ਼ਾਦ ਆਗਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਠਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਿਕ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ 'ਸਿਧਾਂਤ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਾਰਮਯੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਃ ਪਰਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਰਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਸੌ ਕਰੋੜ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਗਾਵਰ੍ਤੇषੁ ਸ਼ਿष੍ਯੇਤ ਯੋਗਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਿਣਾ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਵਤੀਰ੍ਣੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਯੋਗ ਅਚਾਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਆਪ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਉਤਰ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪਰਮਰ੍षਯ ਰੁਰੁਰ੍ਦਧੀਚੋ ऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਉਪਮਨ੍ਯੁਰ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ: ਰੁਰੂ, ਦਧੀਚੀ, ਅਗਸਤ ਤੇ ਉਪਮਨ्यु, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਤੇ ਚ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਸਂਹਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ ਤਤ੍ਸਂਤਤੀਯਾ ਗੁਰਵਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਚਾਰਿਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ਤੇषੁ ਪਾਸ਼ੁਪਤੋ ਯੋਗਃ ਸ਼ਿਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਦृਢਮ੍
ਉਥੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਲਣ ਆਦਿ—ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਮਨੁष੍ਠਾਨਂ ਯੋਗਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤੋ ਮਤਃ ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਪਾਯਕੋ ਯੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ ਤੁ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਭਿਆਸ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਢੰਗ ਹੁਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਾष੍ਟਕਮਯੋ ਯੋਗਸ਼੍ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਸਹਸਾ ਸ਼ੈਵੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਯੋਗ, ਜੋ ਅਠ ਨਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੈਵ ਗਿਆਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਪਰਮਂ ਜ੍ਞਾਨਮਚਿਰਾਲ੍ਲਭਤੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਢਿੱਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਮੋ ਯੋਗੋ ਯਃ ਸ਼ਿਵਂ ਚਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ਸ਼ਿਵਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਂਸਾਰਕਾਰਣੇਨ ਵਿਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸਂਸਾਰੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵਸਮੋ ਭਵੇਤ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯੁਪਾਯਃ ਸ ਏਵ ਪृਥਗੁਚ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਢੰਗ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਿਤਾਮਹਃ ਸਂਸਾਰਵੈਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਮੁਖ੍ਯਤਃ
ਸ਼ਿਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪਿਤਾਮਹ — ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੈਦ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ — ਇਹ ਮੁੱਖ ਨਾਂ ਹਨ।
ਨਾਮਾष੍ਟਕਮਿਦਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਤੀਤਾਦ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਹ ਅਠ ਨਾਂਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ, ਸ਼ਾਂਤਿਆਤੀਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾਣ।
ਸਂਜ੍ਞਾ ਸਦਾਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚੋਪਾਧਿਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ ਉਪਾਧਿਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੌ ਤੁ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸੰਜ्ञਾਵਾਂ ਪੰਜ ਉਪਾਧੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਉਪਾਧੀਆਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰ ਸੰਜ्ञਾ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।