ਅਰੁਦ੍ਰਾਤ੍ਮਕਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਰੁਦ੍ਰੈਰ੍ਜਗਦਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ ਅਣ੍ਡਾਨ੍ਤਾ ਹਿ ਮਹਾਭੂਮਿਸ਼੍ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਧਿष੍ਠਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਵਭਾਵ ਨਾ ਹੋਣ; ਅੰਡ ਤੋਂ ਮਹਾਂਭੂਮੀ ਤੱਕ, ਹਰ ਇੱਕ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਯਾਨ੍ਤਮਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਹ੍ਯਮਰੇਸ਼ਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤੈਸ੍ਸਮਂਤਾਤ੍ਸਂਤਤਂ ਤਤਮ੍
ਮਾਇਆ ਤੱਕ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖੇਤਰ, ਅਮਰ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਹਾਮਾਯਾਵਸਾਨਾ ਦ੍ਯੌਰ੍ਵਾਯ੍ਵਾਦ੍ਯੈਰ੍ਭੁਵਨਾਧਿਪੈਃ ਅਨਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍ਤੈਰਧ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਵਰ੍ਤਿਭਿਸ੍ਸਮਧਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਆਦਿ ਭੂਵਨ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜੋ ਅਧਾਰ ਰਹਿਤ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਤੇ ਹਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦਿਵਿषਦਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸਦਸ੍ਤਥਾ ਪृਥਿਵੀਪਦ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਦੇਵਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤੈਃ ਸ੍ਤੁਤਾ
ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਲੈਰਾਮੈਃ ਪਕ੍ਵੈਰੇਵ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ਨਿਦਾਨਭੂਤੈਸ੍ਸਂਸਾਰਰੋਗਃ ਪੁਂਸਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਮਲਾਂ — ਕੱਚੇ ਤੇ ਪੱਕੇ — ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਰੋਗਸ੍ਯ ਭੈषਜ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਨ ਚਾਪਰਮ੍ ਭਿषਗਾਜ੍ਞਾਪਕਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੰਭੂ, ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ, ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਦੁਃਖੇਨਾ ऽਪਿ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਪਸ਼ੂਨ੍ਮੋਚਯਿਤੁਂ ਸ਼ਿਵਃ ਕਥਂ ਦੁਃਖਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਦੁਃਖਮੇਵ ਹਿ ਸਰ੍ਵੋ ऽਪਿ ਸਂਸਾਰ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ਕਥਂ ਦੁਃਖਮਦੁਃਖਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਹ੍ਯਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ।
ਨ ਹਿ ਰੋਗੀ ਹ੍ਯਰੋਗੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਿषਗ੍ਭੈषਜ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍ ਰੋਗਾਰ੍ਤਂ ਤੁ ਭਿषਗ੍ਰੋਗਾਦ੍ਭੈषਜੈਸ੍ਸੁਖਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍
ਰੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਵੈਦ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਵੈਦ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਮਲਿਨਾਨ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਦੁਃਖਿਨਃ ਪਸ਼ੂਨ੍ ਸ੍ਵਾਜ੍ਞੌषਧਵਿਧਾਨੇਨ ਦੁਃਖਾਨ੍ਮੋਚਯਤੇ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਮਲੀਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਭਿषਕ੍ਕਾਰਣਂ ਰੋਗੇ ਸ਼ਿਵਃ ਸਂਸਾਰਕਾਰਣਮ੍ ਇਤ੍ਯੇਤਦਪਿ ਵੈषਮ੍ਯਂ ਨ ਦੋषਾਯਾਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਵੈਦ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਮੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਦੁਃਖੇ ਸ੍ਵਭਾਵਸਂਸਿਦ੍ਧੇ ਕਥਨ੍ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕੋ ਮਲਃ ਪੁਂਸਾਂ ਸ ਹਿ ਸਂਸਾਰਯਤ੍ਯਮੂਨ੍
ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਮਲੀਨਤਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਕਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤੁ ਮਲਂ ਮਾਯਾਦ੍ਯਚੇਤਨਮ੍ ਤਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਸ਼ਿਵਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਮਨ੍ਤਰਾ
ਜੋ ਮਲੀਨਤਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਅਚੇਤਨ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਮਣਿਰਯਸ੍ਕਾਂਤਸ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦੁਪਕਾਰਕਃ ਅਯਸਸ਼੍ਚਲਤਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਿਵੋ ऽਪ੍ਯਸ੍ਯੇਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਲੀਨਤਾ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਸਦਕਾਰਣਮ੍ ਅਧਿष੍ਠਾਤਾ ਤਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮਜ੍ਞਾਤੋ ਜਗਤਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ
ਇਹ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣਜਾਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ਼ਿਵੇਨ ਵਿਨਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਮਿਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰੇਰਿਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਥਾਪਿ ਨ ਸ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਕਦੇ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਾਜ੍ਞਾਤ੍ਮਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖੀ ਤਯਾ ਤਤਮਿਦਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤਥਾਪਿ ਸ ਨ ਦੁष੍ਯਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਮਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਨਿਦਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਰ੍ਵਮੀਸ਼ਿਤਵ੍ਯਂ ਸ ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਈਸ਼ਨਾਚ੍ਚ ਤਦੀਯਾਜ੍ਞਾ ਤਥਾਪਿ ਸ ਨ ਦੁष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਮਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯੋ ऽਨ੍ਯਥਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਮੋਹਾਤ੍ਸ ਵਿਨष੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ਤਚ੍ਛਕ੍ਤਿਵੈਭਵਾਦੇਵ ਤਥਾਪਿ ਸ ਨ ਦੁष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਮਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਵਾਗਰੀਰਿਣੀ ਸਤ੍ਯਮੋਮਮृਤਂ ਸੌਮ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਵਿਰਭਵਤ੍ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੇ: 'ਸਚ, ਓਮ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਮਿੱਠਾ'—ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਤਤੋ ਹृष੍ਟਤਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨष੍ਟਾਸ਼ੇषਸਂਸ਼ਯਾਃ ਮੁਨਯੋ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰੇਣੇਮੁਃ ਪਵਨਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਪਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਥਾ ਵਿਗਤਸਨ੍ਦੇਹਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਪਵਨੋ ਮੁਨੀਨ੍ ਨੈਤੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਜ੍ਞਾਨਾ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵੈਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਪਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪੱਕਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜ੍ਞਾਨਮਿष੍ਯਤੇ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਥਿਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਸੁਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪਰੋਕਸ਼ ਤੇ ਅਪਰੋਕਸ਼। ਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੇਤੂਪਦੇਸ਼ਗਮ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਦਨੁष੍ਠਾਨਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤਰਕ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰੋਕਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਾਦृਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁष੍ਠਾਨਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਤਧ੍ਵਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ
ਮੁਕਤੀ ਸਿੱਧੀ ਤਬ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਕਿਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਟਮਨੁष੍ਠਾਨਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯੇਨਪਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਾਧਨਂ ਚਾਦ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਰੁਤ
ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮਾਰੁਤ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਸ਼ੈਵੋ ਹਿ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨੁष੍ਠਾਨਸ਼ਬ੍ਦਿਤਃ ਯਤ੍ਰਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਸ਼ਿਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਤਪੋਜਪਧ੍ਯਾਨਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਭਿਰਨੁਤ੍ਤਰੈਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਪੜਾਅ: ਕਰਮ, ਤਪ, ਜਪ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਤੈਰੇਵ ਸੋਤ੍ਤਰੈਸ੍ਸਿਦ੍ਧੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਪਰਮੋ ਮਤਃ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਮਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪਰੋਕਸ਼ ਤੇ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮੋ ऽਪਰਮਸ਼੍ਚੋਭੌ ਧਰ੍ਮੌ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਚੋਦਿਤੌ ਧਰ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਾਭਿਧੇਯੇਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰੇਵ ਨਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; 'ਧਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਸਾਡਾ ਆਧਾਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ।