ਅਨ੍ਯਥਾ ਨ ਹਿਨਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਦੋषਾਨਪ੍ਯਸੌ ਪਰਾਨ੍ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚਾਯਮਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਪਰਂ ਮਾਧ੍ਯਸ੍ਥ੍ਯਮਾਚਰਨ੍
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਲਤੀ ਤੇ ਹੋਣ; ਪਰ ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਵਰਤੇ, ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਮਿਕਾਂ ਹਿਂਸਾਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਯਃ ਸਨਿਰ੍ਘृਣਃ ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਬਂਧਯਂਤ੍ਯੇਕੇ ਨਿਯਮੋ ਨੇਤਿ ਚਾਪਰੇ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਦਇਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਨਹੀਂ।
ਨਿਦਾਨਜ੍ਞਸ੍ਯ ਭਿषਜੋ ਰੁਗ੍ਣੋ ਹਿਂਸਾਂ ਪ੍ਰਯੁਂਜਤਃ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਨੈਰ੍ਘृਣ੍ਯਂ ਘृਣੈਵਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯੋਜਿਕਾ
ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਕੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਠੋਰਤਾ ਨਹੀਂ; ਦਇਆ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਘृਣਾਪਿ ਨ ਗੁਣਾਯੈਵ ਹਿਂਸ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿषੁ ਤਾਦृਸ਼ੇषੁ ਘृਣੀ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਘृਣਾਨ੍ਤਰਿਤਨਿਰ੍ਘृਣਃ
ਕਈ ਵਾਰ ਦਇਆ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋਵੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਲਤ ਦਇਆ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੇਦਰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾਪੀਹ ਦੋषਾਹ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿषੁ ਸ਼ਕ੍ਤੌ ਸਤ੍ਯਾਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਾਤੋ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਗਲਤ ਹੈ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਯੋਗ ਤੁਰੰਤ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਸ੍ਯਾ ऽ ऽਸ੍ਯਗਤਮ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਦੋषਾਭਾਸਾਨ੍ਸਮੁਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਫਲਤਃ ਸੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਘृਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਪ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚੇ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਬੇਦਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਘृਣਾ ਗੁਣਾਯੈਵ ਸਰ੍ਵਥੇਤਿ ਨ ਸਂਮਤਮ੍ ਸਂਮਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਮਿਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਨ੍ਯਦਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਦਇਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ; ਜੋ ਮਨਚਾਹਾ ਲੱਭ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਭ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਸ੍ਵਪਿ ਰਾਗਾਦ੍ਯਾ ਦੋषਾਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਵਸ੍ਤੁਤਃ ਤਥਾਪਿ ਤੇषਾਮੇਵੈਤੇ ਨ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਤੁ ਸਰ੍ਵਥਾ ਅਗ੍ਨਾਵਪਿ ਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਖਲੁ ਸਕਾਲਿਕਮ੍
ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਮਬਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਾਗ੍ਨਿਰਸੌ ਦੁष੍ਯੇਤ੍ਤਾਮ੍ਰਸਂਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍ ਨਾਗ੍ਨੇਰਸ਼ੁਚਿਸਂਸਰ੍ਗਾਦਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਮਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਗੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਅੱਗ ਗੰਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਗੰਦਗੀ ਤਾਮਬੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਚੇਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਸਂਯੋਗਾਚ੍ਛੁਚਿਤ੍ਵਮਪਿ ਜਾਯਤੇ ਏਵਂ ਸ਼ੋਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਸਰ੍ਗਾਨ੍ਨ ਹ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਿਵੋ ਭਵੇਤ੍
ਪਰ ਗੰਦੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦੇ ਗੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼ਿਵਸਂਸਰ੍ਗਤਸ੍ਤ੍ਵੇष ਸ਼ੋਧ੍ਯਾਤ੍ਮੈਵ ਹਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ਅਯਸ੍ਯਗ੍ਨੌ ਸਮਾਵਿष੍ਟੇ ਦਾਹੋ ऽਗ੍ਨੇਰੇਵ ਨਾਯਸਃ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਗੰਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੜਨ ਅੱਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਮੂਰ੍ਤਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੈਵ ਨਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਨ ਹਿ ਕਾष੍ਠਂ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਗ੍ਨਿਰੇਵ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯਸੌ
ਜੋ ਜੀਵ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸੜਦੀ, ਸੜਨ ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾष੍ਠਸ੍ਯਾਂਗਾਰਤਾ ਨਾਗ੍ਨੇਰੇਵਮਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਤ ਏਵ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾष੍ਠਪਾषਾਣਮृਤ੍ਸ੍ਵਪਿ
ਕੋਲਾ ਬਣਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲੱਕੜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਨਹੀਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ—
ਸ਼ਿਵਾਵੇਸ਼ਵਸ਼ਾਦੇਵ ਸ਼ਿਵਤ੍ਵਮੁਪਚਰ੍ਯਤੇ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਗੌਣਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਵृਤ੍ਤਯਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦਿਲਦਾਰੀ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਮਾਮੂਲੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਰੁਪਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦੋषਾਯ ਚ ਗੁਣਾਯ ਚ ਯਤ੍ਤੁ ਗੌਣਮਗੌਣਂ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨੁਗृਹ੍ਣਤਃ ਨ ਗੁਣਾਯ ਨ ਦੋषਾਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਗੁਣਵृਤ੍ਤਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਣ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਮਾਮੂਲੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚਾਨੁਗ੍ਰਹਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਗੌਣਮਾਹੁਰ੍ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ ਸਂਸਾਰਮੋਚਨਂ ਕਿਂ ਤੁ ਸ਼ੈਵਮਾਜ੍ਞਾਮਯਂ ਹਿਤਮ੍
ਬੁਧੀਮਾਨ 'ਕਿਰਪਾ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ; ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਭਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਹੈ।
ਹਿਤਂ ਤਦਾਜ੍ਞਾਕਰਣਂ ਯਦ੍ਧਿਤਂ ਤਦਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿਤੇ ਨਿਯੁਞ੍ਜਾਵਃ ਸਰ੍ਵਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਭਲਾ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੂਪਕਾਰਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਸ੍ਤਮਪ੍ਯਾਹੁਰਨੁਗ੍ਰਹਮ੍ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿਤਰੂਪਤ੍ਵਾਚ੍ਛਿਵਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਾਰਕਃ
‘ਮਦਦ’ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਹਿਤੇ ਸਦਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਦਚਿਦਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸਮਂ ਨ ਲਭਤੇ ਹਿਤਮ੍
ਜੋ ਚੇਤਨ ਤੇ ਅਚੇਤਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੋਕ ਵੱਜੋਂ, ਉਹ ਭਲਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਯਥਾ ਵਿਕਾਸਯਤ੍ਯੇਵ ਰਵਿਃ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭਾਨੁਭਿਃ ਸਮਂ ਨ ਵਿਕਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਾਨੁਰੋਧਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਮਲ ਖਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਕਮਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਖਿਲਦੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਪਿ ਹਿ ਭਾਵਾਨਾਂ ਭਾਵਿਨੋ ऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ ਨ ਹਿ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਮਰ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤृषੁ ਸਾਧਯੇਤ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਕੁਦਰਤ, ਜੋ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਕਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ।
ਸੁਵਰ੍ਣਮੇਵ ਨਾਂਗਾਰਂ ਦ੍ਰਾਵਯਤ੍ਯਗ੍ਨਿਸਂਗਮਃ ਏਵਂ ਪਕ੍ਵਮਲਾਨੇਵ ਮੋਚਯੇਨ੍ਨ ਸ਼ਿਵਪਰਾਨ੍
ਸਿਰਫ਼ ਸੋਨਾ, ਕੋਲਾ ਨਹੀਂ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਘਲਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਲ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ।
ਯਦ੍ਯਥਾ ਭਵਿਤੁਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤਥਾ ਨ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ਵਿਨਾ ਭਾਵਨਯਾ ਕਰ੍ਤਾ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਸਨ੍ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਵਿਮਲੋ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨੁਗ੍ਰਾਹਕਸ਼੍ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਭਾਵਮਲਿਨਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦਾਤ੍ਮਨੋ ਜੀਵਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਗੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸਂਸਰਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਨਿਯਮਾਨ੍ਨ ਸ਼ਿਵਃ ਕਥਮ੍ ਕਰ੍ਮਮਾਯਾਨੁਬਨ੍ਧੋਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੇ; ਪਰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਕਰਮ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ऽਯਮਸ੍ਯੈਵ ਨ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੇਤਿ ਹੇਤੁਮਾਨ੍ ਸ ਹੇਤੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮੇਵ ਨਿਜੋ ਨਾਗਨ੍ਤੁਕੋ ਮਲਃ
ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਲ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਨਹੀਂ।
ਆਗਨ੍ਤੁਕਤ੍ਵੇ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਭਾਵ੍ਯਂ ਕੇਨਾਪਿ ਹੇਤੁਨਾ ਯੋ ऽਯਂ ਹੇਤੁਰਸਾਵੇਕਸ੍ਤ੍ਵਵਿਚਿਤ੍ਰਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਜੇ ਮਲ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕੁਦਰਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਾਯਾਃ ਸਮਤ੍ਵੇ ऽਪਿ ਬਦ੍ਧਾ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰੇ ਯਤਃ ਬਦ੍ਧੇष੍ਵੇਵ ਪੁਨਃ ਕੇਚਿਲ੍ਲਯਭੋਗਾਧਿਕਾਰਤਃ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਝ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਮੁਕਤ; ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੁਝ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਭੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਦਿਵੈषਮ੍ਯਂ ਭਜਨ੍ਤੇ ਸੋਤ੍ਤਰਾਧਰਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦਾਸਨ੍ਨਗੋਚਰਾਃ
ਕੁਝ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਜੀਵ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਸੁ ਸ਼ਿਵਾਃ ਕੇਚਿਦਧ੍ਵਨਾਂ ਮੂਰ੍ਧਸੁ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾ ਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਵਾਚੀਨਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਉੱਚੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ; ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਨ।