ਨਿਗ੍ਰਹੋ ऽਪਿ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਵਿਦੁषਾਂ ਨ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਃ ਅਤ ਏਵ ਹਿ ਦਣ੍ਡ੍ਯੇषੁ ਦਣ੍ਡੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਰੋਕਣਾ ਆਪਣੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦੰਡ ਦੇ ਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣਾ ਸਾਰਥਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰੀਸ਼੍ਵਰਤ੍ਵੇਨ ਕਾਰ੍ਯਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ਨ ਸ ਚੇਦੀਸ਼ਤਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜਗਤਃ ਕਥਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ—ਜੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਸਰਦਾਰੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਈਸ਼ੇਚ੍ਛਾ ਚ ਵਿਧਾਤृਤ੍ਵਂ ਵਿਧੇਰਾਜ੍ਞਾਪਨਂ ਪਰਮ੍ ਆਜ੍ਞਾਵਸ਼੍ਯਮਿਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤਾਕਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਇਹ ਕਰੋ, ਇਹ ਨਾ ਕਰੋ'—ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛਾਸਨਾਨੁਵਰ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਸਾਧੁਭਾਵਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਵਿਪਰੀਤਸਮਾਧੋਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣਾ ਨੇਕੀ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨੇਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹਰ ਵਿਵਹਾਰ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਾਧੁ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਚੇਦ੍ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਮਸਾਧੁ ਯਤ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਚ ਸਾਮਾਦੇਰਂਤੇ ਦਣ੍ਡੋ ਹਿ ਸਾਧਨਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਚੰਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾਹ ਸੁਧਰੇ, ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਹੀ ਢੰਗ ਹੈ।
ਹਿਤਾਰ੍ਥਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੇਦਂ ਦਣ੍ਡਾਨ੍ਤਮਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍ ਅਤੋ ਯਦ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਤਦਹਿਤਂ ਸਂਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਤੇ ਸਦਾ ਨਿषਣ੍ਣਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਸ ਕਥਂ ਦੁष੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਰਸਤਾਮੇਵ ਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ। ਫਿਰ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਰੋਕਦੇ ਹਨ?
ਅਯੁਕ੍ਤਕਾਰਿਣੋ ਲੋਕੇ ਗਰ੍ਹਣੀਯਾਵਿਵੇਕਿਤਾ ਯਦੁਦ੍ਵੇਜਯਤੇ ਲੋਕਨ੍ਤਦਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਗਲਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੋ ऽਪਿ ਨਿਗ੍ਰਹੋ ਲੋਕੇ ਨ ਚ ਵਿਦ੍ਵੇषਪੂਰ੍ਵਕਃ ਨ ਹਿ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਯੋ ਨਿਗृਹ੍ਯਾਤਿ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਤੇ ਸਿੱਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮਾਧ੍ਯਸ੍ਥੇਨਾਪਿ ਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਨ੍ਯੋ ਨਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਮਾਰ੍ਗਤਃ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਨ੍ਨੈਰ੍ਘृਣ੍ਯਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੇਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਠੋਰਤਾ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਨ ਹਿਨਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਦੋषਾਨਪ੍ਯਸੌ ਪਰਾਨ੍ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚਾਯਮਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਪਰਂ ਮਾਧ੍ਯਸ੍ਥ੍ਯਮਾਚਰਨ੍
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਲਤੀ ਤੇ ਹੋਣ; ਪਰ ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਵਰਤੇ, ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਮਿਕਾਂ ਹਿਂਸਾਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਯਃ ਸਨਿਰ੍ਘृਣਃ ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਬਂਧਯਂਤ੍ਯੇਕੇ ਨਿਯਮੋ ਨੇਤਿ ਚਾਪਰੇ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਦਇਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਨਹੀਂ।
ਨਿਦਾਨਜ੍ਞਸ੍ਯ ਭਿषਜੋ ਰੁਗ੍ਣੋ ਹਿਂਸਾਂ ਪ੍ਰਯੁਂਜਤਃ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਨੈਰ੍ਘृਣ੍ਯਂ ਘृਣੈਵਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯੋਜਿਕਾ
ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਕੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਠੋਰਤਾ ਨਹੀਂ; ਦਇਆ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਘृਣਾਪਿ ਨ ਗੁਣਾਯੈਵ ਹਿਂਸ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿषੁ ਤਾਦृਸ਼ੇषੁ ਘृਣੀ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਘृਣਾਨ੍ਤਰਿਤਨਿਰ੍ਘृਣਃ
ਕਈ ਵਾਰ ਦਇਆ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋਵੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਲਤ ਦਇਆ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੇਦਰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾਪੀਹ ਦੋषਾਹ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿषੁ ਸ਼ਕ੍ਤੌ ਸਤ੍ਯਾਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਾਤੋ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਗਲਤ ਹੈ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਯੋਗ ਤੁਰੰਤ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਸ੍ਯਾ ऽ ऽਸ੍ਯਗਤਮ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਦੋषਾਭਾਸਾਨ੍ਸਮੁਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਫਲਤਃ ਸੋ ऽਪਿ ਨਿਰ੍ਘृਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਪ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚੇ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਬੇਦਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਘृਣਾ ਗੁਣਾਯੈਵ ਸਰ੍ਵਥੇਤਿ ਨ ਸਂਮਤਮ੍ ਸਂਮਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਮਿਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਨ੍ਯਦਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਦਇਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ; ਜੋ ਮਨਚਾਹਾ ਲੱਭ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਮਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਭ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਸ੍ਵਪਿ ਰਾਗਾਦ੍ਯਾ ਦੋषਾਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਵਸ੍ਤੁਤਃ ਤਥਾਪਿ ਤੇषਾਮੇਵੈਤੇ ਨ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਤੁ ਸਰ੍ਵਥਾ ਅਗ੍ਨਾਵਪਿ ਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਖਲੁ ਸਕਾਲਿਕਮ੍
ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਮਬਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਾਗ੍ਨਿਰਸੌ ਦੁष੍ਯੇਤ੍ਤਾਮ੍ਰਸਂਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍ ਨਾਗ੍ਨੇਰਸ਼ੁਚਿਸਂਸਰ੍ਗਾਦਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਮਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਗੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਅੱਗ ਗੰਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਗੰਦਗੀ ਤਾਮਬੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਚੇਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਸਂਯੋਗਾਚ੍ਛੁਚਿਤ੍ਵਮਪਿ ਜਾਯਤੇ ਏਵਂ ਸ਼ੋਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਸਰ੍ਗਾਨ੍ਨ ਹ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਿਵੋ ਭਵੇਤ੍
ਪਰ ਗੰਦੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦੇ ਗੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼ਿਵਸਂਸਰ੍ਗਤਸ੍ਤ੍ਵੇष ਸ਼ੋਧ੍ਯਾਤ੍ਮੈਵ ਹਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ਅਯਸ੍ਯਗ੍ਨੌ ਸਮਾਵਿष੍ਟੇ ਦਾਹੋ ऽਗ੍ਨੇਰੇਵ ਨਾਯਸਃ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਗੰਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੜਨ ਅੱਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਮੂਰ੍ਤਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੈਵ ਨਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਨ ਹਿ ਕਾष੍ਠਂ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਗ੍ਨਿਰੇਵ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯਸੌ
ਜੋ ਜੀਵ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸੜਦੀ, ਸੜਨ ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾष੍ਠਸ੍ਯਾਂਗਾਰਤਾ ਨਾਗ੍ਨੇਰੇਵਮਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਤ ਏਵ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾष੍ਠਪਾषਾਣਮृਤ੍ਸ੍ਵਪਿ
ਕੋਲਾ ਬਣਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲੱਕੜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਨਹੀਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ—
ਸ਼ਿਵਾਵੇਸ਼ਵਸ਼ਾਦੇਵ ਸ਼ਿਵਤ੍ਵਮੁਪਚਰ੍ਯਤੇ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਗੌਣਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਵृਤ੍ਤਯਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦਿਲਦਾਰੀ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਮਾਮੂਲੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਰੁਪਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦੋषਾਯ ਚ ਗੁਣਾਯ ਚ ਯਤ੍ਤੁ ਗੌਣਮਗੌਣਂ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨੁਗृਹ੍ਣਤਃ ਨ ਗੁਣਾਯ ਨ ਦੋषਾਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਗੁਣਵृਤ੍ਤਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਣ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਮਾਮੂਲੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚਾਨੁਗ੍ਰਹਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਗੌਣਮਾਹੁਰ੍ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ ਸਂਸਾਰਮੋਚਨਂ ਕਿਂ ਤੁ ਸ਼ੈਵਮਾਜ੍ਞਾਮਯਂ ਹਿਤਮ੍
ਬੁਧੀਮਾਨ 'ਕਿਰਪਾ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ; ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਭਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਹੈ।
ਹਿਤਂ ਤਦਾਜ੍ਞਾਕਰਣਂ ਯਦ੍ਧਿਤਂ ਤਦਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿਤੇ ਨਿਯੁਞ੍ਜਾਵਃ ਸਰ੍ਵਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਭਲਾ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੂਪਕਾਰਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਸ੍ਤਮਪ੍ਯਾਹੁਰਨੁਗ੍ਰਹਮ੍ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿਤਰੂਪਤ੍ਵਾਚ੍ਛਿਵਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਾਰਕਃ
‘ਮਦਦ’ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਹਿਤੇ ਸਦਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਦਚਿਦਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸਮਂ ਨ ਲਭਤੇ ਹਿਤਮ੍
ਜੋ ਚੇਤਨ ਤੇ ਅਚੇਤਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੋਕ ਵੱਜੋਂ, ਉਹ ਭਲਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਯਥਾ ਵਿਕਾਸਯਤ੍ਯੇਵ ਰਵਿਃ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭਾਨੁਭਿਃ ਸਮਂ ਨ ਵਿਕਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਾਨੁਰੋਧਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਮਲ ਖਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਕਮਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਖਿਲਦੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ।