ਪੀਤਾਮृਤਮਿਵ ਸ੍ਨੇਹਵਿਵਸ਼ੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ਦੇਵੇष੍ਵਪਿ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸੁ ਵੀਤਰਾਗੈਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਭਿਃ
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਅੰਦਰੋਂ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵਿਰਾਗੀ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲੇ ਸ੍ਵੈਰਂ ਨਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਮ੍ ਅਨੁਭੂਯ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਸਂਭਾਵ੍ਯ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਨਚਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ।
ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਾਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾਮृਤੋਪਮਮ੍ ਤਵਾਵਤਾਰੋ ਜਗਤਾਂ ਹਿਤਾਯੇਤ੍ਯਨੁਸ਼ਾਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਏ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ; ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ।'
ਸ੍ਵਯਨ੍ਦੇਵਸ਼੍ਚ ਦੇਵੀ ਚ ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪਜਗ੍ਮਤੁਃ ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸਂਧਾਯ ਬਿਭ੍ਯਤਾ ਤਾਰਕਾਸੁਰਾਤ੍
ਪਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੇਵੀ, ਦੋਵੇਂ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ; ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ—
ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾਭਿषੇਕਂ ਚ ਸੇਨਾਪਤ੍ਯੇ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ਪੁਤ੍ਰਮਨ੍ਤਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਦ੍ਵਿषਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇਵਤਾ ਨੇ—
ਸ੍ਵਯਮਂਤਰ੍ਹਿਤੇਨੈਵ ਸ੍ਕਨ੍ਦਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ਤਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਭੇਦਿਨ੍ਯਾ ਯੁਧਿ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਯਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਲੁਕ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਕੰਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
ਛੇਦਿਤਂ ਤਾਰਕਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰਭਿਯਾ ਸਹ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਹਰਿਧਾਤृਮੁਖਾਃ ਸੁਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਤਾਰਕ ਦਾ ਸਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਹਰਿ ਤੇ ਧਾਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਤਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਧਿਪਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰਾਵਣੋ ਬਲਗਰ੍ਵਿਤਃ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਸ੍ਵਭੁਜੈਰ੍ਦੀਰ੍ਘੈਃ ਕੈਲਾਸਂ ਗਿਰਿਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਦਾਗੋ ऽਸਹਮਾਨਸ੍ਯ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ ਪਦਾਂਗੁष੍ਠਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਾਨ੍ਮਮਜ੍ਜ ਮृਦਿਤੋ ਭੁਵਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਹਲਕੀ ਹਿਲਾਵਟ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਟੋਃ ਕੇਨਚਿਦਰ੍ਥੇਨ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਗਤਾਯੁषਃ ਤ੍ਵਰਯਾਗਤ੍ਯ ਦੇਵੇਨ ਪਾਦਾਂਤਂ ਗਮਿਤੋਨ੍ਤਕਃ
ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਤਕ—ਜੋ ਜਿੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਦੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਵਾਹਨਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵृषੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਡਵਾਨਲਃ ਸਗਲਗ੍ਰਹਮਾਨੀਤਸ੍ਤਤੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯੇਕੋਦਕਂ ਜਗਤ੍
ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ, ਵੱਡੇ ਬਲਦ, ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੈ।
ਅਲੋਕਵਿਦਿਤੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵृਤ੍ਤੈਰਾਨਨ੍ਦਸੁਨ੍ਦਰੈਃ ਅਂਗਹਾਰਸ੍ਵਸੇਨੇਦਮਸਕृਚ੍ਚਾਲਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਕੰਮ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲ ਗਈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਏਵ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਮਨੁਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਚੇਚ੍ਛਿਵਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪੂਰਯੇਦੇਵ ਕਥਂ ਸ਼ਕ੍ਤੇਨ ਮੋਚਯੇਤ੍
ਜੇ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੇ?
ਅਨਾਦਿਕਰ੍ਮ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮਪਿ ਨਾਤ੍ਰ ਨਿਯਾਮਕਮ੍ ਕਾਰਣਂ ਖਲੁ ਕਰ੍ਮਾਪਿ ਭਵੇਦੀਸ਼੍ਵਰਕਾਰਿਤਮ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਨਿਰਣੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਵਾਏ ਹੋਏ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਹੇਤੁਕਾਰਕਮ੍ ਯਥਾ ਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨਿਵਰ੍ਤੇਤ ਤਥਾ ਕਥਯ ਮਾਰੁਤ
ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਆ ਪਵਨ, ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਛੇਤੀ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਨੇ ਸਂਸ਼ਯਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਹੇਤੁਚੋਦਿਤੈਃ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾ ਹਿ ਨ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ਸਾਧੁਬੁਦ੍ਧਿषੁ
ਵੈਦਿਕ ਜਨੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਸੰਦੇਹ ਠੀਕ ਹਨ; ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ।
ਪ੍ਰਮਣਮਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਤਾਮ੍ਮੋਹਨਿਵਰ੍ਤਕਮ੍ ਅਸਤਾਂ ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾਭਾਵਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਹ ਸਾਧਨ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੰਦਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੋਰ ਹੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਾਨੁਗ੍ਰਹਮਨ੍ਤਰਾ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਸਾਧੁ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੇ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਃ ਪਰਾਨੁਗ੍ਰਹਕਰ੍ਮਣਿ ਅਨ੍ਯਥਾ ਨਿਸ੍ਸ੍ਵਭਵੇਨ ਨ ਕਿਮਪ੍ਯਨੁਗृਹ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ; ਹੋਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਾਤ੍ਮਕਂ ਜਗਤ੍ ਪਰਸ੍ਯਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪਤ੍ਯੁਰਾਜ੍ਞਾਸਮਨ੍ਵਯਃ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਪਸ਼ੁ ਤੇ ਬੰਧਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਸਰਵੋਚ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਤਿਰਾਜ੍ਞਾਪਕਃ ਸਰ੍ਵਮਨੁਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਦਰ੍ਥਮਰ੍ਥਸ੍ਵੀਕਾਰੇ ਪਰਤਂਤ੍ਰਃ ਕਥਂ ਸ਼ਿਵਃ
ਮਾਲਕ, ਜੋ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ?
ਅਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਨਪੇਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਹਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਨੁਗ੍ਰਹਃ ਅਤਃ ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਾਨਨਪੇਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ 'ਸਵਤੰਤਰਤਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਪੁਨਰਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਪਰਤਂਤ੍ਰਂ ਤਦਿष੍ਯਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਦृਤੇ ਤਸ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤ੍ਯੋਰਨਨ੍ਵਯਾਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ।
ਮੂਰ੍ਤਾਤ੍ਮਨੋ ऽਪ੍ਯਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਾਜ੍ਞਾਨਨਿਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰ੍ਨ ਕਿਂਚਿਦਿਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕਿਰਪਾ ਹਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯੇਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ ऽਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਸਕਲੇਨਾਪਿ ਨਿष੍ਕਲਃ ਸ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ੈਵਮੂਰ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯੁਪਚਰ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੈਵ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯਸੌ ਨਿष੍ਕਲਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛਿਵਃ ਪਰਮਕਾਰਣਮ੍ ਸਾਕਾਰੇਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯਨੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਪ੍ਰਮਾਣਗਮ੍ਯਤਾਮਾਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵੋਪਪਾਦਕਮ੍ ਨ ਤਾਵਤਾਤ੍ਰੋਪੇਕ੍ਸ਼ਾਧੀਰੁਪਲਕ੍ਸ਼ਣਮਂਤਰਾ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪੇਖਾ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੋਪਮੋਲ੍ਵਣਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰੇਵ ਹਿ ਕਾਚਨ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਪਰਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰੂਪ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ; ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਾष੍ਠੇष੍ਵਨਾਰੂਢੋ ਨ ਵਹ੍ਨਿਰੁਪਲਭ੍ਯਤੇ ਏਵਂ ਸ਼ਿਵੋ ऽਪਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨ੍ਯਨਾਰੂਢ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਦਿੱਸਦੀ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਰੂਪ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਯਥਾਗ੍ਨਿਮਾਨਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਜ੍ਵਲਤ੍ਕਾष੍ਠਾਦृਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਨਾਗ੍ਨਿਰਾਨੀਯਤੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਜਿਵੇਂ 'ਅੱਗ ਲਿਆਓ' ਕਹਿਣ ਤੇ ਅੱਗ ਸਿਰਫ਼ ਜਲਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।