ਨਦੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚ ਸ ਮਂਡਿਤਃ ਪਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰਮ੍ਯੈਸ੍ਸ੍ਫੀਤੈਰ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਨੇ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਰਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਬੀਜਪ੍ਰਭਵ ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗ੍ਰਹੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਕਂਧਮਹਾਸ਼ਾਖ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਂਤਰਕੋਟਰਃ ਮਹਾਭੂਤਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਾਮਲਪਲ੍ਲਵਃ
ਬੁੱਧੀ ਵੱਡੀ ਟਾਹਲੀ ਵਾਂਗ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅੰਦਰਲੇ ਖੋਹ, ਮਹਾ-ਤੱਤ ਦੀ ਮਾਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਤੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸੁਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਃ ਸੁਖਦੁਃਖਫਲੋਦਯਃ ਆਜੀਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੜ, ਉਹ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵ੍ਰਖ ਹੈ।
ਦ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਦਂਤਿ ਖਂ ਵੈ ਨਾਭਿਂ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚਰਣੌ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਚ ਸੋ ऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਣੇਤਾ
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਨਾਭੀ ਅਕਾਸ਼, ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਕੰਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਹਨ; ਇਹ ਅਗੋਚਰ ਆਤਮਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਸ੍ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼ਸਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗਾਤ੍ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਉਰੁਭ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾ ਗਾਤ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਃ
ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਅੱਗੇਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, رانਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ; ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ।
ਭਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯੋ ਨਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਭਵ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਲੋਂ ਚਤੁਰਮੁਖ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦੇਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦੀਪ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਲਧਰੋ ਹਰਃ ਕਾਲਾਤ੍ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕਪਰ੍ਦੀ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵਿਰੂਪਾਖ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਰਾ, ਕਾਲ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ—
ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਮਿਮਂ ਲੋਕਂ ਸਵਿष੍ਣੁਮਪਿ ਪਾਵਕਮ੍ ਯਃ ਸਂਹਰਤਿ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਯੁਗਾਂਤੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਸਮੇਤ ਸਬ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਕੁਰੁਤੋ ਭਯਾਤ੍ ਲੋਕਸਂਕੋਚਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਤੌ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੌ
ਜਿਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਡਰ ਕਰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਯੋ ऽਯਂ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਕਾਦਂਗਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੂ ਪੁਰਾਸृਜਤ੍ ਸ ਏਵ ਹਿ ਤਯੋਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸ ਕਥਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿਦੇਵਃ ਪੁਰਾਤਨਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਚ੍ਛਂਭੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ
ਤਾਂ ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ, ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ੰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯੈਤੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਸृष੍ਟੌ ਪਰਸ੍ਪਰਸ੍ਯਾਂਗਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਾਗਪਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ
ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦਰ ਤੋਂ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਥਂ ਪੁਨਰਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਹੇਤੁਭੂਤਯੋਃ ਗੁਣਪ੍ਰਧਾਨਭਾਵੇਨ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ ਪਰਸ੍ਪਰਾਤ੍
ਤਾਂ ਫਿਰ, ਜਿਹੜੇ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਉਹ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ?
ਨਾਪृष੍ਟਂ ਭਵਤਾ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਕਥਂਚਨ ਭਗਵਚ੍ਛਿष੍ਯਭੂਤੇਨ ਭਵਤਾ ਸਕਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਅਣਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੁਨੀਨਾਮਵਦਦ੍ਵਿਭੁਃ ਵਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਲਵਸ੍ਤਾਤ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਸਦ੍ਯਸ਼ਃ
ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਮੁਨੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਸ੍ਥਾਨੇ ਪृष੍ਟਮਿਦਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਕੋਵਿਦੈਃ ਇਦਮੇਵ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟੋ ਮਮ ਪ੍ਰਾਹ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੁਸੀਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਦਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਰੁਦ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ ਯਥਾ ਚ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਰੁਦਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇ ਕਾਰਣਾਤ੍ਮਾਨੋ ਜਤਾਸ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤ੍ਯਂਤਹੇਤਵਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ, ਸਿੱਧਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ।
ਪਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਭਾਵਿਤਾਃ ਤਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾਧਿष੍ਠਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਕਰਣਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਉੱਚੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯਮਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰਯੋਪਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਗੇ ਹਰਿਸ੍ਤ੍ਰਾਣੇ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਹਰਣੇ ਤਥਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ, ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਲਈ।
ਤਥਾਪ੍ਯਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਾਦਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯਾਸ਼ਿਨਃ ਤਪਸਾ ਤੋषਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਂ ਪਿਤਰਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵਧਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਾਯਣੌ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇ ऽਸृਜਤ੍
ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਰੁਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਾਏਣ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਵਿष੍ਣੂ ਜਗਨ੍ਮਯਃ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਰੁਦ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਸृਜਤ੍ਪੁਨਃ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਮੁੜ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਨਾਰਾਯਣਂ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਸृਜਤ੍ਪੁਨਃ ਏਵਂ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਚਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰੇਣ ਜਾਯਂਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਹਿਤੈषਿਣਃ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਸਮੁਦ੍ਭਵਾਤ੍ ਸ਼ृਣੁ ਤੇषਾਂ ਕਥਾਂ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਮੋਚਿਨੀਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਜੋਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪੇ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇ ਵृਤ੍ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ਪੁਰਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਮ ਕਲ੍ਪੇ ਵੈ ਮੇਘਵਾਹਨੇ
ਉਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਾਯਣ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਘਵਾਹਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਮੇਘੋ ਭੂਤ੍ਵਾਵਹਦ੍ਧਰਾਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਂ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਮੇਘ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਸ੍ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਵ੍ਯਯਾਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਤਦਾ
ਸਭ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੇ ਅਤਮਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਅਤਮਾ ਬਣ ਗਿਆ।