ਅਥ ਦੇਵਾਸੁਰਪਿਤ੍ਃਨ੍ ਮਨੁष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਸਹ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰਂਭਸ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵੈ ਵਿਧਿਃ
ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ—ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਮਾਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਮਯੂਯੁਜਤ੍ ਮੁਖਾਦਜਨਯਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਪਿਤ੍ਃਂਸ਼੍ਚੈਵੋਪਪਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਰਚਨਾ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ; ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
ਜਘਨਾਦਸੁਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਨਾਦਪਿ ਮਾਨੁषਾਨ੍ ਅਵਸ੍ਕਰੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਜਘਣ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ, ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਮਲ ਤੋਂ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਮੋਰਜਃਪ੍ਰਾਯਾ ਬਲਿਨਸ੍ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ਸਰ੍ਪਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਥਾ ਭੂਤਾ ਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਸਂਪ੍ਰਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਕਤਵਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਪ, ਯਕਸ਼, ਭੂਤ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਯਾਂਸਿ ਪਕ੍ਸ਼ਤਃ ਸृष੍ਟਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਵਕ੍ਸ਼ਸੋ ऽਸृਜਤ੍ ਮੁਖਤੋਜਾਂਸ੍ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦੁਰਗਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਮਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਤੋਂ ਪੰਛੀ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਪੰਖੀ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਤਂਗਾਨ੍ ਸ਼ਰਭਾਨ੍ ਗਵਯਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਸ਼ਰਭ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਔषਧ੍ਯਃ ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਰੋਮਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਚ ऋਚਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਸਾਮ ਰਥਂਤਰਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਮੂਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਗਾਯਤਰੀ, ਰਿਕ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ ਸਾਮ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰੀ ਵੀ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਂ ਚ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਪ੍ਰਥਮਾਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ ਯਜੂਂषਿ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਂ ਛਂਦਃਸ੍ਤੋਮਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਯਜੁਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤੋਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਬृਹਤ੍ਸਾਮ ਤਥੋਕ੍ਥਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ ਸਾਮਾਨਿ ਜਗਤੀਛਂਦਃ ਸ੍ਤੋਮਂ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਂ ਤਥਾ
ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤਸਾਮ, ਉਕਥ, ਸਾਮ ਗੀਤ, ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਤੇ ਸਤਾਰਾਂਵਾਂ ਸਤੋਮ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵੈਰੂਪ੍ਯਮਤਿਰਾਤ੍ਰਂ ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਦਸृਜਨ੍ ਮੁਖਾਤ੍ ਏਕਵਿਂਸ਼ਮਥਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਾਣਮੇਵ ਚ
ਉਸਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵੈਰੂਪਿਆ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਇਕਵੀਹਾਂ ਅਥਰਵ ਅਤੇ ਆਪਤੋਰੀਆਮ ਯਜਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਅਨੁष੍ਟੁਭਂ ਸ ਵੈਰਾਜਮੁਤ੍ਤਰਾਦਸृਜਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਤੇ ਵੈਰਾਜ ਛੰਦ ਨਿਕਲੇ; ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਗਂਧਰ੍ਵਾਸ੍ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਃ ਨਰਕਿਨ੍ਨਰਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਯਃਪਸ਼ੁਮृਗੋਰਗਾਃ
ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮਨੁੱਖ, ਕਿੰਨਰ, ਰਾਖਸ਼, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਸੱਪ ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਵ੍ਯਯਂ ਚੈਵ ਯਦਿਦਂ ਸ੍ਥਾਣੁਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮਮ੍ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृष੍ਟਾਨਿ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ
ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ-ਫਿਰਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਸਥਾਣੁ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੇ ਕਰਮ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਏ।
ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਂਤੇ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਂਸ੍ਰੇ ਮृਦੁਕ੍ਰੂਰੇ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵृਤਾਨृਤੇ
ਉਹੀ ਕਰਮ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਹਿੰਸਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਹਿੰਸਕ, ਨਰਮ ਜਾਂ ਕਠੋਰ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਅਧਰਮ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ।
ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਾਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਂਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਚਤੇ ਮਹਾਭੂਤੇषੁ ਨਾਨਾਤ੍ਵਮਿਂਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇषੁ ਮੁਕ੍ਤਿषੁ
ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜੀਵ ਉਹੀ ਸੁਭਾਵ ਅਪਣਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਹਾ-ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨਿਯੋਗਂ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਧਾਤੈਵ ਵ੍ਯਦਧਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ਨਾਮ ਰੂਪਂ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਨਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ।
ਵੇਦਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯ ਏਵਾਦੌ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ऽਸੌ ਪਿਤਾਮਹਃ ਆਰ੍षਾਣਿ ਚੈਵ ਨਾਮਾਨਿ ਯਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦੇषੁ ਵृਤ੍ਤਯਃ
ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੂਸਮ ਬਣਾਏ।
ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਂਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਾਂ ਤਾਨ੍ਯੇਵੈਭ੍ਯੋ ਦਦਾਵਜਃ ਯਥਰ੍ਤਾਵृਤੁਲਿਂਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯਯੇ
ਹਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਰੂਪ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਤੇ।
ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਭਾਵਾ ਯੁਗਾਦਿषੁ ਇਤ੍ਯੇष ਕਰਣੋਦ੍ਭੂਤੋ ਲੋਕਸਰ੍ਗਸ੍ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਃ
ਉਹੀ ਰੂਪ ਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਹਦਾਦ੍ਯੋਵਿਸ਼ੇषਾਂਤੋ ਵਿਕਾਰਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਭਾਜੁष੍ਟੋ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਂਡਿਤਃ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਬਦਲਾਵ, ਮਹਾ-ਤੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਦੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚ ਸ ਮਂਡਿਤਃ ਪਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰਮ੍ਯੈਸ੍ਸ੍ਫੀਤੈਰ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਨੇ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਰਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਬੀਜਪ੍ਰਭਵ ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗ੍ਰਹੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਕਂਧਮਹਾਸ਼ਾਖ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਂਤਰਕੋਟਰਃ ਮਹਾਭੂਤਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਾਮਲਪਲ੍ਲਵਃ
ਬੁੱਧੀ ਵੱਡੀ ਟਾਹਲੀ ਵਾਂਗ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅੰਦਰਲੇ ਖੋਹ, ਮਹਾ-ਤੱਤ ਦੀ ਮਾਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਤੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸੁਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਃ ਸੁਖਦੁਃਖਫਲੋਦਯਃ ਆਜੀਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੜ, ਉਹ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵ੍ਰਖ ਹੈ।
ਦ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਦਂਤਿ ਖਂ ਵੈ ਨਾਭਿਂ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚਰਣੌ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਚ ਸੋ ऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਣੇਤਾ
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਨਾਭੀ ਅਕਾਸ਼, ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਕੰਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਹਨ; ਇਹ ਅਗੋਚਰ ਆਤਮਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਸ੍ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼ਸਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗਾਤ੍ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਉਰੁਭ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾ ਗਾਤ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਃ
ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਅੱਗੇਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, رانਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ; ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ।
ਭਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਮੁਖਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯੋ ਨਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਭਵ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਲੋਂ ਚਤੁਰਮੁਖ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦੇਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦੀਪ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਲਧਰੋ ਹਰਃ ਕਾਲਾਤ੍ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕਪਰ੍ਦੀ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵਿਰੂਪਾਖ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਰਾ, ਕਾਲ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ—
ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਮਿਮਂ ਲੋਕਂ ਸਵਿष੍ਣੁਮਪਿ ਪਾਵਕਮ੍ ਯਃ ਸਂਹਰਤਿ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਯੁਗਾਂਤੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਸਮੇਤ ਸਬ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਕੁਰੁਤੋ ਭਯਾਤ੍ ਲੋਕਸਂਕੋਚਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਤੌ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੌ
ਜਿਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਡਰ ਕਰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—