ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ਤਤਃ ਸ੍ਵਲਿਂਗਚਿਹ੍ਨਤ੍ਵਾਤ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭਤੋ ਨਿष੍ਕਲਂ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਲਿਂਗਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਜਗਤਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ, ਥੰਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸਕਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲਿੰਗ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਨਿष੍ਕਲਂ ਲਿਂਗਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਸਕਲਂ ਚ ਤਥਾ ਬੇਰਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਨਿਰਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਬੇਰਾ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਾਨ੍ਯੇषਃ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਬੇਰਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ ਤਤ੍ਤਦ੍ਬੇਰਂ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਭੋਗਪ੍ਰਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਲਿਂਗਬੇਰਤ੍ਵਂ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਰਾ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਬੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਭੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਲਿੰਗ-ਬੇਰਾ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਕਦਾਚਿਦ੍ਯੋਗੀਂਦ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿषਧਰਾਸਨਃ ਸੁष੍ਵਾਪ ਪਰਯਾ ਭੂਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਾਨੁਗੈਰਪਿ ਸਂਵृਤਃ
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੱਪ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰਃ ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ਪੁਂਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਯਨਂ ਸਰ੍ਵਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਥੇ ਯਾਦੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੇਜ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਵਚ੍ਛੇषੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਮਪਿ ਦृਪ੍ਤਵਤ੍ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਵਤ੍ਸ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤਵ ਨਾਥਮਿਹਾਗਤਮ੍
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਉਠ, ਬੱਚੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ ਇਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਗਤਂ ਗੁਰੁਮਾਰਾਧ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੋ ਦृਪ੍ਤਵਚ੍ਚਰੇਤ੍ ਦ੍ਰੋਹਿਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਢਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੋਖੀ ਤੇ ਮੂਰਖ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬਹਿਃ ਸ਼ਾਂਤਵਦਾਚਰਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ੍ਸ ਤਿष੍ਠ ਪੀਠਮਿਤੋ ਵਿਸ਼
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਵਰਤਿਆ: 'ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਬੱਚੇ, ਬੈਠ ਜਾ, ਇਹ ਪੀਠ ਲੈ।'
ਕਿਮੁ ਤੇ ਵ੍ਯਾਗ੍ਰਵਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਭਾਤਿ ਵਿषਮੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਵਤ੍ਸ ਵਿष੍ਣੋ ਮਹਾਮਾਨਮਾਗਤਂ ਕਾਲਵੇਗਤਃ
ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ? ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ।
ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ ਜਗਤਃ ਪਾਤਾ ਚ ਤਵ ਵਤ੍ਸਕ ਮਤ੍ਸ੍ਥਂ ਜਗਦਿਦਂ ਵਤ੍ਸ ਮਨੁषੇ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਚੋਰਵਤ੍
ਬੱਚੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ।
ਮਨ੍ਨਾਭਿਕਮਲਾਜ੍ਜਾਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਾषਸੇ ਵृਥਾ ਏਵਂ ਹਿ ਵਦਤੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੁਗ੍ਧਯੋਰਜਯੋਸ੍ਤਦਾ
ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਪਰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਮੂਰਖ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਨੇ ਉਥੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ—
ਅਹਮੇਵ ਬਰੋ ਨ ਤ੍ਵਮਹਂ ਪ੍ਰਭੁਰਹਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਹਂਤੁਕਾਮੌ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਸਮਰੋਦ੍ਯਮਮ੍
'ਮੈਂ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ।' ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਯੁਯੁਧਾਤੇ ऽਮਰੌ ਵੀਰੌ ਹਂਸਪਕ੍ਸ਼ੀਂਦ੍ਰਵਾਹਨੌ ਵੈਰਂਚ੍ਯਾ ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਚੈਵਂ ਮਿਥੋ ਯੁਯੁਧਿਰੇ ਤਦਾ
ਉਹ ਦੋ ਅਮਰ ਯੋਧੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪਏ।
ਤਾਵਦ੍ਵਿਮਾਨਗਤਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵੈ ਦੇਵਜਾਤਯਃ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਵਃ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਃ ਸਮਰਂ ਤਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਜ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਅਜੋਬਾ ਜੰਗ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪਂਤਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਾਣਿ ਪਸ਼੍ਯਂਤਃ ਸ੍ਵੈਰਮਂਬਰੇ ਸੁਪਰ੍ਣਵਾਹਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਗਰੁੜ ਤੇ ਸਵਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੁਮੋਚ ਬਾਣਾਨਸਹਾਨਸ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ ਮੁਮੋਚਾ ऽਥ ਵਿਧਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਿष੍ਣੋਰੁਰਸਿ ਦੁਃਸਹਾਨ੍
ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਬੇਅੰਤ ਤੀਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਬਾਣਾਨਨਲਸਂਕਾਸ਼ਾਨਸ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਪष੍ਟਂ ਤਯੋਃ ਸਮਰਗੋਚਰਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਕਈ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵਾਕਈ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।