ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ ਤਥਾਪਿ ਕ੍ਵਾਪਿ ਕੇਨਾਪਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇष ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਨੈਵਾਯਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਨਾਪਰੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰਪਿ
ਉਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਇੰਦ੍ਰੀ ਨਾਲ।
ਨ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨ ਪੁਮਾਨੇष ਨੈਵ ਚਾਪਿ ਨਪੁਂਸਕਃ ਨੈਵੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਪਿ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਨਾਧਸ੍ਤਾਨ੍ਨ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ
ਉਹ ਨਾਂ ਔਰਤ ਹੈ, ਨਾਂ ਮਰਦ, ਨਾਂ ਹੀ ਨਪੁੰਸਕ; ਨਾਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਨਾਂ ਪਾਰ, ਨਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ।
ਅਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਚਲੇषੁ ਸ੍ਥਾਣੁਮਵ੍ਯਯਮ੍ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਂ ਧੀਰੋ ਨਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਮਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਪਰ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਅਟੱਲ ਹੈ—ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਿੰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਪੁਰੁषੋ ਦੇਹਤਃ ਪृਥਕ੍ ਅਪृਥਗ੍ਯੇ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਹ੍ਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤੇषੁ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਯਚ੍ਛਰੀਰਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਮਵਸ਼ਂ ਦੁਃਖਮਧ੍ਰੁਵਂ ਨ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਬੇਬਸ, ਦੁੱਖਦਾਈ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਇਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਪਦਾਂ ਵੀਜਭੂਤੇਨ ਪੁਰੁषਸ੍ਤੇਨ ਸਂਯੁਤਃ ਸੁਖੀ ਦੁਃਖੀ ਚ ਮੂਢਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਸ਼, ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਭਿਰਾਪ੍ਲਵਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਜਨਯਤ੍ਯਂਕੁਰਂ ਯਥਾ ਆਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪ੍ਲਾਵਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਦੇਹਂ ਜਨਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਖੇਤ ਅੰਕੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਕਰਮ ਸਰੀਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਂਤਮਸੁਖਾਵਾਸਾਸ੍ਸ੍ਮृਤਾਸ਼੍ਚੈਕਾਂਤਮृਤ੍ਯਵਃ ਅਨਾਗਤਾ ਅਤੀਤਾਸ਼੍ਚ ਤਨਵੋ ऽਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਅਤਿ ਸੁਖ ਦੇ ਵਾਸ ਤੇ ਪੂਰਨ ਮੌਤਾਂ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ—ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ।
ਆਗਤ੍ਯਾਗਤ੍ਯ ਸ਼ੀਰ੍ਣੇषੁ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ ਅਤ੍ਯਂਤਵਸਤਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਕੇਨਾਪਿ ਚ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਦ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਛਾਦਿਤਸ਼੍ਚ ਵਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੈਰੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਚਂਦ੍ਰਬਿਂਬਵਦਾਕਾਸ਼ੇ ਤਰਲੈਰਭ੍ਰਸਂਚਯੈਃ
ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਹਲੇਰੇ ਨਾਲ, ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਦੇਹਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾ ਵृਤ੍ਤਿਰਿਹਾਤ੍ਮਨਃ ਅष੍ਟਾਪਦਪਰਿਕ੍ਸ਼ੇਪੇ ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਰੇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਕਈ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਟਾਪਦ ਦੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੇ ਦੀ ਚਾਲ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਵਾਸ੍ਯ ਭਵਿਤਾ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਸੌ ਭਵਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਪਥਿ ਸਂਗਮ ਏਵਾਯਂ ਦਾਰੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਬਂਧੁਭਿਃ
ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜੋ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਕਤੀ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਾष੍ਠਂ ਚ ਕਾष੍ਠਂ ਚ ਸਮੇਯਾਤਾਂ ਮਹੋਦਧੌ ਸਮੇਤ੍ਯ ਚ ਵ੍ਯਪੇਯਾਤਾਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੂਤਸਮਾਗਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਤਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤੌ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਪਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਵੁਭੌ ਤਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਇਕ ਜੀਵ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਰੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਂਤਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਪਸ਼ੂਨਾਮੇਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੇਤਨ੍ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡੋਲ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ 'ਪਸ਼ੂ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ ਏष ਬਧ੍ਯਤੇ ਪਾਸ਼ੈਃ ਸੁਖਦੁਃਖਾਸ਼ਨਃ ਪਸ਼ੁਃ ਲੀਲਾਸਾਧਨਭੂਤੋ ਯ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੇਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞੋ ਜਂਤੁਰਨੀਸ਼ੋ ऽਯਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ ਈਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਾ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮੇਵ ਵਾ
ਇਹ ਅਗਿਆਨੀ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੰਨਤ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯਾਨਿਲਵਚੋ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਵਾਯੁਂ ਸ਼ੈਵਾਗਮਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹਵਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਵਾਯੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਅਗਮ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ।
ਯੋ ऽਯਂ ਪਸ਼ੁਰਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਸ਼ ਉਦਾਹृਤਃ ਅਭ੍ਯਾਂ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕੋਯਮਸ੍ਤਿ ਤਯੋਃ ਪਤਿਃ
ਜੋ 'ਪਸ਼ੂ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜੋ 'ਪਾਸ਼' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਅਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਰ੍ਯਂਤਰਮਣੀਯਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਃ ਪਤਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਾਤਾ ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਵਿਮੋਚਨਃ
ਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਭਾਵੇ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸृष੍ਟਿਰੇषਾ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ਅਚੇਤਨਤ੍ਵਾਦਜ੍ਞਾਨਾਦਨਯੋਃ ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਯੋਃ
ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪਾਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਜੜ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨਪਰਮਾਣ੍ਵਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ਕਿਂਚਿਦਚੇਤਨਮ੍ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤृਕਂ ਸ੍ਵਯਂ ਦृष੍ਟਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤੱਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਜੜ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਾਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਗਚ੍ਚ ਕਰ੍ਤृਸਾਪੇਕ੍ਸ਼ਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਾਵਯਵਂ ਯਤਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਪਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਯੋਃ
ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਇਕ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਕਰਤਾ ਦਾ ਹੱਕ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੈ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਪਸ਼ੋਰਪਿ ਚ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਪਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੇਰਣਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ਅਯਥਾਕਰਣਜ੍ਞਾਨਮਂਧਸ੍ਯ ਗਮਨਂ ਯਥਾ
ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪृਥਙ੍ਮਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾਰਂ ਤਤਃ ਪृਥਕ੍ ਅਸੌ ਜੁष੍ਟਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਹ੍ਯਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੋਃ ਪਾਸ਼ਸ੍ਯ ਪਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ऽਸ੍ਤਿ ਪਦਂ ਪਰਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਦ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਵ ਯੋਨਿਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪਸ਼ੂ, ਪਾਸ਼ ਤੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤਮੇਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤਯਂ ਕ੍ਸ਼ਰਮਕ੍ਸ਼ਰਮੇਵ ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਬਿਭਰ੍ਤੀਸ਼ੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਮੋਚਕਃ
ਇਹ ਦੋ—ਨਾਸਵਾਨ ਤੇ ਅਨਾਸਵਾਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ—ਇਕਠੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ।
ਭੋਕ੍ਤਾ ਭੋਗ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਰਯਿਤਾ ਮਂਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਵਿਜਾਨਦ੍ਭਿਰ੍ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਕਿਂਚਨਃ
ਭੋਗੀ, ਭੋਗ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ, ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਤਿਲੇषੁ ਵਾ ਯਥਾ ਤੈਲਂ ਦਧ੍ਨਿ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰਰ੍ਪਿਤਮ੍ ਯਥਾਪਃ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਯਥਾਰਣ੍ਯਾਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਤਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ, ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਘੀ, ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,