ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵੇਦਸਂਮਿਤਮ੍ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਣਵਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਭਕਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਸਿੱਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਨ੍ਯਾਯਸਂਯੁਕ੍ਤੈ ਰਾਗਮਾਰ੍ਥੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਕਥਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਸ਼ਬਦ, ਅਰਥ ਤੇ ਨਿਆਯ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਾਗ-ਮਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਯੂ ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤਕਲਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪੁਰਾਣਾਨੁਕ੍ਰਮਂ ਤਥਾ ਤਤ੍ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੇ ਥਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧਤਾ, ਤੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਅਂਗਾਨਿ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੀਮਾਂਸਾਨ੍ਯਾਯਵਿਸ੍ਤਰਃ ਪੁਰਾਣਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚੇਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਚਾਰ ਵੇਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਤੇ ਨਿਆਯ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਪੁਰਾਣਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੇ ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ,
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦੋ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੋ ਗਾਂਧਰ੍ਵਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਅਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵੇਦ, ਗਾਂਧਰਵ, ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਮੇਤਾਸਾਂ ਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਆਦਿਕਰ੍ਤਾ ਕਵਿਸ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛੂਲਪਾਣਿਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰਚੈਤਾ, ਕਵੀ, ਸਿੱਧਾ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਹਿ ਸਰ੍ਵਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਿਦਧੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਮਗ੍ਰੇ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਥਮਪੁਤ੍ਰਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਵਿਸ਼੍ਵਯੋਨਯੇ ਵਿਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚੇਮਾ ਦਦੌ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਪਾਲਨਾਯ ਹਰਿਂ ਦੇਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਦਦੌ ਤਤਃ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਨਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪਾਤਾਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਪਿ ਹਿ
ਫਿਰ, ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੱਧਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
ਲਬ੍ਧਵਿਦ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਜਾਸृष੍ਟਿਂ ਵਿਤਨ੍ਵਤਾ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਅਨਂਤਰਂ ਤੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਨ੍ਮੁਖਾਦਭਵਤ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਵੇਦ ਨਿਕਲੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਯਦਾਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਨਾਧਿਗਂਤੁਂ ਪ੍ਰਜਾ ਭੁਵਿ ਤਦਾ ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਸਾਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਨਿਯੋਗਤਃ
ਜਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਪਰਾਂਤੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਂਭਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਵ੍ਯਾਸਨਾਮ੍ਨਾ ਚਰਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਤੀਰ੍ਯ ਮਹੀਤਲੇ
ਹਰ ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਅਾਸ ਨਾਮ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਖ੍ਯਯਾ ਅਰਣ੍ਯਾਮਿਵ ਹਵ੍ਯਾਸ਼ੀ ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਮਜਾਯਤ
ਇਸ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਸਤਯਵਤੀ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਵੈਪਾਯਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸ ਪੁਨਰ੍ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਕृਤਵਾਨ੍ਮੁਨਿਃ ਵ੍ਯਸ੍ਤਵੇਦਤਯਾ ਲੋਕੇ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਵੰਡਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਨਾਞ੍ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਤਚ੍ਛਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ ਸਾਂਗੋਪਣਿषਦਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਨ ਚੇਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਸਂਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਸ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਚਾਰੇ ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸਚਮੁਚ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵੇਦਂ ਸਮੁਪਬृਂਹਯੇਤ੍ ਬਿਭੇਤ੍ਯਲ੍ਪਸ਼੍ਰੁਤਾਦ੍ਵੇਦੋ ਮਾਮਯਂ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਤਿ
ਵੇਦ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵੇਦ ਡਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵਾਂ।
ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਂਤਰਾਣਿ ਚ ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਪੁਰਾਣਂ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵੰਸ਼, ਮਨਵਾਂਤਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ—ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਲੱਛਣ ਹਨ।
ਦਸ਼ਧਾ ਚਾष੍ਟਧਾ ਚੈਤਤ੍ਪੁਰਾਣਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ ਬृਹਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪ੍ਰਭੇਦੇਨ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ਤਮੈਃ
ਪੁਰਾਣਾ ਦਸ ਤੇ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਭੇਦ ਨਾਲ, ਤੱਤ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਸ਼ੈਵਂ ਭਾਗਵਤਂ ਤਥਾ ਭਵਿष੍ਯਂ ਨਾਰਦੀਯਂ ਚ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਦਮ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ, ਭਾਗਵਤ, ਭਵਿਸ਼ਯ, ਨਾਰਦ, ਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ—ਇਹ ਮੁੱਖ ਹਨ।
ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਂ ਲੈਂਗਂ ਵਾਰਾਹਮੇਵ ਚ ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਂ ਚ ਵਾਮਨਂ ਚੈਵ ਕੌਰ੍ਮ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਗਾਰੁਡਮ੍
ਅਗਨਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ, ਲਿੰਗ, ਵਾਰਾਹ, ਸਕੰਦ, ਵਾਮਨ, ਕੂਰਮ, ਮਤਸਯ ਤੇ ਗਾਰੁੜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਂ ਚੇਤਿ ਪੁਣ੍ਯੋ ऽਯਂ ਪੁਰਾਣਾਨਾਮਨੁਕ੍ਰਮਃ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੈਵਂ ਤੁਰੀਯਂ ਯਚ੍ਛਾਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕ੍ਰਮ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ ਚੌਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਂਥੋ ਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਦ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਂਹਿਤਮ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਤਚ੍ਛਿਵੇਨੈਵ ਤਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਇਸ 'ਚ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਲ ਨਿਭਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਦੁਕ੍ਤੇਨੈਵ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ਼ੈਵਾਸ੍ਤ੍ਰੈਵਰ੍ਣਿਕਾ ਨਰਾਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਮੁਕੁਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਞ੍ਚ੍ਛਿਵਮੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਇਸ 'ਚ ਦੱਸੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਰਣ ਲੈਣ।
ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯੈਵ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਰਣ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਦਿਦਂ ਸ਼ੈਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵੇਦਸਂਮਿਤਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਭੇਦਾਨ੍ਸਮਾਸੇਨ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ ਰੌਦ੍ਰਂ ਵੈਨਾਯਕਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਔਮਂ ਮਾਤृਪੁਰਾਣਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ਕਂ ਤਥਾ
ਇਹ ਹਨ: ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰ, ਰੌਦ੍ਰ, ਵਧੀਆ ਵੈਨਾਇਕ, ਔਮ, ਮਾਤ੍ਰੀ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਏਕਾਦਸ਼ਕ।
ਕੈਲਾਸਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਮੇਵ ਚ ਸਹਸ੍ਰਕੋਟਿਰੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਵਾਯਵੀਯਂ ਤਤਃਪਰਮ੍
ਕੈਲਾਸ, ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਹਸ੍ਰ-ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਯਵੀਯਾ—ਇਹ ਅਗਲੇ ਹਨ।