ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਦ੍ਧੂਲਨਂਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਂ ਚ ਧृਤ੍ਵਾਸ਼ੁਦ੍ਧਾਭਵਂਤਿਚ ਭਸ੍ਮਨੋਵਿਧਿਨਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਾਪਰਾਸ਼ਿਂਵਿਹਾਯ ਚ

ਭਸਮ ਨਾਲ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਧੂਲਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਸ੍ਮਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੋਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਤਕੈਃ ਵੀਰਹਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਹਤ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਭਸਮ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਵੀਰ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪਹਰਣਂ ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਪਰਨਿਨ੍ਦਾ ਪਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਹਰਣਂ ਪਰਪੀਡਨਮ੍

ਪਰਾਏ ਧਨ ਚੁਰਾਉਣਾ, ਪਰਾਏ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ, ਪਰਾਏ ਖੇਤ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ—

ਸਸ੍ਯਾਰਾਮਾਦਿਹਰਣਂ ਗृਹਦਾਹਾਦਿਕਰ੍ਮ ਚ ਗੋਹਿਰਣ੍ਯਮਹਿष੍ਯਾਦਿਤਿਲਕਮ੍ਬਲਵਾਸਸਾਮ੍

ਫਸਲ ਜਾਂ ਬਾਗ ਚੁਰਾਉਣਾ, ਘਰ ਸਾੜਨਾ, ਅਤੇ ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਮਹਿਸ, ਤਿਲ, ਕੰਬਲ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਚੁਰਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ—

ਅਨ੍ਨਧਾਨ੍ਯਜਲਾਦੀਨਾਂ ਨੀਚੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ਦਸ਼ਵੇਸ਼੍ਯਾਮਤਂਗੀषੁ ਵृषਲੀषੁ ਨਟੀषੁ ਚ

ਅੰਨ, ਧਾਨ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਹਾਥਣੀਆਂ, ਪਤਿਤ ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ—

ਰਜਸ੍ਵਲਾਸੁ ਕਨ੍ਯਾਸੁ ਵਿਧਵਾਸੁ ਚ ਮੈਥੁਨਮ੍ ਮਾਂਸਚਰ੍ਮਰਸਾਦੀਨਾਂ ਲਵਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਕ੍ਰਯਃ

ਮਹੀਨਾਵਾਲੀਆਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਮਾਸ, ਚਮੜੀ, ਗੁਦੇ ਜਾਂ ਨਮਕ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨੀ—

ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਂ ਕੂਟਵਾਦਸ਼੍ਚ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਮਿਥ੍ਯਾਭਿਲਾषਿਣਾਮ੍ ਏਵਮਾਦੀਨ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਵਿਧਾਨਿ ਚ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਵਿਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਧਾਰਣਾਤ੍

ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣਾ ਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣੀ—ਇਹ ਜਿਹੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪਹਰਣਂਸ਼ਿਵਨਿਂਦਾਚਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ ਨਿਂਦਾਚਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੈਰ੍ਨਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ—ਇਹ ਪਾਪ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਯਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਲਲਾਟੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਪਂਡ੍ਰਕਮ੍ ਸਚਾਂਡਾਲੋਪਿਸਂਪੂਜ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਃ

ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੁਦਰਾਖ ਹੈ ਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨਿਤੀਰ੍ਥਾਨਿਲੋਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਗਂਗਾਦ੍ਯਾਸ੍ਸਰਿਤਸ਼੍ਚਯੋਃ ਸ੍ਨਾਤੋਭਵਤਿਸਰ੍ਵਤ੍ਰਲਲਾਟੇਯਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਮ੍

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਗੰਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਕੋਟਿ ਮਹਾਮਂਤ੍ਰਾਃ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਮਂਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ੈਵਕੈਵਲ੍ਯਹੇਤਵਃ

ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਵੱਡੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ—

ਅਨ੍ਯੇ ਮਂਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਕਰਾਮੁਨੇ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤਸ੍ਯ ਵਸ਼੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਮ੍

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਂ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਜਨਯਿष੍ਯਤਾਮ੍ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਜਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾਮੁਦ੍ਧਰੇਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕृਤ੍

ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਖਿਲਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ਜੀਵਿਤਾਂਤੇ ਚ ਮਰਣਂ ਸੁਖੇਨੈਵ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ

ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਗੁਣੋਪੇਤਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਦਿਵ੍ਯਵਪੁਃ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਦਿਵ੍ਯਂਵਿਮਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯਦਿਵ੍ਯਤ੍ਰਿਦਸ਼ਸੇਵਿਤਮ੍

ਅੱਠ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂਸਰ੍ਵੇषਾਂਗਂਧਰ੍ਵਾਣਾਂਮਹੌਜਸਾਮ੍ ਇਂਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂਲੋਕੇषੁਚਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਬਲਵਾਨ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨ੍ਸੁਵਿਪੁਲਾਨ੍ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਨਾਂ ਪਦੇषੁ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮਾਸਾਦ੍ਯਤਤ੍ਰਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂਲਮੇਤ੍

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯੁषੋਮਾਨਂਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਭੋਗਾਨਨੇਕਸ਼ਃ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਲੋਕੇਲਭੇਦ੍ਭੋਗਂਯਾਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਤਾਤ੍ਯਯਃ

ਉੱਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਸੌ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲਬ੍ਧ੍ਵੇष੍ਟਂ ਕਾਮਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਸ਼ਿਵਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿਸਂਸ਼ਯੋਨਾਤ੍ਰਜਾਯਤੇ

ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਅਖੁੱਟ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸਰ੍ਵੋਪਨਿषਦਾਂਸਾਰਂਸਮਾਲੋਕ੍ਯਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਇਦਮੇਵ ਹਿ ਨਿਰ੍ਣੀਤਂ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਮ੍

ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਹੈ।

ਵਿਭੂਤਿਂਨਿਂਦਤੇਯੋਵੈਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸੋਨ੍ਯਜਾਤਕਃ ਯਾਤਿਚਨਰਕੇਘੋਰੇਯਾਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ

ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਭਸਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਯਜ੍ਞੇਜਪੇਹੋਮੇਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵੇਸੁਰਾਰ੍ਚਨੇ ਧृਤਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਃਪੂਤਾਤ੍ਮਾਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਤਿਮਾਨਵਃ

ਸ਼ਰਾਧ, ਯਜ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜਲਸ੍ਨਾਨਂ ਮਲਤ੍ਯਾਗੇਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਂਸਦਾਸ਼ੁਚਿ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਨਾਨਂਹਰੇਤ੍ਪਾਪਂਜ੍ਞਾਨਸ੍ਨਾਨੇਪਰਂਪਦਮ੍

ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁਯਤ੍ਫਲਮ੍ ਤਤ੍ਫਲਂਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਕਰੋਨਰਃ

ਜਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਂ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਂਦਿਨੇਦਿਨੇ ਭਸ੍ਮਰੂਪੀਸ਼ਿਵਃਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਸ੍ਮ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨਮ੍

ਰਾਖ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਖ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨਤਦੂਨਂਨਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂਨਤਦ੍ਦਾਨਂਜਪੋਨਸਃ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰੇਣਵਿਨਾਯੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਯਦਨੁष੍ਠਿਤਮ੍

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਧਿਆਨ, ਭਜਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਯਕਨ੍ਯਾਨਾਂਦੀਕ੍ਸ਼ਾਹੀਨਨृਣਾਂ ਤਥਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂਪਰਤੋਜਲਵਰ੍ਜਿਤਮ੍

ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਂ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂਨਿਯਤਮਾਨਸਃ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਃ ਸਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਯਸ੍ਯਾਂਗੇਨੈਵਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਏਕੋਪਿਬਹੁਪੁਣ੍ਯਦਃ ਤਸ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿਰਰ੍ਥਂਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਰਹਿਤੋ ਯਦਿ

ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੀ ਰੁਦਰਾਖ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।