ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

मुनयः शंसितात्मनस्सत्यव्रतपरायणाः महौजसो महाभागा महासत्रं वितेनिरे

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸੱਚ ਤੇ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।

तत्र सत्रं समाकर्ण्य व्यासशिष्यो महामुनिः आजगाम मुनीन्द्रष्टुं सूतः पौराणिकोत्तमः

ਉਸ ਯਜਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਸੂਤ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇ।

तं दृष्ट्वा सूतमायांतं हर्षिता मुनयस्तदा चेतसा सुप्रसन्नेन पूजां चक्रुर्यथाविधि

ਸੂਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

ततो विनयसंयुक्ता प्रोचुः सांजलयश्चते सुप्रसन्ना महात्मानः स्तुतिं कृत्वायथाविधि

ਫਿਰ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान् वै भाग्यगौरवात् पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यर्थमीयिवान्

ਹੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖੀ ਹੈ।

तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम् रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः

ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਅਜੋਬੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅਣਗਿਣਤ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

यच्च भूतं च भव्यं च यच्चान्यद्वस्तु वर्तते न त्वया ऽविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु विद्यते

ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।

त्वं मद्दिष्टवशादस्य दर्शनार्थमिहागतः कुर्वन्किमपि नः श्रेयो न वृथा गंतुमर्हसि

ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇਥੇ ਸਾਡੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ; ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰ—ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਆਵੇ।

तत्त्वं श्रुतं स्म नः सर्वं पूर्वमेव शुभाशुभम् न तृप्तिमधिगच्छामः श्रवणेच्छा मुहुर्मुहुः

ਸਾਰੇ ਸਚ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਥੋਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ—ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਠਦੀ ਹੈ।

इदानीमेकमेवास्ति श्रोतव्यं सूत सन्मते तद्रहस्यमपि ब्रूहि यदि ते ऽनुग्रहो भवेत्

ਹੁਣ, ਹੇ ਸੂਤ, ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣਣੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਜ ਵੀ ਦੱਸ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਿਰਪਾ ਦੇਵੇ।

प्राप्ते कलियुगे घोरे नराः पुण्यविवर्जिताः दुराचाररताः सर्वे सत्यवार्तापराङ्मुखाः

ਜਦੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਕਲਿਜੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮੰਦ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

परापवादनिरताः परद्रव्याभिलाषिणः परस्त्रीसक्तमनसः परहिंसापरायणाः

ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ।

देहात्मदृष्टया मूढा नास्तिकाः पशुबुद्धयः मातृपितृकृतद्वेषाः स्त्रीदेवाः कामकिंकराः

ਦੇਹ ਨੂੰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਸਮਝ ਕੇ ਮੂੜ੍ਹ, ਨਾਸਤਿਕ, ਪਸ਼ੂ ਵਰਗਾ ਮਨ, ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਗੁਲਾਮ।

विप्रा लोभग्रहग्रस्ता वेदविक्रयजीविनः धनार्जनार्थमभ्यस्तविद्या मदविमोहिताः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਧਨ ਦੀ خاطر ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਨਸ਼ੇ ਤੇ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ।

त्यक्तस्वजातिकर्माणः प्राय्हशःपरवंचकाः त्रिकालसंध्यया हीना ब्रह्मबोधविवर्जिताः

ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਛੱਡ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ।

अदयाः पंडितंमन्यास्स्वाचारव्रतलोपकाः कृष्युद्यमरताः क्रूरस्वभावा मलिनाशयाः

ਦਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ, ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ, ਕੁੜ੍ਹੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ।

क्षत्रियाश्च तथा सर्वे स्वधर्मत्यागशीलिनः असत्संगाः पापरता व्यभिचारपरायणाः

ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੀ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ, ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ, ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।

अशूरा अरणप्रीताः पलायनपरायणाः कुचौरवृत्तयः शूद्राः कामकिंकरचेतसः

ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਨਹੀਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਛੋਟੇ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹਨ।

शस्त्रास्त्रविद्यया हीना धेनुविप्रावनोज्झिताः शरण्यावनहीनाश्च कामिन्यूतिमृगास्सदा

ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਜਾਂ ਰੱਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਮ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵਿਚ ਮਿਰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।

प्रजापालनसद्धर्मविहीना भोगतत्पराः प्रजासंहारका दुष्टा जीवहिंसाकरा मुदा

ਉਹ ਲੋਕ ਸਹੀ ਰਾਜ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਾੜੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

वैश्याः संस्कारहीनास्ते स्वधर्मत्यागशीलिनः कुपथाः स्वार्जनरतास्तुलाकर्मकुवृत्तयः

ਵੈਸ਼ ਲੋਕ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਲਾਭ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੋਲ-ਮੋਲ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

गुरुदेवद्विजातीनां भक्तिहीनाः कुबुद्धयः अभोजितद्विजाः प्रायः कृपणा बद्धमुष्टयः

ਉਹ ਗੁਰੂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਮਾੜੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਮੋਠੇ ਹਨ।

कामिनीजारभावेषु सुरता मलिनाशयाः लोभमोहविचेतस्काः पूर्तादिसुवृषोज्झिताः

ਉਹ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

तद्वच्छूद्राश्च ये केचिद्ब्राह्मणाचारतत्पराः उज्ज्वलाकृतयो मूढाः स्वधर्मत्यागशीलिनः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

कर्तारस्तपसां भूयो द्विजतेजोपहारकाः शिश्वल्पमृत्युकाराश्च मंत्रोच्चारपरायणाः

ਉਹ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

शीलिग्रामशिलादीनां पूजकाहोमतत्पराः प्रतिकूलविचाराश्च कुटिला द्विजदूषकाः

ਉਹ ਪੱਥਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਵਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਉਲਟ ਹੈ, ਮਾੜੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

धनवंतः कुकर्माणो विद्यावन्तो विवादिनः आख्यायोपासना धर्मवक्तारो धर्मलोपकाः

ਉਹ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਪਰ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਝਗੜਾਲੂ ਹਨ, ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

सुभूपाकृतयो दंभाः सुदातारो महामदाः विप्रादीन्सेवकान्मत्वा मन्यमाना निजं प्रभुम्

ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਦੰਭੀ ਹਨ, ਦਾਨੀ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

स्वधर्मरहिता मूडाः संकराः क्रूरबुद्धयः महाभिमानिनो नित्यं चतुर्वर्णविलोपकाः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਮੂਰਖ ਹਨ, ਮਿਲੀ-ਝਲੀ ਜਾਤ ਦੇ ਹਨ, ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।