ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਵਧੀਕ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ, ਸਮਾਂ ਸ਼ਿਵ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੁਣੋ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਦ੍ਵਿਜ)! ਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਲਿੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਖਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਅਪਰਗਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਥੂਲ ਲਿੰਗ ਪਰਗਟ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ (ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੇ ਸਥੂਲ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਸਿੱਧਾ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂਤਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਯੰਭੂ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਬਿੰਦੂ ਲਿੰਗ, ਤੀਜਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਚਲਿਤ, ਪੰਜਵਾਂ ਗੁਰੂ ਲਿੰਗ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ ਧੁਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅੰਕੂਰ ਵਾਂਗ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲਿੰਗ ਆਪ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਯੰਭੂ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਮਾਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਲਿੰਗ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੰਤਰ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲਿੰਗ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਿਤ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਯੰਤਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਤਮ-ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੌਰੁਸ਼ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਧਨਵਾਨ ਹੋਣ। ਜੋ ਲਿੰਗ ਕਲਾ-ਕਾਰ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਪੌਰੁਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ (ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਭੀ, ਜੀਭ, ਨੱਕ ਦੀ ਨੋਕ, ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਲਿਤ ਲਿੰਗ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਪੌਰੁਸ਼ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਕੁਦਰਤੀ; ਦਰੱਖਤ ਆਦਿਕ ਪੌਰੁਸ਼ ਹਨ, ਬੂਟੇ ਆਦਿਕ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ। ਸਾਠ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਲੀ, ਗੋਧੂਮ ਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਪੌਰੁਸ਼ ਲਿੰਗ ਦੈਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਲਿੰਗ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਧਨ ਆਦਿ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਲਿਤ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸ ਲਿੰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਬਾਣਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਧਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੱਥਰ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਸਫਾਟਿਕ ਤੇ ਬਾਣਾ ਲਿੰਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਆਪਣਾ ਲਿੰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਮਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਫਾਟਿਕ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਅਕ੍ਰਿਯ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਸ ਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਾਟਿਕ ਲਿੰਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਭੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਪੂਜਾ ਪਾਤਰ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਨੈਵੇਦਿਆ ਚਾਵਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਕ੍ਰਿਯ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ। ਅਕ੍ਰਿਯ ਲਈ ਸੁਖਸ਼ਮ ਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਿਭੂਤੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਲੌਕਿਕ, ਵੇਦਿਕ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗ ਤੋਂ। ਜੋ ਵਿਭੂਤੀ ਸੰਸਾਰੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜ, ਧਾਤੂ, ਅਨਾਜ ਆਦਿ ਲਈ। ਤਿਲ ਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦੀ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਜਲ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਵਿਭੂਤੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੇਦਿਕ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਣੀ ਵਿਭੂਤੀ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਭੂਤੀ ਮੰਤਰ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਅੱਗ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਭੂਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਘੋਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਬਿਲਵ ਲੱਕੜ ਸਾੜੋ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਲੇੜ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਗਾਂ ਦੀ ਲੇੜ ਵਰਤੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਖਿਆਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।