ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ ਮਾਇਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਭੁਤ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਨੰਦੀ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਤੇ ਫਿਰ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਆਪ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਭਗਤ ਐਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ 'ਨਮ:' ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾਰੀਪਣ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪੇ; ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਪੁਰਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕਸ਼ਤਰੀਪਣ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਸੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਪ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਵੀ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵੈਸ਼ਪਣ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, 'ਮੰਤਰ-ਕਸ਼ਤਰੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਉਸੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਸ਼ਤਰੀਪਣ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ, 'ਨਮ:' ਸ਼ਬਦ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਪੱਚੀ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ। 'ਨਮ:' ਸ਼ਬਦ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਮੰਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਪੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਧਕ ਪੰਜ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਮੰਤਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ, ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰੇ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ, ਭਗਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੰਤਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਜਾਪ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਲਿੰਗ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਗਤ ਵੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼। ਜਦ ਤੱਕ ਮੰਤਰ ਜਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਧੁਨੀ-ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ; ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਚਾਹੇ ਖਿੱਚੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨੋ; ਸ਼ਕਤੀ-ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਸਮਝੋ। ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਧੁਨੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਿੰਦੂ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਮੰਤਰ-ਸਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨਚਾਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੇਵਾ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਲਿੰਗ ਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਪੰਜ, ਦਸ ਜਾਂ ਸੋ ਵਾਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਧਨ, ਸਰੀਰ, ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਠੱਗੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ— ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਗਲੇ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੀਤ ਦੇ ਮਰੇ ਹਨ— ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਿਯਤ ਕਰਕੇ ਕਰੋ; ਆਦਿ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰੋ। ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਪਸਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਸੌਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਲੱਖਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਹਰ ਅਗਲਾ ਪੱਧਰ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਸਮਝਣਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ— ਜੋ ਭੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨੋ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨਹਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੰਧਨ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਏ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਆਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਉਹ ਆਠ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਬੰਧਨ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਤਮਾ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਿਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।