ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਗਿਆਨ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਜਦੋਂ 'ਭਗਾ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ 'ਭਗਾ' ਲਿੰਗ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਲਈ ਹੈ—ਅਤੇ ਇਹ ਆਨੰਦ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲਿੰਗ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਲਿੰਗ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੋਲਾਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੂਨੀ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਪੂਜਾ ਜਨਮ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਮਹਾ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਪੰਜ ਗਾਉਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ: ਗਾਉਂ ਦਾ ਗੋਬਰ, ਗਾਉਂ ਦਾ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਤੇ ਘੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਗਾਉਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੀ ਖੁਰਾਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਹੈ; ਗੂੰਜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਆਪੋ-ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਉ' ਚਲਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ; 'ਅ' ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਪਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਸਮ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਦੂਜਾ। ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਭਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਇਕ ਵਾਰ, ਚੇਲੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਪ੍ਰਣਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਛੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਬੜਾ ਉਚਿਤ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਕੇਵਲ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ; ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਵ ਸਾਡੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।" ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਨੌਕਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ। 'ਪ੍ਰ' ਅੱਖਰ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਉਪਾਸਕ ਹਨ, ਪ੍ਰਣਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਪ੍ਰਣਵ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਉੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਣਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸੂਖਮ ਤੇ ਸਥੂਲ। ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਣਵ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸਥੂਲ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ। ਸੂਖਮ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਪੰਜ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ; ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਸਪਸ਼ਟ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ। ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਖਮ ਨੂੰ ਸਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਥ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਤਕ। ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਵਿਘਟਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕੇਵਲ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛਤੀਹ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਖਮ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਲੰਬਾ। ਇਹ 'ਅ', 'ਉ', ਅਤੇ 'ਮ' ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਨਾਦ ਸਮੇਤ; ਇਹ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਬਾ ਪ੍ਰਣਵ ਯੋਗੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਣਵ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, 'ਮ' ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ 'ਮ' ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤ੍ਰੈ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਧੁਨੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲਈ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਲੰਬਾ। ਵਿਅਾਹਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ 'ਉ' ਧੁਨੀ, ਧੁਨੀ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ, 'ਉ' ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਵਾਂਵੇਂ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜਿੱਤ; ਫਿਰ, ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ ਅੱਗ 'ਤੇ ਜਿੱਤ; ਫਿਰ, ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜਿੱਤ; ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ 'ਤੇ ਜਿੱਤ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਤੱਤ ਤੇ ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਨੌ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਹੋਰ ਜਪਣ ਆਪਣੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਸੌ ਅਠ ਕਰੋੜ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਣਵ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਜਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ, ਜੋ ਪ੍ਰਣਵ ਰੂਪ ਹਨ। ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾ ਯੋਗੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੇਹ ਵਿਚ, ਮੁੜ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਦੇਵੀ ਆਦਿ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਪ੍ਰਣਵ, ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਵਿਚ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਰੂਪ ਹੈ; ਦਸ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਛੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਆਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ, ਲਿੰਗ, ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਉੱਨਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।