ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਮੁਕਤੀ ਵਲ ਮੋੜ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੀਜ ਬੀਜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਭੇਟ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਨਮ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਨਮ ਦੀ ਭੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਮ ਦਾ ਨਿਰਣੇਤਾ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹਨ—ਉਹ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੇਤਨ, ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਨਾਦ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਿੰਦੂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਦ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਬਿੰਦੂ ਨਾਦ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਦ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ; ਇਹੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਲਿੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਨਾਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਨਾਦ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਵ ਨਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਇਆ ਭਾਵ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਇਆ ਰਾਹੀਂ, ਭਗਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਰਗ ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਗ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਭ੍ਰੂਣ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਸਰਾ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਆਸਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਭ੍ਰੂਣ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਦੂਸਰਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜਨਮ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਜੀਵ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਨਮ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭੰ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਧਣਾ, ਇਸ ਲਈ 'ਭਗ' ਨੂੰ ਸਰੋਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ, ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਭਗ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਆਨੰਦ ਹੈ; ਇਹੀ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਵ ਹੈ। ਮੁੱਖ 'ਭਗ' ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ 'ਭਗਧਾਰੀ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। 'ਭਗ' ਦਾ ਮਾਲਕ 'ਭਰਗ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹ 'ਭਗ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ 'ਭਗ' ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਸ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਕੰਮ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਕੰਮ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਸੋਲਾਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਇਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਮਹਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਗੋਮਾਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ—ਗੋਬਰ, ਗੋਮੂਤਰ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਘੀ—ਨਾਲ ਅਭਿ਷ੇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਆਦਿ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਭੀ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਗੂੰਜ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਪੋ-ਆਪ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। 'ਉ' ਚਲਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, 'ਅ' ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਰੁਦਰਾਖ਼ਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਪਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਸਮ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅੱਧਾ। ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਭਗਤ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਵ, ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਡੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।" ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਜੀਵ ਲਈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਨੌਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। 'ਪ੍ਰ' ਅੱਖਰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਣਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿਵਯ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।