ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਭੈਰਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਇੱਛਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬਨਿਆਨ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਓਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀਆਂ, ਉਸ ਅੱਧੇ ਦਾ ਵੀ ਅੱਧਾ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮਨੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀਆਂ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਲੱਭਾਂ, ਐਸਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਭਾਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਲਤ ਦਾਨ ਲੈਣ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਮੰਦ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਅਤੁੱਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਚੌਦਵੀ ਤੀਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੀਚੇ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼, ਤਾਰਾ-ਰੁਦ੍ਰ, ਵੈਨਾਇਕ, ਓਮਿਕ, ਮਾਤ੍ਰ, ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਰੂਪ ਵਾਯਵੀਯਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ। ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਰੁਦ੍ਰ, ਵੈਨਾਇਕ, ਓਮਿਕ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ; ਕੈਲਾਸ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅੱਧਾ। ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ; ਸਾਹਸ੍ਰਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਦੱਸ ਕਰੋੜ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਵਾਯਵੀਯਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਘਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੈਵ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੰਖੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਚੌਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਢਲੀਆਂ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੀ, ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਰ ਗਿਆ। ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੱਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰ, ਦੂਜੀ ਰੌਦਰੀ, ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ, ਚੌਥੀ ਕੋਟੀਰੁਦ੍ਰ, ਪੰਜਵੀਂ ਉਮਾ, ਛੇਵੀਂ ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਯਵੀਯਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਪੁਰਾਣ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਗਮ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਬਿਨਾ ਠੱਗੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵੇਦਾਂਤ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣਕ, ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਗਾਥਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਾਓ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਾਰ ਹੈ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣੋ—ਇਹ ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।" ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲੀ ਤੱਤ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।