ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਹਨ। ਜਮੀਨ ਦਾ ਦਾਨ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਸਦਾ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਘਿਉ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਪੜਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਹਨ, ਗੁੜ ਮਿੱਠਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਂਦੀ ਵੀਰਯ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਮਕ ਛੇ ਰਸਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਹਰੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਹਨ। ਲੌਕੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਭੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੈਕਫਲ, ਅੰਬ, ਬੈਲ ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹਨ। ਕੇਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਸ਼ਧੀ ਫਲ, ਕਾਲੀ ਮਸੂਰ, ਹਰੀ ਮਸੂਰ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਸਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਮਰੀਚ (ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ), ਸਾਰੋਂ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਫਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੱਟ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰੀਬ ਵੀ ਮੂੰਹੋਂ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹੋਂ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਪ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਰਥ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਸਰੀਰਕ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਪਦਾਰਥ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਆਸ਼ਰਾ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ।" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ, ਭੋਗ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਿਆ, ਝੀਲ ਜਾਂ ਕੂਏ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਸ ਕੇ, ਸਾਫ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਹੋਣ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਕਮਲ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਣੇਸ਼, ਸੂਰਜ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਹੋਵੇ, ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਭੋਜਨ ਸਮਗਰੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੁਡਵ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਡਵ ਮਾਪ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਪ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਥ, ਸਵੈ-ਭੂ ਲਈ ਪੰਜ ਪ੍ਰਸਥ ਯੋਗ ਹਨ। ਪੂਰਾ ਫਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਧਾ ਕੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਪੂਜਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸੱਚ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਪ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗੁਠੇ ਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਗੁਠਾ ਵੱਧ ਮਾਪ ਤਿੰਨ ਪੰਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪਾਤਰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਸਥ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ ਕੁਡਵ, ਦਸ ਪ੍ਰਸਥ, ਸੌ ਪ੍ਰਸਥ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਸਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਮਾਪ ਉਚਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਭੂ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਧੂਪ ਨਾਲ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਛੇ ਰਸਮਾਂ (ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ) ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦੋਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਕਰਣ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੱਧ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਭਿੰਨਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ। ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਵਣ ਜਾਂ ਭਾਦਰਪਦ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਥ ਨੂੰ। ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਧਨੂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੂਜਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।