ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਕਿਵੇਂ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ, ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ, ਚਰਨ ਧੋਣਾ, ਵਸਤ੍ਰ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਘੀ, ਮਿਠਾਈਆਂ, ਛਾਪੜੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਪਾਨ, ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਨ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸਾਥ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ-ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਭੀ, ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਥੇ ਵੀ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੇਕਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਦਸ-ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ-ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਿਨ ਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਐਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਲੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਲੜਕਿਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚਾ ਧਨ, ਜੋ ਤਪ, ਭਿੱਖ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੱਖਣਾ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਨ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਧਨ ਨੀਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵਿਰਤਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਧਨ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਧਨ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਜੋ ਧਨ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ, ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਹੋਰ ਦਾਨ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਘਿਉ, ਵਸਤ੍ਰ, ਅਨਾਜ, ਤੇ ਗੁੜ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ, ਲੂਣ, ਘੀਆ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇਣ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਗੋਬਰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਨ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰਕ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਜਾਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਮੀਨ ਦਾ ਦਾਨ ਇਥੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉ ਲਈ ਹੈ। ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਸਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਘਿਉ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਾਧੂ ਲਈ ਹਨ, ਗੁੜ ਮਿੱਠਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਵੀਰਯ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੂਣ ਛੇ ਰਸਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਘੀਆ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਦਾਤ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਭੋਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਲਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਠਲ, ਅੰਬ, ਬੈਲ—ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੇਲਾ, ਦਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ, ਕਾਲਾ ਚਣਾ, ਮੂੰਗ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਰਚ, ਰਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ, ਜੋ ਵੀ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਨ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ੍ਰਵਣ ਆਦਿ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਧੁਨੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੇ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੱਟ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ, ਸਤੁਤੀਆਂ, ਜਪ ਆਦਿ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਵਰਤ ਆਦਿ ਸਰੀਰਕ ਪੂਜਾ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ, ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਜੇਕਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਭੋਗਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਆਦਿ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਧਰਮਕਥਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਥੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।