ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਧਾਰਨ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੇ ਕੋਈ ਖੁਦ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਰਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਤੋਂ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗ ਕੇ, ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੈ। ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਧਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਧਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤ: ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਭਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੌਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਭੈਰਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਟ ਜਾਂ ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਓਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵਿਆਸ ਅੱਧੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਉਸ ਅੱਧ ਦਾ ਅੱਧ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਰਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤਮ ਸੰਹਿਤਾ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਪਜਾਈ ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲਤ ਦਾਨ ਲੈਣ, ਅਸ਼ੁਧ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਮੰਦ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਾਪ, ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਖੁਦ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਰਚਿਆ ਸੀ। ਵਿਦਯੇਸ਼, ਤਾਰਾ-ਰੁਦ੍ਰ, ਵੈਣਾਯਕ, ਓਮਿਕ, ਮਾਤ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ (ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ), ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯਵੀਯਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਵਿਦਯੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਰੁਦ੍ਰ, ਵੈਣਾਯਕ, ਓਮਿਕ, ਮਾਤ੍ਰ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ; ਕੈਲਾਸ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ; ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ ਅੱਧ। ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ; ਸਾਹਸ੍ਰ-ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਵਾਯਵੀਯਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਘਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਬੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਚੌਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਦਵਾਪਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਵੈਪਾਯਨ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ, ਚਬੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੇਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾ ਵਿਦਯੇਸ਼ਵਰ, ਦੂਜਾ ਰੌਦ੍ਰੀ, ਤੀਜਾ ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ, ਚੌਥਾ ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ, ਪੰਜਵਾਂ ਉਮਾ, ਛੇਵਾਂ ਕੈਲਾਸ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵਾਯਵੀਯਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।