ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਤ੍ਰਕ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਤਪ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਧਨ ਨਾਲ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਮੁੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਂ, ਪਾਣੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕਾਅ ਤੇ ਪੂਣ ਦੀ ਸੰਚੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਨ ਸਦਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੂਣ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸੰਤ ਜਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਮਿਕ ਜਗ੍ਹਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਦੱਸੋ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰ, ਫਿਰ ਗੋਸ਼ਾਲਾ (ਗੋ-ਆਸ਼੍ਰਮ) ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ। ਬਿਲਵਾ, ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਜੜ੍ਹ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ। ਮੰਦਰ, ਫਿਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਫਿਰ ਤੀਰਥੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇਹ ਸਭ ਦਸ-ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕਾਵੇਰੀ, ਤਾਮਰਪਰਨੀ, ਸਿੰਧੂ, ਸਰਯੂ ਤੇ ਰੇਵਾ, ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੰਢਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ; ਉਥੇ ਯਜਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਯੁਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿਚ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ, ਦਵਾਪਰ ਵਿਚ ਅੱਧਾ, ਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਵੀ ਸਮਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਮੇਂ, ਫਲ ਦਸ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ੁਵ ਸਮੇਂ, ਦਸ ਗੁਣਾ; ਉੱਤਰਾਯਣ, ਦਸ ਗੁਣਾ; ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ 'ਤੇ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ। ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੂਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਨक्षਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਫਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਤ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ, ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਤਪਸਵੀ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ, ਯੋਗੀ ਤੇ ਸਨਿਆਸੀ—ਇਹ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੋਵੀ ਲੱਖ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਫਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤ੍ਰ ਹੈ। 'ਪਾਤ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧਨ-ਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਖੁਦ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੂਜਾ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਵਿਚ ਯੋਗ ਹੈ। ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ, ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਸੱਦ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਦਾਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਦਾਨ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਦਾਨ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਨਮ ਮਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੇ ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਧਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵੇਦ-ਪਠਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਸਵਰਗ ਵਿਚ। ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿਚ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਵੈਕੁੰਠ; ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਕੈਲਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵਾਂਛਤ ਲੋਕ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਸੱਦਾ, ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਕਪੜੇ, ਸੁਗੰਦ, ਘੀ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਪਾਨ, ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਨ, ਨਮਸਕਾਰ, ਲੈ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪਕਾ ਭੋਜਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਦਿਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਦਸ-ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਸ-ਦਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਸ-ਦਸ ਗੁਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਵਰਣ ਹੈ। ਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿਚ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦਾਨ, ਪੂਜਾ, ਸੰਤ ਸੰਗਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਵਿਆਕਤ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।