ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਸਮਝਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਦਹੀਂ ਤੇ ਚਿੱਪੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ, ਕੱਪੜਾ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੁਖ-ਭੋਗ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਮੰਗਲਮਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਸ਼ਨੀਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿਲ ਨਾਲ ਹਵਨ, ਤਿਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਆਦਿ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਯਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਤਿੱਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ, ਹਰੇਕ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ, ਸਰਵਜ্ঞানਵਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਆਦਿ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਦਾਰਥ, ਸ਼ਰਧਾ, ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਲ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਮੰਗਲ ਦਾ ਅੰਤ, ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਵਾਧੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੰਤਰਿਕ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਫਤੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਗਰੀਬ ਨੂੰ austerity ਨਾਲ, ਤੇ ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਛਾਂ, ਪਾਣੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕਾਵਟ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਲਈ ਵਰਤੇ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਜੋ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਗ ਕਰਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਹੇ ਸਰਵਜ্ঞানਵਾਨ, ਖੇਤਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧ ਹੈ; ਬਿਲਵ, ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹੈ; ਫੇਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ; ਅਤੇ ਜੋ ਦਰਿਆ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਫਿਰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹੈ। ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਹਨ—ਗੰਗਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕਾਵੇਰੀ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਨੀ, ਸਿੰਧੂ, ਸਰਯੂ ਅਤੇ ਰੇਵਾ। ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੰਢਾ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਆਵੇ; ਉਥੇ ਯਗ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਦੇ ਪੂਰੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਿਨ 'ਤੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨਾਂ ਤੇ, ਫਲ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੁਵ ਸਮੇਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੇ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੇ—ਸਭ ਸਮੇਂ ਫਲ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਤਕੰਠਾ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਪਸਵੀ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ, ਯੋਗੀ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਵੀ ਲੱਖ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਜਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਪਾਤਰ' ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਇਸ ਲਈ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਗ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਜਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਪੂਜਾ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਭੁੱਖੇ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮਨਪਸੰਦ ਬਾਤ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ, ਉਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਸਿਰਫ ਜਨਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਭੋਗ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਧਨ ਦਸ ਸਾਲ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵੇਦ ਪਾਠੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਦਸ ਸਾਲ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, Truth ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦਾਨ ਵੈਕੁੰਠ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।