ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਪਤੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਥਕ ਗਏ ਸਨ। ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ, ਨਰਮ ਹਿਰਣ ਦੀ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ, ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿੱਖਦੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਉਠੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇੜੇ ਆਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਡੰਬੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਮਾਨ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਦਾਰ, ਆਸ-ਪਾਸ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਣਗਿਨਤ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਡੰਬੀਆਂ ਤੇ ਮੁਰਜਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਤੇ ਵੀਣਾ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ। ਵਿਭਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕ੍ਸ਼, ਚਾਰਣ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਨੱਚਣ, ਗਾਉਣ, ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਬਲਦ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ, ਵਿਦਰਮਾ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ, ਵਿਮਾਨ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ। ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤੇ ਝੰਡਾ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚੌਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ ਹੇਠ, ਚਾਂਦ ਵਰਗਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੰਘ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਹਿਯੋਗਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰੀਨੈਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਦਿਲਕਸ਼ ਰੂਪ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਦੀ ਅਟੱਲ ਆਗਿਆ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਕ੍ਰਿਪਾ ਸਿੱਧਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ। ਉਥੇ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਸੂਰ-ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਪਤੀ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਇਆ ਜਾਂ ਸੰਯਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਉੱਚੀ ਦੇਹ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਗਲ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਮੁਕਤੀ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਸਰਵਜਨਤਾ ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਿਮਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਇਹ ਛੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਵੇਦ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ; ਮਾਇਆ ਵਸ਼ ਇਹ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਤਕਰਮ ਨਾਲ, ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਧਰਮ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਕਸ਼, ਅਤੇ ਆਖਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਮੈਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਯਜ੍ਯ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਮਹਾ-ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਲੋਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੇੜੇ ਵਸੇ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਪਰਾਧ-ਰਹਿਤ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪਾ ਗਏ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾਸਤਿਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹਿਤ, ਛਲਕਾਰੀ, ਮਹੇਸ਼ਾ-ਅਭਕਤ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੋਂ ਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਣਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਭਕਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਮਿਲਦੀ, ਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ। ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਨ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਉਤਮ ਵੈਸ਼, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਖਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਵੇਦ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰਾ ਸਦਾ ਇਸ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸੇਵਕ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਦੇਵੇ।