ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਵੇਰੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਨਿਮਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਵੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਇਸ ਗਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਿਲ; ਜਲਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਨੰਦੀ ਉਥੇ ਆਵੇਗਾ। ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਆਗਿਆ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਕੁਮਾਰਾ ਸ਼ਿਖਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਕੰਦਾ-ਸਰਸ ਸੀ—ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ੀਤਲ, ਸੁਚੱਜਾ, ਮਿੱਠਾ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਕਦੇ ਡੂੰਘਾ, ਕਦੇ ਛਿੱਲਾ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸਨ, ਤੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਖਿੜਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗੀਨ ਚਾਦਰ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕਾਈ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਲਾਲ ਕਮਲ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਜਲ-ਲਿਲੇ—ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ—ਸਨ। ਲਹਿਰਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਤੇ ਰਸਤੇ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੇ ਥਾਂ, ਅਠਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਤਰੇ ਜਾਂ ਨਿਕਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ, ਚਿੱਟਾ ਲੰਗੋਟ, ਤੇ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਜਟਾਵਾਂ, ਮੂੰਡੇ ਹੋਏ ਸਿਰ, ਮਾਥੇ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ, ਤੇ ਮੁਕਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤਪਸੀ ਸਨ। ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਕੁਝ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਟੋਰੇ, ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਪਾਤਰ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਚਮਚਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦੇ। ਕੁਝ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੇ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ, ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹਦੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਈ ਹੋਈ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਦੇ ਜਾਂ ਨਿਕਲਦੇ, ਜਾਂ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਿਲ, ਫੁੱਲ, ਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ, ਭੇਟ ਕਰਦੇ। ਹਰ ਥਾਂ, ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਪੰਖਾ, ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ। ਕਿਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਡੁਬਦੇ-ਨਿਕਲਦੇ; ਹੋਰ ਥਾਂ, ਹਿਰਣ, ਨੀਲਗਾਂ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ। ਕਿਤੇ, ਮੋਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬਲਦ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਦੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ, ਚਮਕਦੇ। ਕਿਤੇ, ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲ੍ਹਾਂ, ਕਿਤੇ, ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਹੋਰ ਥਾਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ। ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਪੰਛੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਰਮ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ। ਕੰਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੇ, ਧੂਪ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ। ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ, ਇੱਕ ਕਾਮਨਾ-ਵૃਖ਼ ਦੇ ਹੇਠ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ, ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਉੱਤੇ, ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਸਦੇ, ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਹਾਲੇ ਉਠੇ, ਮਨ ਅਡੋਲ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮਹਾਂਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਈ ਡੋਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਮਾਨ ਆਇਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਡੋਲਾਂ ਤੇ ਮੁਰਜਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਵਾਝਾ ਤੇ ਵੀਨਾ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਛਤਰੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਚਰਨਾਂ, ਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ। ਨਾਚਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਸਾਜ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਬਲਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤੇ ਵਿਦ੍ਰਾਮਾ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਾਠੀ। ਵੱਡਾ ਦਰਵਾਜਾ ਤੇ ਝੰਡਾ, ਜਗਤ-ਪੂਜਨਯ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚੌਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਤਨ-ਲਾਠੀ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਹੇਠ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੰਘ-ਆਸਨ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸਹਚਰੀ ਨਾਲ, ਰੂਪ ਤੇ ਤੇਜ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ-ਕਰਤਾ ਦੀ ਅਟੱਲ ਆਗਿਆ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਕਿਰਪਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਵਰਾਹ-ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਜਗਤ-ਪਤੀ ਵਾਂਗ। ਉਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਯਾ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਸਮਰਥ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੀਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਗਲ 'ਤੇ ਸੱਪ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਪ੍ਰਭੂਤਾ embodied, ਸ਼ਕਤੀ active, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਵ-ਜ੍ਯਤਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਵਿਮਾਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਤਰਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਡੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: "ਇਹ ਛੇ ਕੁਲਾਂ, ਨੈਮੀਸ਼ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦੀ ਨੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।