ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰੀਤੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ; ਪਰ ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਣੋ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਗਰਭਿਤ, ਦਯਾਲੂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਦਿਨਾਂ (ਵਾਰਾਂ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੈਦ ਹੈ, ਹਰ ਇਲਾਜ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਦਿਨ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਮਾਇਆ) ਦੀ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਫਲ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਚਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਦੁਰਗਤਿ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਮਾਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਆਲਸ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਇੰਨੇ ਹੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਿਆਕਾਰ ਹੈ, ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਚਿਆ। ਪोषਣ ਅਤੇ ਰਖਿਆ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਪਜਾਇਆ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਚਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਜਦ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਯਮ—ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ—ਲਈ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਨੰਦ, ਮੌਤ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ; ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ; ਹਰ ਦਿਨ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਵਾਧੂ, ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜਪ, ਹਵਨ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਤਪ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ, ਮੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਉੱਤਮ; ਇਹ ਚੋਣ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕੋੜ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਗ ਆਦਿ, ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਹਫਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਵਾਧੂ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਘੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਖਵਾਉਣੇ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ, ਕਾਲੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਚਣ, ਹਰਾ ਚਣ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਖਵਾਉਣੇ। ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨੇਊ, ਕਪੜਾ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਵਰਤਣ। ਸੁਖ-ਆਨੰਦ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਸ਼ੁਭ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਆਦਿ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ-ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਯੁਗਮ ਤੇ, ਹਰ-ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਪਤੀ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਆਦਿ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਗਰੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ-ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ 'ਤੇ, ਘਰ-ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਲਈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਤੰਤ੍ਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਗਰੀਬ ਤਪ ਨਾਲ, ਅਮੀਰ ਧਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਮ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਛਾਂ, ਪਾਣੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਸੰਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਰਤੇ; ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜ, ਜੋ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੂਤ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰ ਦੀ ਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦਸ ਗੁਣੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਜਲ-ਸਥਾਨ ਦਾ ਕੰਢਾ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ; ਫਿਰ, ਬਿਲਵਾ, ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵੱਠ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ। ਫਿਰ, ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣੀ ਵਧੀਕ ਜਾਣੋ; ਫਿਰ, ਤੀਰਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣੀ ਵਧੀਕ; ਫਿਰ, ਤੀਰਥ-ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣੀ ਵਧੀਕ। ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣੀ ਵਧੀਕ ਮੰਨੋ; ਇਹ ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਹਨ—ਗੰਗਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਤਾਮਰਪਰਨੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ।