ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਹੋੜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਗੀਤ-ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋੜ ਛੱਡ ਦੱਤੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਨਕੁਲੀਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵੀਨਾ ਵਜਾਉਣ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲੇ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਛ (ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ) ਹਨ, ਛੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਛਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਲੋ ਅੰਦਰ ਚੱਲੀਏ," ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਲਈ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਥਾ ਜਾਣ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਪ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ।" ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਦੋਂ ਵਾਯੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ?" ਤਾਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨ੍ਹਾਉਣ-ਧੋਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯਾਤਰਾ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਗਏ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸਹੀ, ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੋਤਿ-ਪੁੰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਜੋਤ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਵਰੂਪ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਫਲਤਾ ਹੁਣ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਗ੍ਯ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਲਿੰਗ ਦੇਖਿਆ, ਉਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ, ਪਰਮ, ਦਿਵਿਆ ਤੇਜ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਮਿਲ-ਲੈ ਕੇ, ਮੁਕਤ, ਅਡੋਲ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਪਾਪਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ; ਜਿਸ ਜੋਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਇਸਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੁਰੰਤ ਦੱਖਣੀ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਉੱਚਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੰਦੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਹੋਣ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।" "ਉਹ ਡਰ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਠ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ, ਨੰਦੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਊਠ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।" "ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁਖੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ।" "ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਊਠ-ਦੇਹ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸ ਦੀ ਯੁਵਾ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਗਈ।" "ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇੰਨਾ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋਇਆ।' 'ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ ਪਰਗਟ ਕਰ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।' 'ਮੈਂ ਆਪ ਉਸਨੂੰ ਤੇਰਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੇ; ਉਹ ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਪਾਲਕ ਹੋਣ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਕਰੇਗਾ।'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਹੁਕਮ ਮਨਿਆ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਗਣ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਜਰੂਰ ਮਿਲੋ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਨੰਦੀ ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਉਣਗੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਕੰਦ-ਸਰਸ ਸੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਿਹੇ ਮਿੱਠੇ, ਠੰਢੇ, ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਗਹਿਰੇ-ਛਿੱਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।" "ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ।" "ਮੋਹਕ ਕਾਈ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ, ਅਤੇ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਝੀਲ ਐਸਾ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਵਧੀਆ ਉਤਰਣ-ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਨੀਲੇ ਪਥਰ ਦੀਆਂ ਘਾਟਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੜੀਆਂ ਤੇ ਰਾਹ, ਅੱਠੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਉਥੇ, ਜੋ ਉਤਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਜਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਿੱਟੇ ਜਨੇਊ, ਸੁੱਚੇ ਚਿੱਟੇ ਲੰਗੋਟ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।" "ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ, ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ, ਤਿੰਨ ਤਿਲਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਹਾਸੇ ਵਾਲੇ ਮੁਖ—ਇਹ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਤਪਸਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕ-ਅਗਲੇ ਪਿਛੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਸਕੰਦ-ਸਰਸ ਝੀਲ ਤੱਕ, ਸ਼੍ਰੱਧਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਘਟਦੀਆਂ ਗਈਆਂ।