ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਪਾਵਨ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਯੱਗ, ਹੋਮ ਜਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੂੜਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਯਮ ਦੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧ ਪਾਪੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਨੰਤ ਆਨੰਦਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ, ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਸੌਣ ਲਈ ਖੱਟ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪਾਪਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੌੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਵੀ ਪਾਪ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਕਲੀਫ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਕਰਤੱਬ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੋਗੀ ਪੂਰਨ ਯੋਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ, ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਸੁਖ ਨੂੰ ਅਮੁੱਲਕ ਜਾਣ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੈਰਾਗਯ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਣ-ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਬੁਰੀਆਂ ਸ਼ਕਨਾਂ ਦੇ ਆਸਰ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ—ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਾਂ ਫਿਰ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਆਪ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ 21 ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੇ ਉਹ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਮਰਨ-ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਭੀ, ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚਾਲ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋ; ਜਾਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਰਸਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਧਨ ਸ਼ੈਵ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੈਵਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਾਯੂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪਮਨਿਊ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮ-ਸਿੱਧ ਵਾਯੂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਵੇਰੇ, ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਯੱਗ ਦੇ ਸਮਾਪਨ ਤੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਿਮ ਸਨਾਨ ਲਈ ਚਲੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਿਠੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੱਗ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਥੇ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਚਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਦੇਖੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਜੋਤ ਸੀ, ਜੋ ਦੱਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਪੂਰਨ-ਸਿੱਧ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਜੋਤ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਯੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਭੀ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਤੇ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।