ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ, ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਤਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਵੀ ਸਮੇਂ ਉਪਲਬਧ ਫਲ, ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸਦਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੇਤ, ਅਨਾਜ, ਪੱਕਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਅੱਧਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਧਨ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਧਰਮ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ, ਤੇ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭਾਗ ਵਾਧੇ ਲਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਭੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸਿਮਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਧਨ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨੀਅਤ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਜੇ ਅਚਾਨਕ ਲੋੜ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਦੇ ਦਿਓ। ਜੋ ਅਣਉਚਿਤ ਦਾਨ ਜਾਂ ਔਖੇ ਦਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਦਾ ਸੱਦੇ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਤੇ ਵਧਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਵੇਖੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੇ। ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਐਸੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ। ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਲਈ, ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਅਰਾਧਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਵਲ, ਅਨਾਜ, ਘਿਉ, ਫਲ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਪਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਤਿਲੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਜਾਂ ਜੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਹੋਮ ਕਰ ਲਵੋ। ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਦਾ ਕਰਨਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਜਪ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ। ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਗਮਤਾਪੂਰਕ ਸਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਯਜਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਯਜ੍ਞ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਾਓ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਯਜਨਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ ਪਾਉਣ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਪਹਿਲੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਉਪਾਸਨ ਕਰਮ ਤੱਕ। ਜੋ ਵਣਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਿਠਾ ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ ਤੇ ਖਾਣਾ ਹੀ ਅਰਪਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਉਪਾਸਨ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਗੱਡ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਛੱਡਣ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਅਰਪਣਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਪਣਾ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਯਜਨਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ-ਯਜਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ, ਚੂਲ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਕਰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਯਜ੍ਞ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਕਰਨਯੋਗ ਕਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਗ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ, ਆਸਥਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਅੱਗ ਦੇ ਬਿਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦਇਆਲੂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਵਾਰਾਂ (ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੈਦ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ (ਮਾਯਾ) ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਮਾਰਾ ਲਈ ਦਿਨ ਰੱਖਿਆ। ਆਲਸ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ; ਇਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕ—ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਯਮ—for ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ। ਸੁਖ-ਭੋਗ, ਮੌਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ; ਆਦਿਤਿਆ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਦਿਨ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।