ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਵਿਧੀ ਸੁਣਾਉ ਕਿ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ?" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਧਦਾ ਹੋਵੇ, ਐਸੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੂਜਾ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਕਾਰ-ਵਿਗਿਆਨ (ਆਇਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ) ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਲੱਛਣ ਉੱਕਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਅੱਠ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗਾਊ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਪਾਤ੍ਰੀ 'ਚ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਜਾ-ਘਰ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਘੇਰਾ, ਅਤੇ ਦੂਬ (ਦਰਭਾ) ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਅੱਠ ਪਾਤ੍ਰੀਆਂ, ਅੱਠ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਬੀਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕਮਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਆਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੰਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ—ਸਮੁੰਦਰ, ਵਿਭਦ੍ਰ, ਸੁਨੰਦ ਅਤੇ ਵਿਨੰਦਕਾ—ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੋ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਛੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਪਾਣੀ ਡਾਲ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਹੇਠਾਂ ਰੱਸੀ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਸਨ। ਜਿਹੜਾ ਲਿੰਗ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਪੰਜ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਤੇਹਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ-ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੀ, ਕਮਰੇ ਦੇ ਬੀਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ-ਘੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਕ ਦੇ ਬੀਚ ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੰਡਿਕਾ-ਕਮਲ ਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਕਪੜਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਦਰਭਾ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛੌਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ-ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਛੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਨ ਸਮੇਤ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਿਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਕਮਲ ਬਣਾਕੇ, ਫੁੱਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ-ਪਾਤ੍ਰੀਆਂ, ਸ਼ੈਵੀ ਅਤੇ ਵਰਧਨੀ ਨੂੰ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਲਾ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਰਿੰਚੀ ਆਦਿ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ, ਇਹ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਹਵਨ ਸੱਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਚੌਥੇ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਵਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ 108 ਵਾਰੀ ਘਿਉ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਲਿੰਗ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ, ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਚੌਕ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੂਹ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਹਵਨ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਚੌਥੇ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਬਰਾਬਰ, ਹੋਰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਅੱਧਾ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਸਹਿਭਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਿੱਟ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬੈਲ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦਾ ਗੁੱਚਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਗਾਊ-ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਵਰਤ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਚੰਦਨ ਲਗਾਈ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸ਼ਿਲਾ ਪਿੱਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨੌ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ-ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਹਰਿਤਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜ, ਬੀਜ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੂਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਦੁੱਧ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਦ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਸਨ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਤ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਅਰਘਿਆ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪਰਦਾ ਮੁੜ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ-ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਾਤ੍ਰੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਪਾਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਘੜੇ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਠਾ ਅਤੇ ਅੰਗੁਠੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ, ਫਿਰ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਜਲ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਆਸਨ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਸਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਪਤੀਆਂ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕਰਕੇ, ਆਸਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਦਾਰਥ, ਹਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।