ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਉਚੇ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਭਲਾ ਜਾਂ ਮੰਦ ਕਰਮ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਮ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਘਟਾਓ ਜਾਂ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ: ਅਧਰਮ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਧਰਮ ਸੁਖ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗਲਤ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਧਨ ਦੀ ਧਰਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਨ ਸਾਫ ਸਾਫ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ: ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਲੈਣ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ, ਪਰ ਮੰਗਣ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ। ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਅਨਾਜ ਉਗਾ ਕੇ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲ ਕੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਨ ਧਰਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ। ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਤਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਨ, ਅਨਾਜ ਆਦਿ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਵੀ ਵਸਤੂ, ਫਲ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ; ਖੇਤ, ਅਨਾਜ, ਪਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵੀ। ਜਦ ਤਕ ਦਿੱਤਾ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਅਧਾ ਪੁੰਨ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦਾਨ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਧਰਮ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਭੋਗ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਤ, ਨੈਮਿਤਿਕ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਕਰਮ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਨ ਵਾਧੇ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਭਾਗ ਰੱਖਣ; ਭੋਗ ਵੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਭ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ। ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਭਾਗ ਪਾਪ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਨਾਲ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਕਰਨੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦ ਇਰਾਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਪਰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਭਾਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਜਰੂਰੀ ਲੋੜ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦਾਨ ਗਲਤ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ, ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਕਰੇ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਕਿ ਧਨ ਮਿਲੇ। ਜੇਕਰ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੌਲ, ਅਨਾਜ, ਘੀ, ਫਲ, ਜੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਵਨ ਸਮਗਰੀ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ, ਭੇਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਤ ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ, ਸਿਰਫ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜਨ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ। ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਾਨੂੰ ਅੱਗ-ਯਜਨ, ਦੇਵ-ਯਜਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਵਰਣ ਦਿਓ।" ਜਵਾਬ ਆਇਆ: "ਜੋ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ-ਯਜਨ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਲੱਕੜ ਪਾਉਣ ਦੀ ਭੇਟ ਨਿਯਮਿਤ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਪਾਉਣ, ਆਰੰਭਕ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਨ, ਆਉਪਾਸਨ ਕਰਮ ਤਕ। ਜੋ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਜਾਂ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਤ ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਖਾਣਾ ਹੀ ਭੇਟ ਹੈ। ਆਉਪਾਸਨ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਚਾਹੇ ਖੱਡ ਜਾਂ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ; ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਛੱਡਣ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਅੱਗ-ਭੇਟ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਭੇਟ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ-ਯਜਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਿਤ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ-ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ-ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਚੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਚੌਲਾ ਆਦਿ ਸਮਾਰੋਹ, ਘਰੇਲੂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜਨ ਕਰੇ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਪਾਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਕ ਜੀਵਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਯਜਨ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।