ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਿਸ ਤੱਤ ਤੋਂ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ-ਸ਼ੁੱਧ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਮਹੇਸ਼, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਭ ਇਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਗ ਸਭ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਿੰਗ ਦਾ ਸਤਿਤਾ ਕੇਵਲ ਉਸਦੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਲਿੰਗ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅੰਬਾ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਲਿੰਗ ਹੀ ਵੇਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਹਣੀ ਦੋਵੇਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਹਨ; ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਆਈ। ਵਿਸ਼ਣੁ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ; ਉਦੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਅਡੋਲ ਵੇਖਿਆ; ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜਗਾਇਆ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਦੱਸ!" ਹੱਥ ਦੀ ਠਪ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੁਰੰਤ ਜਾਗ ਗਿਆ। ਉਠ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਹਰੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਗੁੱਸੇ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਬੱਚੇ? ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ?" ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂਤਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਸਨ... ਵੈਰ-ਵਿਕਾਰ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ 'ਬੱਚਾ' ਕਿਉਂ ਆਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖੇ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਿਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਹੀ ਲੀਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਚਨਹਾਰ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੀ ਮੂਲ ਰਚਨਹਾਰ, ਲੀਨਹਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਤੋਂ।" "ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਉਤਪਾਦਕ ਨੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਭਟਕਣ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਸਚ ਸੁਣ, ਚੌਹਰੇ-ਚਿਹਰੇ: ਮੈਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਲੀਨਹਾਰ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਮਾਂ-ਕੰਪ ਵਾਰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਮੁਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ, ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੋਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ ਜਾਂ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਰੰਭ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਗਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਲੱਭਣ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਕੇ, ਮਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਉਪਰ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਿਆ। ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਅੰਤਹੀਨ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਜਲ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਵਾਂਗ, ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੂਰ ਵਾਂਗ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਏ, ਪਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਜੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਪਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਭਟਕ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਵੀ ਥੱਕ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪੀੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਪਿੱਛੇ, ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸੋਚਦੇ, "ਇਹ ਆਪ ਕੀ ਹੈ?" ਫਿਰ ਉਥੇ, ਧੁਨ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ "ਓਮ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮੋਹਰ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ: "ਅ", "ਉ", "ਮ", ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਮਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਅੱਧੀ ਮਾਪ। "ਅ" ਧੁਨੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰਖੀ ਗਈ, "ਉ" ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ "ਮ" ਵਿਚਕਾਰ। ਅੱਧੀ ਮਾਪ ਵਾਲਾ ਨਾਦ ਲਿੰਗ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਪਰਮ ਅੱਖਰ, ਪ੍ਰਣਵ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।