ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ—even ਜੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ—ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੀਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲੀ ਜਾਵੇ, ਪੋਸ਼ਣਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਸੁਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਨਵਾਂ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ—ਸਭ ਕੁਝ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਲੋਕਕ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੁੰਨ-ਸੰਪੰਨ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਦਿ), ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਮਵੇਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰਾ, ਅਗਸਤ, ਦਧੀਚੀ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਸੀਂ ਆਪ ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਹਾਂ, ਤੇ ਨੰਦੀਸ਼੍ਵਰ, ਮਹਾਕਾਲ, ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਵਰਗੇ ਗਣਪਤੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੈਤ, ਮਹਾਨ ਸੱਪ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਸ਼), ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ—all ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਇਸ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਦੇਵਤਾ-ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਦ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪਦ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪਦ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੰਦਰ ਪਦ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਪਾਇਆ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਗਣੇਸ਼ ਪਦ ਇਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ—ਉਸਨੇ ਠੰਢੇ ਚੰਦਨ-ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਚਿੱਟੇ ਪੂਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਸਾਰੇ ਸੁਗੰਧਦਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਲਿੰਗ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਲਵਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਅਗਰੂ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੌਲੀ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੰਦਨ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੀਲਾ ਹਰਤਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਾ ਅਗਰੂ ਤੇ ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੀਰ, ਘਿਉ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਦੀਵੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਾਦੀਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿਓ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਦੱਖਣੀ ਮੂੜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਸੁਗੰਧਦਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵਰਤ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦਾ ਮਹਾ ਵਰਤ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿੱਤ, ਨੈਮਿਤਿਕ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿੰਗ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਦ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸੁਖ ਲਈ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਉਹ ਲਿੰਗ-ਸਥਿਤੀ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਲਿੰਗ ਅਵ੍ਯਕਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਇਹੀ ਮੂਲ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਵਭਾਵ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ; ਇਥੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਧ, ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ—ਇਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਮਹੇਸ਼, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੱਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਗ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਵੀ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਿਵ-ਸਥਿਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਲਿੰਗ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਅੰਬਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲਿੰਗ ਹੀ ਆਲਯ ਹੈ, ਲਿੰਗ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਦੇਹੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪਕ ਹੈ; ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸੇ ਨੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਗੁਪਤ ਕਰਮ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਅਸਥਾਪਨਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗਣਾਂ, ਦੈਤਾਂ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਜਾਨਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੁਆਰਾ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।