ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਭਕਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਜੀਵ, ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਆਖਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਸਾਂਡ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਉਲਾਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਜ ਗਉਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਵਾਹਨ ਬਣੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਮਰਜ਼ੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜ ਗਉਮਾਤਾਵਾਂ—ਨੰਦਾ, ਸੁਨੰਦਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਤੇ ਸੁਮਨਾ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੇਤ੍ਰਪਾਲ—ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ, ਲਾਲ ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਤੀਖੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉੱਤਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤਿੰਨ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸਰਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਨੰਗੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪਾਸ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਖੇਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹੋਏ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਲਜੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਚਾਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਯ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਰ ਜੋ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ। ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਧਿਆ, ਮਾਗਾ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ, ਮਹਰਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ, ਪਿਸਾਚ ਤੱਕ, ਇਹ ਚਾਰ ਦੈਵੀ ਵੰਸ਼; ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਅਸੁਰ, ਰਾਖਸ਼, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਅਨੰਤ ਆਦਿ ਸਰਪ, ਗਰੁੜ ਵਰਗੇ ਪੰਛੀ-ਦੇਵਤਾ, ਹੋਰ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ; ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ, ਪ੍ਰੇਤ, ਵੇਤਾਲ, ਗ੍ਰਹ, ਭੂਤਗਣ, ਡਾਕਿਨੀ, ਯੋਗਿਨੀ, ਸ਼ਾਕਿਨੀ ਆਦਿ; ਖੇਤ, ਬਾਗ, ਘਰ, ਤੀਰਥ, ਮੰਦਰ, ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ; ਸੁਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ, ਕੀੜੇ, ਕ੍ਰਿਮੀ, ਹੋਰ ਜੀਵ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਲੋਕਪਾਲ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ, ਦੱਸੋ ਦਿਸਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ; ਅੱਖਰ, ਸ਼ਬਦ, ਮੰਤ੍ਰ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ; ਰੁਦ੍ਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਰੁਦ੍ਰ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਜੋ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ੈਵ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੈਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਧ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਨਾਮਕ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸ਼ੈਵ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਆਗਮ (ਕਾਮਿਕ ਆਦਿ ਚਾਰ ਭੇਦਾਂ ਸਮੇਤ)—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ (ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ) ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਇੱਛਤ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ, ਨਕੁਲੀਸ਼ ਆਦਿ ਆਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਰੂ ਹਨ। ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਸਾਂਖ੍ਯ, ਵੈਸ਼ੇਸ਼ਿਕ, ਯੋਗੀ, ਨੈਯਾਇਕ, ਸੂਰਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ; ਇਹ ਸਭ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ। ਸ਼ੈਵ ਜੋ ਸਿੱਧਾਂਤ ਮਾਰਗ, ਪਸ਼ੁਪਤ ਮਾਰਗ, ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਕਪਾਲਿਕ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ। ਦੱਖਣੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਰੂੜ, ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗੇ ਵਧਣ। ਨਾਸਤਿਕ, ਠੱਗ, ਅਕ੍ਰਿਤਘ੍ਨ, ਤਾਮਸੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਪਾਖੰਡੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ। ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਤਕਰਮੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਕਹਣ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਪੰਜ ਆਵਰਨਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨ (ਜੋ ੧੦੮ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਖ਼ਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।