ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਝਗੜਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ, ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਮਤ, ਹਰ ਇਕ ਉਪਦੇਸ਼, ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਜੋ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਊਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਆਮ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਲਿਖ ਕੇ, ਇਸਦੀ ਪੁਸਤਕ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਪ੍ਰਵਚਨ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਦੁਲਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦ੍ਹਵੀ ਤੀਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਖਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦ੍ਹਵੀ ਤੀਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦਿਆਂ, ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਅਾਸ ਆਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਮਹਾਂਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਭੈਰਵ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਟ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਵ੍ਰਖਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਅੱਧ ਦੀ ਵੀ ਅੱਧੀ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਸਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਖੋਜਣ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਕੋਈ ਐਸਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਿਤਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਾਠ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਦਾਨ ਲੈਣ, ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਜਾਂ ਮੰਦ ਬੋਲਣ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਾਠ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਬਿਲਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਅਫੁਰਣੀਯ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦ੍ਹਵੀ ਤੀਥ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਬਿਲਵ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼, ਤਾਰਾ-ਰੌਦ੍ਰ, ਵੈਨਾਇਕ, ਓਮਿਕ, ਮਾਤ੍ਰ, ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਤ-ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿਕ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੋਟੀ-ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯਵੀਯ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਰਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਾਣ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਇੰਝ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਵੈਨਾਇਕ, ਓਮਿਕ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਠ-ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਠ-ਸ੍ਰਵਣ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਫਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਹੋਏ।